अथ सुसम्बद्धं पावनं चैतिहासिकं वृत्तान्तं शृणु। अमर इन्द्रस्य तदेव बलं यदप्रमर्द्यम्, यत्र प्रज्ञावान् सृष्टिकर्ता स्वकौशल्येन सर्वजीवनं व्याप्नोति। अस्माकं मध्ये स ऋभुर्नाम मनीषी, दानशीलानां कृते बलवान्, स धर्मिष्ठं सौम्यं हर्षं वहति, ऋभवः कर्मणा न हर्षन्ति किन्तु स्वभावेनैव। स्वजनानां मध्ये कर्मशीलः श्येनाय त्वरमानः जातः, तस्य तीक्ष्णा बाणाः दीप्तिमन्तः सन्तु। तं दीर्घपक्षं तेजस्विनं दूरगं श्येनपुत्रं प्राज्यं पन्थानं शतचक्रस्य वहन्तं यः समानीयत्। यं तव श्येनः सुन्दरः पद्भ्यां आनयत्, स रक्तवर्णः, सोमरसेन मापितः, तेन प्राणः विस्तार्यते, जीवितं जाग्रियते, तेनैव बन्धुत्वं च जाग्रति। एवं हि सोमेनापि, हे इन्द्र, त्वं देवेषु महद्बलमवर्त्थाः; इच्छया प्राणो विस्तार्यते, हे दक्ष, इच्छया एषः सोमः अस्माकं पच्यते। अथाहं तां सर्वशक्तिमतीं औषधिं उत्खनामी, येन सपत्न्याः जयः स्यात्, येन पतिं लभे। हे उर्ध्वपत्रे, शुभे, देवैः वृते, बलिनि, मम सपत्न्यां दूरं नय, पतिं ममैकस्यै कुरु। अहं श्रेष्ठा, उत्तमा, उत्तमानपि अतिशेयान् स्याम्; या तु मम अधः सपत्नि, सा हीनानामपि हीना भवतु। नाहं तस्या नाम गृह्णामि, न च सा एषां मध्ये रमते; सपत्नीं दूरदेशं प्रेषयाम। अहं सहिष्णुः, त्वमपि सहिष्णुः; उभे बलवत्यौ सपत्नीं जेष्याम। त्वामहं सपत्न्याः उपर्युपरि स्थापयामि, त्वां बलवत्युपरि स्थापयामि; तव चेतः मम अनुवर्त्त न, यथा धेनुः वत्सं, यथा आपः पन्थानं। एषा वन्या, वस्तुतः वन्या, म्रियमाणा इव; सा ग्रामं न पृच्छति, त्वां न विन्दति, भीता इव। यदा शलक्का रोरूयते रोरुवाणं वृषभं प्रति, तदा स पादैः धावन्निव; वन्या वर्ध्यते। कदा गाः इव चरति, कदा गृहं इव दृश्यते; कदा वन्या सायं रथ इव गच्छति। स तु गायं स्वरेण आह्वयति, दण्डेन ताडयति; सायं वन्ये वसन्, 'शब्दं कृतवानस्मि' इति मन्यते। वन्या न हिंसति, यावत् अन्यः न समीपं आगच्छति; मधुरं फलमश्नाति, स्वेच्छया शयानेति। सुरभि तैलैः, मधुगन्धि, अन्नपूर्णा, अकृष्टा—एवं अहं वन्यां पशूनां मातरं स्तौमि। विश्वासेन अहं त्वयि, श्रेष्ठे, निवेशयामि; त्वं वीर्येण आपो विदार्य वृतं हन्यः; यदा दिवि पृथिव्यां च कम्पेते, पर्वतानाम् अपि पृथिव्याः चापि कम्पनं भवति तव महिमा दर्शयन्। त्वं दोषरहितः, आश्चर्येण कौशलेन, विख्यातया बुद्ध्या वृतं छिन्नवान्; गवां स्पर्धासु त्वां नराः वृण्वते, यज्ञे हविषि च त्वां आह्वयन्ति। मघवन्, त्वं दानशीलानां मध्ये सदा सन्निधेहि, ये हविरनपत्यन्त; गृह्येषु पुत्रेषु च त्वां स्तुवन्ति, फलस्य, तुरगस्य, धनस्य कामिनः। स एव सुमेधाः धनं भुङ्क्ते, यः तव शीघ्रं प्रसादं पश्यति; त्वया सुदृढः यजमानः शीघ्रं फलमवाप्नोति। त्वं महिमा स्तूयसे, मघवन्, सैन्यं विस्तरय; अस्मभ्यं धनं ददातु, त्वं मित्रावरुणाविव, पितेव प्राज्ञः, दातेव महादयालुः। सोमं सुत्वा, हे इन्द्र, त्वां स्तौमि; वीर्येण अस्मभ्यं बलस्य फलं वह; सुभाग्यं ददातु, येन तव साह्येन वयं सन्तानैः समृद्धिं गच्छेम। त्वं वीर्यवान्, इन्द्र, वीर्येण जातः; त्वं दासानां सैन्यानि सूर्येण सह जितवान्; त्वं गूढं रहस्यम् आप्सु निधायसि, सोममिव स्रोतसि। साधुर्भूतः प्राज्ञः स्तोत्राणि पूजयति, प्रज्ञावान् ऋषीणां प्रसादं वहति; वयं सोमयाजिनः स्याम, त्वदर्थं रथयुजः हविषा। एतानि स्तोत्राणि, इन्द्र, तव कृते ब्रवीमि; पुरुषेभ्यः बलं ददातु, वीर; तैः त्वं साधकानां साहाय्यं कुरु, स्तोतृभ्यः रक्षां कुरु। शृणु आह्वानं, इन्द्र, वीर, महाबल; त्वं वेनस्य गीतैः स्तूयसे। घृतवत्यां आसने आगच्छ, यत्र गायका, तरङ्गा इव गम्भीरैः, स्वरेण प्रवहन्ति। यदा सविता स्वैः उपकरणैः पृथिवीं स्थापयत्, व्योम च दृढीकृत्य, मध्यं लोकं अश्वमिव दुहे, सविता सागरं स्थिरं बद्धवान्। यत्र सागरः उपस्थाप्यते, तत्र सविता, आपां सुतः, मार्गं वेत्ति; तस्मात् विशालं व्याप्तिं ऊर्ध्वं प्रववृते, तस्मात् दिवापृथिव्यौ स्थिरे प्रविस्तृत्य। स तदपश्यत्, अन्यदजरं अमृतस्य लोकस्य; महापक्षी गरुत्मान्, सवितुः श्येनः, पूर्वं जातः, स एव ऋतं पालयति। गावः गोष्ठं यथा, अश्वाः योकं यथा, प्रियावत्सेव मेषी, एवं दिवं धारयन् सविता, सर्वधारः, अस्मान् संगच्छतु पतिवद् पत्नीं यथा। सुवर्णस्तम्भ सविता, यथा अङ्गिरसः त्वां बलाय आह्वयन्त, तथा अहं स्तुवन् त्वां, साहाय्यं याचमानः, सोमबिन्दोः पिपासु इव त्वां पश्यामि। दीप्तेऽपि त्वं, होत्रवाहक, देवेषु हविर्वाहन; आदित्यैः, रुद्रैः, वसुभिः सह आगच्छ; कृपया आगच्छ। एतं यज्ञं गृहाण, एतां वाचं गृहाण, समीपं आगच्छ; मर्त्याः त्वां सन्तप्तं कृपया आह्वयन्ति, वयं त्वां कृपया आह्वयाम। त्वां जातवेदः, सर्वधारिन्, धिया स्तौमि; अग्ने, देवान् अस्मभ्यं वह, ये हविषि रमन्ते, कृपया, हविषि रममाणान्। अग्निः देवाना ऋत्वा अभवत्; मनुष्याः, ऋषयः, अग्निं सन्तप्तवन्तः; अहं अग्निं महाधनं वहन्तं आह्वयामि, कृपया, धनस्य लाभाय। अग्निः अत्रिं, भरद्वाजं, गाविष्ठिरं, कण्वं, त्रसदस्युं च युद्धे रक्षितवान्; वसिष्ठः पुरोहितः अग्निं कृपया आह्वयति, ऋत्वा कृपया। श्रद्धया अग्निः सन्तप्यते, श्रद्धया हविः दीयते; वाचा श्रद्धां भगस्य शीर्ष्णि वदामः। हे श्रद्धे, श्रद्धया यद् दीयते तदप्रियं, श्रद्धया यद् इच्छ्यते तदप्रियं; भोक्तृणां मध्ये, यजमानानां मध्ये, एतत् मम कृते उक्तं भवतु। एवं ऋचः एकसूत्रेणैव प्रवहन्त्याः कथा समाप्ता।