सामवेदः

त्वामिदा ह्यो नरो ऽपीप्यन्वज्रिन्भूर्णयः स इन्द्र स्तोमवाहस इह श्रुध्युप स्वसरमा गहि

आज या पुरुषांनी तुला, वज्रधारी, आपल्या अर्पणांनी तृप्त केले आहे. हे स्तुतिधारी इंद्रा, येथे ऐक, आपल्या भगिनीपाशी कृपेसह ये.

प्रत्यु अदर्श्यायत्यूच्छन्ती दुहिता दिवः अपो मही वृणुते चक्षुषा तमो ज्योतिष्कृणोति सूनरि

आता ती आली आहे, उषा, तेजस्वी दिवेची कन्या. ती आपल्या दृष्टीने मोठ्या नद्यांना निवडते, सुंदर, अंधाराला प्रकाश करते.

इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना अयं वामह्वे ऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः

हे अश्विनीकुमारांनो, या स्वर्गातील उषा तुम्हाला हाक देतात. मीही तुम्हाला मदतीसाठी बोलावतो, सामर्थ्यशाली, कारण तुम्ही प्रत्येक कुळात जाता.

कु ष्ठः को वामश्विना तपानो देवा मर्त्यः घ्नता वामश्मया क्षपमाणोंशुनेत्थमु आदुन्यथा

कोण, हे अश्विनीकुमारांनो, तापलेला आहे, कोणता देव किंवा मनुष्य, ज्याला तुम्ही तुमच्या सामर्थ्याने मारता, किंवा जो तुमच्या मार्गदर्शनाने रात्र सुखरूप पार करतो?

अयं वां मधुमत्तमः सुतः सोमो दिविष्टिषु तमश्विना पिबतं तिरो अह्न्यं धत्तं रत्नानि दाशुषे

हा, तुमच्यासाठी दाबलेला सर्वात मधुर सोमरस, उषांमध्ये, हे अश्विनीकुमारांनो, दिवसभर प्या आणि भक्ताला धन द्या.

आ त्वा सोमस्य गल्दया सदा याचन्नहं ज्या भूर्णिं मृगं न सवनेषु चुक्रुधं क ईशानं न याचिषत्

मी नेहमीप्रमाणे तुझ्याकडे सोमरसाची मागणी करतो, जशी ताणलेली धनुष्याची दोरी बाणासाठी किंवा शिकार करणारा प्राणी शिकारासाठी आसुसतो. तु नेहमी यज्ञांमध्ये अपयशी पडलेला नाहीस. मग तुझ्या कृपेची इच्छा कोण करणार नाही?

अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति उपो नूनं युयुजे वृष्णा हरी आ च जगाम वृत्रहा

अध्वर्यू, सोमरस गाळ, कारण इंद्राला तहान लागली आहे. आता खरंच त्या बलाढ्याने आपली दोन घोडी जुळविल्या आहेत आणि वृत्‍राचा संहार करणारा जवळ आला आहे.

अभी षतस्तदा भरेन्द्र ज्यायः कनीयसः पुरूवसुर्हि मघवन्बभूविथ भरेभरे च हव्यः

इंद्रा, तू नेहमीच लहानांमध्ये मोठा ठरलास; दानशूरा, प्रत्येक लढाईत तुझे नाव झाले आहे आणि प्रत्येक युद्धात तूच आहुतीस पात्र आहेस.

यदिन्द्र यावतस्त्वमेतावदहमीशीय स्तोतारमिद्दधिषे रदावसो न पापत्वाय रंसिषम्

इंद्रा, जिथपर्यंत तुझी सत्ता आहे, तिथपर्यंत मला ही सामर्थ्य मिळू दे. तू गायकावर कृपा करतोस, त्याला संपत्ती देतोस, कधीच दु:ख देत नाहीस.

त्वमिन्द्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः अशस्तिहा जनिता वृत्रतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः

इंद्रा, युद्धात तू सर्व शत्रूंवर मात करतोस; अपशब्दांचा नाश करणारा, निर्माण करणारा, अडथळ्यांवर विजय मिळवणारा, तू विरोध करणाऱ्यांनाही हरवतोस.

प्र यो रिरिक्ष ओजसा दिवः सदोभ्यस्परि न त्वा विव्याच रज इन्द्र पार्थिवमति विश्वं ववक्षिथ

जो आपल्या बळावर स्वर्गाच्या आसनावर जाऊ पाहतो, त्याला देखील तू, इंद्रा, पृथ्वीवर कुणीही मागे टाकू शकत नाही. तू सर्व काही व्यापले आहेस.

असावि देवं गोऋजीकमन्धो न्यस्मिन्निन्द्रो जनुषेमुवोच बोधामसि त्वा हर्यश्व यज्ञैर्बोधा न स्तोममन्धसो मदेषु

गर्जना करणारा सोमरस देवासाठी गाळला गेला आहे; इंद्राने आपल्या जन्मावेळी सांगितले: 'आम्ही तुझी ओळख यज्ञांमधून जाणतो, हरी अश्वा, आम्ही स्तोत्रांनी आणि सोमरसाच्या आनंदातून तुला जाणू दे.'

योनिष्ट इन्द्र सदने अकारि तमा नृभिः पुरूहूत प्र याहि असो यथा नो ऽविता वृधश्चिद्ददो वसूनि ममदश्च सोमैः

इंद्रा, तुझे आसन घरात बसवले आहे, तुझे जू पुरुषांनी बांधले आहे; अनेकदा आळवला जाणारा, आमच्या रक्षणासाठी ये, आम्हाला संपत्ती दे आणि सोमरसाने आनंदी हो.

अदर्दरुत्समसृजो वि खानि त्वमर्णवान्बद्बधानां अरम्णाः महान्तमिन्द्र पर्वतं वि यद्वः सृजद्धारा अव यद्दानवान्हन्

इंद्रा, तू बंदिस्त जागा फोडलीस, मार्ग खुले केलेस, बांधलेली नद्या सोडवल्यास; तू मोठा डोंगर फोडलास आणि दानवांचा नाश केला, तेव्हा पाण्याचे प्रवाह वाहू लागले.

सुष्वाणास इन्द्र स्तुमसि त्वा सनिष्यन्तश्चित्तुविनृम्ण वाजम् आ नो भर सुवितं यस्य कोना तना त्मना सह्यामा त्वोताः

आम्ही सोमरस गाळून तुला स्तुती करतो, इंद्रा, आणि तुझ्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवून संपत्तीची इच्छा करतो; आम्हाला समृद्धी दे, जेणेकरून तुझ्या मदतीने आणि आमच्या बळावर आम्ही जिंकू शकू.

जगृह्मा ते दक्षिणमिन्द्र हस्तं वसूयवो वसुपते वसूनाम् विद्मा हि त्वा गोपतिं शूर गोनामस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिन्दाः

इंद्रा, आम्ही तुझा उजवा हात संपत्तीच्या इच्छेने धरला आहे, संपत्तीचा स्वामी, धनाचा अधिपती; कारण आम्ही तुला गोधनाचा राखणारा म्हणून ओळखतो, वीर, आम्हाला गायींमध्ये सुंदर, बलशाली संपत्ती दे.

इन्द्रं नरो नेमधिता हवन्ति यत्पार्या युनजते धियस्ताः शूरो नृषाता श्रवसश्च काम आ गोमति व्रजे भजा त्वं नः

पुरुष आपल्या आहुतींनी इंद्राला बोलावतात, जेव्हा ते आपली बुद्धी यज्ञाला जोडतात; वीर, बळ देणारा, आम्हाला कीर्ती दे, आणि गोधनाने परिपूर्ण बक्षीस आमच्यात वाट.

वयः सुपर्णा उप सेदुरिन्द्रं प्रियमेधा ऋषयो नाधमानाः अप ध्वान्तमूर्णुहि पूर्धि चक्षुर्मुमुग्ध्यास्मान्निधयेव बद्धान्

वेगवान पंखांचे पक्षी, प्रिय मनाचे ऋषी, इंद्राजवळ आले आहेत, कधीच कमी पडले नाहीत; अंधार दूर कर, आम्हाला दृष्टी दे, आणि जणू लपलेल्या जागेत बांधलेल्याला सोडवतोस तसे आम्हाला मुक्त कर.

नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम्

आकाशात सोन्याच्या पंखांचा पक्षी उडताना, ज्ञानी लोकांनी तुला हृदयाने पाहिले; वरुणाचा दूत, सोन्याचे पंख असलेला, यमाच्या प्रदेशातील पक्षी, वेगवान.

ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्ताद्वि सीमतः सुरुचो वेन आवः स बुध्न्या उपमा अस्य विष्ठाः सतश्च योनिमसतश्च विवः

ब्रह्मा सर्वात आधी, सुरुवातीला जन्माला आला; त्याच्यापासून तेजस्वी ऋषी पसरण्यास लागले. त्याच्या मुळे खोलवर आहेत—त्याच्या मर्यादा म्हणजे अस्तित्व आणि अनस्तित्व यांचे गर्भस्थान.

अपूर्व्या पुरुतमान्यस्मै महे वीराय तवसे तुराय विरप्शिने वज्रिणे शन्तमानि वचांस्यास्मै स्थविराय तक्षुः

नवीन, सर्वाधिक विपुल दान त्याच्यासाठी तयार केली गेली आहेत—महान, पराक्रमी, बलाढ्य, सर्वदृष्टी असलेला, वज्रधारी; त्याच्यासाठीच शांत, स्थिर शब्द रचले गेले आहेत.

अव द्रप्सो अंशुमतीमतिष्ठदीयानः कृष्णो दशभिः सहस्रैः आवत्तमिन्द्रः शच्या धमन्तमप स्नीहितिं नृमणा अधद्राः

काळा थेंब, तेजस्वीवर उभा राहिला, दहा हजारांसह फिरत होता; इंद्राने आपल्या सामर्थ्याने त्याला मागे वळवले, आणि पुरुषांनी आपल्या कौशल्याने डाग दूर केला.

वृत्रस्य त्वा श्वसथादीषमाणा विश्वे देवा अजहुर्ये सखायः मरुद्भिरिन्द्र सख्यं ते अस्त्वथेमा विश्वाः पृतना जयासि

वृत्राच्या श्वासापासून तुला मदतीसाठी सर्व देव मित्र झाले; इंद्रा, मरुतगण तुझे साथीदार होवोत—म्हणूनच तू ही सर्व लढाया जिंक.

विधुं दद्राणं समने बहूनां युवानं सन्तं पलितो जगार देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्या ममार स ह्यः समान

देवाचं हे अद्भुत पाहा — तरुण, आपल्या अनेक मित्रांमध्ये बसलेला, पांढऱ्या केसांनी भरलेला आणि जागा असतो; त्याची महती अजूनही टिकून आहे, पण कालच त्याच्यासारखाच एकजण या जगातून निघून गेला.

त्वं ह त्यत्सप्तभ्यो जायमानो ऽशत्रुभ्यो अभवः शत्रुरिन्द्र गूढे द्यावापृथिवी अन्वविन्दो विभुमद्भ्यो भुवनेभ्यो रणं धाः

इंद्रा, तू जन्मल्यापासूनच शत्रूंचा शत्रू झाला, जरी आकाश आणि पृथ्वीने तुला झाकलं तरी; तू मोठ्या जगांमध्ये आपला मार्ग शोधलास आणि असंख्य जीवांमध्ये युद्धाचा धडाका लावलास.

मेडिं न त्वा वज्रिणं भृष्टिमन्तं पुरुधस्मानं वृषभं स्थिरप्स्नुम् करोष्यर्यस्तरुषीर्दुवस्युरिन्द्र द्युक्षं वृत्रहणं गृणीषे

स्तंभासारखा, वज्रधारी, बलवान आणि खंबीर, तू इंद्रा, उदार आणि भक्तांच्या आळवणीला नेहमी येतोस; वज्राने वृषभासारखा तेजस्वी, वृत्‍राचा नाश करणारा, मी तुझं गुणगान करतो.

प्र वो महे महेवृधे भरध्वं प्रचेतसे प्र सुमतिं कृणुध्वम् विशः पूर्वीः प्र चर चर्षणिप्राः

महान, वाढणाऱ्या आणि बुद्धिमान देवतेसाठी तुम्ही सर्वांनी स्तुती अर्पण करा; लोकांनो, आपली सद्भावना दाखवा, पुढे चला, आणि नेत्यांनो, प्राचीन वीरांच्या पावलावर पाऊल ठेवा.

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु ध्नन्तं वृत्राणि सञ्जितं धनानि

या युद्धात आपण इंद्राला, उदार आणि सर्वांत श्रेष्ठ वीराला, बोलावू या; तो आमच्या हाकेला नेहमी उत्तर देणारा, शत्रूंचा नाश करणारा आणि संपत्ती मिळवून देणारा असो.

उदु ब्रह्माण्यैरत श्रवस्येन्द्रं समर्ये महया वसिष्ठ आ यो विश्वानि श्रवसा ततानोपश्रोता म ईवतो वचांसि

कीर्ती मिळवण्यासाठी स्तोत्रे उंचावली आहेत; वसिष्ठ सभेत इंद्राचं मोठेपण गातो — जो सर्वत्र प्रसिद्ध आहे, माझ्या शब्दांना ऐकतो आणि स्तुतीसाठी नेहमी तयार असतो.