એક સમયે ઋષિઓએ મહાન જિજ્ઞાસાથી પુછ્યું: પૂર્વકાળમાં કયું સંકલ્પ હતું? મહાન શક્તિ કઈ હતી? પિલિપિલા શું હતું? પિશંગિલા શું હતું? જવાબ મળ્યો: સ્વર્ગ એ પહેલો સંકલ્પ હતો; ઘોડો એ મહાન શક્તિ. દેડકું પિલિપિલા હતું અને રાત્રિ પિશંગિલા હતી. પછી પ્રાર્થના કરવામાં આવી: વાયુ, તમે પાકેલા અન્નથી, કાળી ગળાવાળી બકરીઓથી, ન્યગ્રોધના પાત્રો અને શાલમલી વૃક્ષના વૃદ્ધિથી અમારી રક્ષા કરો. આ રથનો વાછરડો છે, ચાર પગ સાથે આવ્યો છે. કાળ બ્રહ્મણ અમારી રક્ષા કરે. અગ્નિને નમન. રથ અને ઘોડો રાસથી બંધાયેલા છે; પાણીમાં, જળમાં જન્મેલા, બ્રહ્મણ છે, જે સોમ યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ છે. પોતાનો સ્વરૂપ ઘોડા જેવું ઘડો; પોતે યજ્ઞ કરો, પોતે સ્વીકારો. તમારી મહાનતા બીજાથી ઓછી થતી નથી. તમે ખરેખર મરો નથી, નાશ પામતા નથી; દેવોના શુભ માર્ગે આગળ વધો. જ્યાં પુણ્યશીલ બેઠા છે, જ્યાં તમારા સ્વજનો ગયા છે, ત્યાં દેવ સવિતૃ તમને સ્થાન આપે. અગ્નિ પશુ હતો; તેના દ્વારા યજ્ઞ કરીને તે લોક જીત્યો. જ્યાં અગ્નિ છે, એ લોક તમારો થશે; તમે તેને જીતશો, એ પાણી પીશો. વાયુ પણ પશુ હતો; તેના દ્વારા યજ્ઞ કરીને તે લોક જીત્યો. જ્યાં વાયુ છે, એ લોક તમારો થશે; તમે તેને જીતશો, એ પાણી પીશો. સૂર્ય પણ પશુ હતો; તેના દ્વારા યજ્ઞ કરીને તે લોક જીત્યો. જ્યાં સૂર્ય છે, એ લોક તમારો થશે; તમે તેને જીતશો, એ પાણી પીશો. પ્રાણને સ્વાહા, અપાનને સ્વાહા, વ્યાનને સ્વાહા. હે માતા, અંબિકા, અંબાલિકા, કોઈ મને દૂર ન લઈ જાય. શુભ ઘોડો કાંપ્લવા ગામની સુખદાયિ સ્ત્રી પાસે જાય. અમે તમને પૃથ્વીપતિ તરીકે, પ્રિયના પ્રિય સ્વામી તરીકે, ધનના સ્વામી તરીકે આહ્વાન કરીએ છીએ. હે વસુ, તમે મારા થાઓ. હું ગર્ભધારક તરીકે જન્મ્યો છું, તમે પણ ત્યાગી તરીકે જન્મ્યા છો. બન્ને, ચાર પગે, સાથે આગળ વધો; સ્વર્ગલોકમાં વિસ્તારો. વાછરડો, ઘોડો, બીજધારી, બીજનું સંચય કરે. છુપાયેલ ભાગને બેઠેથી નીચે ઉતારો; વાછરડો તેને એ જ સ્થળે મૂકે. તે સ્ત્રીઓનું જીવનપોષક આહાર છે. "યકાસકૌ, શકુંતિકાહલગ"—આ રીતે તે છેક છે. તે પશુના ગર્ભમાં "નિગલગલિતિ" ધ્વનિ સાથે ઘા કરે છે. "યકો, અસકૌ, શકુંતક, આહલગ"—આ રીતે છેક છે. બોલવા ઇચ્છે તેમ, હે અધ્વર્યુ, તમારું મુખ અમને વધુ સંબોધે નહિ. તમારી માતા અને પિતા વૃક્ષના ટોચે છે. "પ્રતિલામિતિ"—તમારા પિતાએ ગર્ભમાં મુઠી દબાવી. તમારી માતા અને પિતા વૃક્ષના ટોચે રમે છે. બોલવા ઇચ્છે તેમ, હે બ્રાહ્મણ, તમારું મુખ અમને વધુ બોલે નહિ. તેને ઉપર ઉઠાવો, જાણે પર્વત પર ભાર ઉઠાવવો હોય તેમ; પછી મધ્યભાગ ઠંડા પવને શુદ્ધ થાય તેમ વૃદ્ધિ પામે. તેને પણ ઉપર ઉઠાવો, જાણે પર્વત પર ભાર ઉઠાવવો હોય તેમ; પછી તેનું મધ્યભાગ ઠંડા પવને શુદ્ધ થાય તેમ ચાલે. જ્યારે તેના અમ્નિયોટિક પડ દાઢા અને સ્થિર થાય છે, ત્યારે તેના વંધ્યા ગાયના ટખણાં જેવાં ચાલે છે. જ્યારે દેવોએ અલંકારિત, પહોળા કટિવાળી સ્ત્રી દર્શાવી, ત્યારે તે જાંઘ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે, જાણે સત્યના આંખના ગડાં જેવી. જ્યારે હરણ જૌ ખાય છે, ત્યારે તેને ગાય જેવું પોષણ લાગતું નથી. જેમ શૂદ્ર આર્ય સ્ત્રીનો પ્રેમી હોય, તેમ તેને સમૃદ્ધિની આશા રહેતી નથી. જ્યારે હરણ જૌ ખાય છે, ત્યારે તેને વિશેષ પોષણ લાગતું નથી. જેમ શૂદ્ર આર્ય સ્ત્રીનો પ્રેમી હોય, તેમ તેને પોષણ લાગતું નથી. મેં દધિક્રાવન, વિજયી અને ઝડપી ઘોડો બનાવ્યો છે. તેની વાણી અમારે સુગંધિત રહે; તે અમને દીર્ઘ આયુષ્ય સુધી લઈ જાય. ગાયત્રી, ત્રિષ્ટુપ, જગતી, અનુષ્ટુપ, પંક્તિ, બ્રહતી, ઉષ્ણિહ, કકુભ અને સૂચી છંદો તમારી શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. બે પગવાળા, ચાર પગવાળા, ત્રણ પગવાળા, છ પગવાળા, અનિયમિત અને નિયમિત છંદો, સૂચી છંદ સાથે, તમારી શાંતિ કરે. મહાન, તેજસ્વી, સર્વ દિશાઓ, મેઘ જેવા, વીજળી જેવા અવાજો, સૂચી છંદ સાથે, તમારી શાંતિ કરે. હે મનુષ્ય, તમારી પત્નીઓ જ્ઞાનથી તમારા વાળ વહેંચે; દેવીઓ, દિશાઓ, સૂચી છંદ સાથે, તમારી શાંતિ કરે. ચાંદી, કૃષ્ણમૃગ, સીસું, જૂઆ—all કર્મ દ્વારા જોડાય છે; ઘોડાના ચામડે બંધન અને પટ્ટીઓ બાંધો. કદાચ, જેઓ પાસે જૌ છે, તેઓ જૌને અનુક્રમણથી પિસી ખાય છે; અહીં, તેમની માટે અન્ન બનાવો, જે સમિતિ ઘાસને નમનથી પૂજે છે. કોણ તમને કાપે છે, કોણ હુકમ કરે છે, કોણ તમારા અંગો બાંધે છે? કોણ છે તમારો બંધનાર, ઋષિ? ઋતુઓ, ઋતુ-સંબંધો, બંધનકારો હુકમ કરે; વર્ષની ઊર્જાથી, બંધનથી તમને બાંધે. અર્ધમાસો, અંગો, તમને બાંધે; માસો કાપે અને બાંધે; દિવસ-રાત અને મારુત તમને પીસે અને તોડે. દૈવી ઋત્વિજ તમને કાપે અને હુકમ કરે; તમારા અંગો સંધિઓ પર સીમા કરે, બાંધે. આકાશ, પૃથ્વી, અંતરિક્ષ અને વાયુ તમારા મુખને ભરે; સૂર્ય અને તારાઓ સાથે તમારો લોક શુભ બનાવે. તમારા ઉપરના અંગોને શાંતિ, નીચેના અંગોને શાંતિ; હાડકાં અને મજ્જા અને શરીરને શાંતિ. કોણ એકલા ચાલે છે? કોણ પુનર્જન્મે છે? શિયાળાની દવા શું છે? મહાન આવરણ શું છે? સૂર્ય એકલો ચાલે છે; ચંદ્ર પુનર્જન્મે છે; અગ્નિ શિયાળાની દવા છે; પૃથ્વી મહાન આવરણ છે. સૂર્યપ્રકાશ સમાન શું છે? સમુદ્ર સમાન કયું સરોવર છે? પૃથ્વીથી મહાન શું છે? કયાંનું માપ અજ્ઞાત છે? બ્રહ્મણ સૂર્યપ્રકાશ સમાન છે; આકાશ સમુદ્ર સમાન સરોવર છે; ઇન્દ્ર પૃથ્વીથી મહાન છે; ગાયનું માપ અજ્ઞાત છે. હું તમને પુછું છું, હે દેવમિત્ર, જો તમે મનથી આ સમજ્યા હોય: જ્યાં વિષ્ણુના ત્રણ પગલાં પૂજાયા, ત્યાં આખું જગત પ્રવેશ્યું. ખરેખર, હું એ ત્રણ પગલાંમાં છું, જ્યાં આખું જગત પ્રવેશ્યું; હું ઝડપથી પૃથ્વી અને આકાશ પસાર કરું છું, આ સ્વર્ગના પૃષ્ઠનો એક ભાગ લઈને.