ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁରୁଷାର୍ଥକୁ ବଢ଼ାଇଲେ, ସୋମର ଉତ୍ସାହ ଭରା ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କଲେ, ସେହିଠାରେ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଅଗ୍ନିର ମୁଖମଣ୍ଡ ଭଳି, ତିନି ତୀବ୍ରତାରେ ତିନିଠାରୁ ତିନିବେଳେ ତିନିପ୍ରକାର ଆହାର ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ପିପାସିତମାନେ ପାଇଁ ତାହା ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା। ପ୍ରଚୁର କୌଶଳ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ମିତ୍ରତା ସହିତ, ଆମେ ଏହି ମିତ୍ରତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ କ୍ଲାନ୍ନ ଓ ଚତୁର୍ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦମନ କରନ୍ତି, ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଡାକକୁ ଶୁଣନ୍ତି। ତୁମେ ଅନେକ ଉପହାର ଓ ତୁମର ନିଜ ଘୋଡ଼ା ଧାରଣ କର, ଏହି ସମସ୍ତ ଉପହାର ସହିତ ଆମର ସ୍ତୁତି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚୁ। ସହଜ ପଥରେ ଆମେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଅଟଳ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଆଜି ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଗଭୀର ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ। ତିନିପଟିରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋମାଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଛି; ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ତାହାର ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଗି ଗଲେ। ସ୍ୱର୍ଗର ଝରଣାମାନେ ଦେବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତ୍ୱରିତ ହେଲେ; ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିର ନାୟକକୁ ପରିଚୟ କଲେ। ତିନି ନାଶକୀ ଦେବୀ ଅଳତାରକୁ ଉପସ୍ଥିତ; ଦୀର୍ଘଶ୍ରବଣ ଅଗ୍ନିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଆଧାର ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୂର ଓ ଗୁପ୍ତ କ୍ରିୟା ହେଉଛି। ଏକ ଯୁବତୀ, ଚାରି ଚଟିଆ ଚୁଲି, ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ଘୃତ ରୂପେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି। ସେଉଠାରେ ଦୁଇଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ପକ୍ଷୀ ବସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ପକ୍ଷୀ ଏକଟି ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦେଖିଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖିଲି; ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମାଆକୁ ଡାକିଲେ। ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ସେମାନେ ଛନ୍ଦମାନେକୁ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ସୋମ ପାତ୍ର ବାଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ଛଅତିସ ଓ ଚାରି ସଜାଇ, ସେମାନେ ଛନ୍ଦମାନେକୁ ରଖନ୍ତି, ପରେ ଦ୍ୱାଦଶକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ବୁଝି, ଋକ୍ ଓ ସାମନ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରଥକୁ ଚଳାନ୍ତି। ଚୌଦ୍ଦ ତାଙ୍କର ମହାଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସାତ ଭାଷାରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। କିଏ ପରିଚୟ କରିପାରିବ ସେ ପବିତ୍ର ଝରଣାର ପଥ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସୋମ ପିଉଛନ୍ତି? ହଜାର ଭାବରେ, ପନ୍ଦରଟି ସ୍ତୁତି; ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଯେତେ ଉଦାର, ସେହିପରି ତାହା ଅପାର। ହଜାର ଭାବରେ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ, ହଜାର ଭାବରେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳତା; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯେଉଁଠାରେ ଶେଷ, ସେଉଁଠାରେ ଗଲେ ଭାଷାର ସୀମା। କିଏ ଜାଣିଛି ଛନ୍ଦମାନଙ୍କର ଏକତା? କିଏ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଯଜ୍ଞ ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛି? କିଏ ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଷ୍ଟମକୁ କୁହନ୍ତି? କିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଦୁଇ ବାୟକୁ ଦେଖିଛି? କେହି ପୃଥିବୀର କୂଳ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ରଥର ଯୋକ୍ତା ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଂଶ ବାଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଯମ ଘରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯୁବ ପକ୍ଷୀର ଛାତି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କଠାରେ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଯାଉଛି। ଯଦି ଅବିବାହିତା ଜନ୍ମ ଦେଇ ପରେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେ ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ହୁଏ, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି, ତିନି ଭୋଜନ ଦେଇଥିବା, ଯୁବ, ତାଙ୍କର ଶିଖାରେ କାଠ ଦଗଧ କରନ୍ତି। ଉତ୍ସାହୀ ଜିହ୍ୱାସହିତ, ସ୍ୱୟଂ ନିୟୋଜିତ, ସେ ଦ୍ରୁତ ଏଗିଯାନ୍ତି, ଶୁଷ୍କ ଘାସରେ ବୃଷଭ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ସେଇ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଚିପିଥିବା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଡ଼ିଗ, ଦେବମନୋହର, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଉତ୍ସାରିତ; ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ, ପଥରେ ଏଗୁଅଛି। ଯାହା ପାଇଁ, ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ବାୟୁମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ହଲାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବଳଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ତ୍ରିତା ଭଳି ସେମାନେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଅଗ୍ରଗାମୀ। ସେ ଅଗ୍ନି, କାନ୍ବମାନଙ୍କର ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଦୃଢ; ଅଗ୍ନି ଭକ୍ତକୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ନେତାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ଆମକୁ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷା ଦିଅ। ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧପ୍ରସ୍ତୁତ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ତିନି ଜନରେ ଚଳିତ, ଜାତବେଦାସଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ଅପରାଜିତ। ଏହିପରି ଅଗ୍ନି, ମାନବ ଓ ଦାନଶୀଳମାନେ ସହିତ, ପୁତ୍ର ଭଳି ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ; ମିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠା, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ, ଆକାଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଭଳି, ସେମାନେ ମାନବତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୃଷଭର ଧ୍ୱନି ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି; ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବା, ଓ ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉ, ଆମ ଜୀବନ ଦୀର୍ଘ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ। ଏହିପରି ଅଗ୍ନି, ବୃଷ୍ଟିହବ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି, ମୁନି, ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନେ ରକ୍ଷା ପାଉନ୍ତୁ; “ବଷଟ୍, ବଷଟ୍”, “ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର” ବୋଲି ସେମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସୋମ ପିଉ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ପିଉ, ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପିଉ, ମଧୁର ଚିପିଥିବା ସୋମ ପିଉ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ। ଏହି ଏକାଧିକ, ପ୍ରବାହମାନ, ଉତ୍ତମ ସୋମ ପିଉ, ଇନ୍ଦ୍ର; ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅ, ମନେ ଆନନ୍ଦ ଆଣ, ଆସ, ଆମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ। ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଓ ପୃଥିବୀର ଚିପିଥିବା ସୋମ ତୁମକୁ ମଦମସ୍ତ କରୁ, ଯେଉଁ ସୋମ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦିଗ୍ବିସ୍ତାର କଲ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କଲ, ସେହି ସୋମ ତୁମକୁ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ କରୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃଷଭ, ତୁମ ଦୁଇ ହଳଦିଆ ଘୋଡ଼ା ସହ ଦୁଇ ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାନୀୟକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଗୋମାତା ପାଇଁ, ମଧୁର ପ୍ରବାହ ପାଇଁ, ବିପକ୍ଷୀ ନାଶକ ବୃଷଭ ଏକାଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ।