અહર્-અહર્ અપ્રયાવં ભરન્તોઽશ્વાયેવ તિષ્ઠતે ઘાસમ્ અસ્મૈ । રાયસ્પોષેણ સમ્ ઇષા મદન્તો ઽગ્ને મા તે પ્રતિવેશા રિષામ
દિવસે દિવસે, થાક્યા વિના, ઘાસ લાવતાં ઘોડા જેવો એ ઊભો રહે છે; સંપત્તિ અને આનંદથી ભરપૂર ભોજન સાથે, હે અગ્નિ, તારા પડોશીઓની તરફથી અમને કોઈ નુકસાન ન થાય એવી કૃપા કર.
નાભા પૃથિવ્યાઃ સમિધાને ઽ અગ્નૌ રાયસ્પોષાય બૃહતે હવામહે । ઇરંમદં બૃહદુક્થ્યં યજત્રં જેતારમ્ અગ્નિં પૃતનાસુ સાસહિમ્
પૃથ્વીના મધ્યમાં, અગ્નિની જ્વાળામાં, સંપત્તિ વધે એ માટે અમે મહાન અગ્નિને બોલાવીએ છીએ; આનંદ આપનાર, બહુ વખાણાયેલ, પૂજ્ય અગ્નિ, યુદ્ધમાં વિજયી અને શક્તિશાળી.
યાઃ સેના ઽ અભીત્વરીર્ આવ્યાધિનીર્ ઉગણા ઽ ઉત । યે સ્તેના યે ચ તસ્કરાસ્ તાꣳસ્ તે ઽ અગ્ને ઽપિ દધામ્ય્ આસ્યે
જે સેના નિર્ભય અને હુમલો કરતી હોય, અને જે ટોળકીઓ હોય, તેમજ ચોરો અને લૂંટારૂઓ—હે અગ્નિ, એ બધાને હું તારા મોઢામાં મૂકી દઉં છું.
દꣳષ્ટ્રાભ્યાં મલિમ્લૂન્ જમ્ભ્યૈસ્ તસ્કરાꣳ ઽઉત । હનુભ્યાꣳ સ્તેનાન્ ભગવસ્ તાꣳસ્ ત્વં ખાદ સુખાદિતાન્
તારા દાંત વડે ગંદા અને લૂંટારૂઓને ખાઈ જા; હે ભગવન, તારા ચપળ દાંતથી ચોરોને પણ ભસ્મ કરી દે—જે સહેલાઈથી નાશ પામે છે, તેમને તું નાશ કર.
યે જનેષુ મલિમ્લવ સ્તેનાસસ્ તસ્કરા વને । યે કક્ષેષ્વ્ અઘાયવસ્ તાꣳસ્ તે દધામિ જમ્ભયોઃ
લોકોમાં જે ગંદા, ચોર અને જંગલમાં લૂંટારૂઓ છે, અને ઝાડીઓમાં રહેલા દુષ્ટ લોકો—એ બધાને હું તારા મોઢા વચ્ચે મૂકી દઉં છું.
યો ઽ અસ્મભ્યમ્ અરાતીયાદ્ યશ્ ચ નો દ્વેષતે જનઃ । નિન્દાદ્ યો ઽ અસ્માન્ ધિપ્સાચ્ ચ સર્વં તં ભસ્મસા કુરુ
જે અમારો દુશ્મન બને, અને જે લોકો અમને દ્વેષ કરે, કે જે અમને બદનામ કરે—એ બધા લોકોને તું ભસ્મ કરી દે.
સꣳશિતં મે બ્રહ્મ સꣳશિતં વીર્યં બલમ્ । સꣳશિતં ક્ષત્રં જિષ્ણુ યસ્યાહમ્ અસ્મિ પુરોહિતઃ
મારું પ્રાર્થનાબળ તીક્ષ્ણ છે, મારી શક્તિ અને બળ પણ તીક્ષ્ણ છે; જે વિજયી માટે હું પુરોહિત છું, તેનું રાજબળ પણ તીક્ષ્ણ છે.
ઉદ્ એષાં બાહૂ ઽ અતિરમ્ ઉદ્ વર્ચો ઽ અથો બલમ્ । ક્ષિણોમિ બ્રહ્મણામિત્રાન્ ઉન્ નયામિ સ્વાꣳ અહમ્
એ લોકોના હાથ ઊંચા થયા છે, તેમનું તેજ અને બળ પણ; હું પ્રાર્થના દ્વારા દુશ્મનોને નાશ કરું છું, અને મારા પોતાના લોકોને આગળ વધારું છું.
અન્નપતે ઽન્નસ્ય નો દેહ્ય્ અનમીવસ્ય શુષ્મિણઃ । પ્ર-પ્ર દાતારં તારિષ ઽઊર્જં નો ધેહિ દ્વિપદે ચતુષ્પદે
હે અન્નના સ્વામી, અમને તંદુરસ્ત અને રોગમુક્ત અન્ન આપ; અમને એ દાતા આપ જે બધાને પાર ઉતારે, અને બે પગવાળા તથા ચાર પગવાળાઓ માટે બળ આપ.
દૃશાનો રુક્મ ઽ ઉર્વ્યા વ્યદ્યૌદ્ દુર્મર્ષમ્ આયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ । અગ્નિર્ અમૃતો ઽ અભવદ્ વયોભિર્ યદ્ એનં દ્યૌર્ જનયત્ સુરેતાઃ
સોનેરી તેજથી ભરેલો, આખી ધરતી પર પ્રકાશિત થયો, સહન કરવો મુશ્કેલ, તેની આયુષ્ય કાંતિથી યશ માટે ઝળકે છે; અમૃત સ્વરૂપ અગ્નિ, જ્યારે સ્વર્ગે, પુષ્કળ બીજ ધરાવતી, તેને જન્મ આપ્યો, ત્યારે પોતાના શક્તિઓ સાથે જન્મ્યો.
નક્તોષાસા સમનસા વિરૂપે ધાપયેતે શિશુમ્ એકꣳ સમીચી । દ્યાવાક્ષામા રુક્મો ઽ અન્તર્ વિ ભાતિ દેવા ઽ અગ્નિં ધારયન્ દ્રવિણોદાઃ
રાત અને સવાર, સ્વરૂપે જુદી હોવા છતાં મનથી એક, એક જ સંતાનને સાથે પોષે છે; આકાશ અને ધરતી, સોનેરી, અંદર ઝળકે છે, દેવતાઓ, ધન આપનાર, અગ્નિને આધાર આપે છે.
વિશ્વા રૂપાણિ પ્રતિ મુઞ્ચતે કવિઃ પ્રાસાવીદ્ ભદ્રં દ્વિપદે ચતુષ્પદે । વિ નાકમ્ અખ્યત્ સવિતા વરેણ્યોઽનુ પ્રયાણમ્ ઉષસો વિ રાજતિ
મુનિ બધા રૂપ ધારણ કરે છે, તે બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાને કલ્યાણ આપે છે; પૂજ્ય સવિતા સર્વોચ્ચ સ્થાન બતાવે છે, અને ઉષા સાથે ઝળકે છે.
સુપર્ણોઽસિ ગરુત્માꣳસ્ ત્રિવૃત્ તે શિરો ગાયત્રં ચક્ષુર્ બૃહદ્રથન્તરે પક્ષૌ । સ્તોમ ઽ આત્મા છન્દાꣳસ્ય્ અઙ્ગાનિ યજૂꣳષિ નામ । સામ તે તનૂર્ વામદેવ્યં યજ્ઞાયજ્ઞિયં પુચ્છં ધિષ્ણ્યાઃ શફાઃ । સુપર્ણો ઽસિ ગરુત્માન્ દિવં ગચ્છ સ્વઃ પત
તું તેજસ્વી સુપર્ણ, ગરુડ છે; તારો માથું ત્રણ ભાગે છે, તારી આંખ ગાયત્રી છે, પાંખો બૃહદ્રથંતર છે; સ્તુતિ તારી આત્મા છે, છંદો તારા અંગો છે, યજ્ઞ તું નામ છે; સામ તું શરીર છે, વામદેવ તારી પૂંછ છે, યજ્ઞ માટે યોગ્ય, પીઠ તારા જાંઘ છે, નખ તારા પગ છે; તું તેજસ્વી સુપર્ણ, ગરુડ છે—દિવમાં જા, સ્વર્ગ તરફ ઉડી જા.
અક્રન્દદ્ અગ્નિ સ્તનયન્ન્ ઇવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્ વીરુધઃ સમઞ્જન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમ્ ઇદ્ધોઽ અખ્યદ્ આ રોદસી ભાનુના ભાત્ય્ અન્તઃ
અગ્નિ ગર્જના કરે છે, આકાશની જેમ ગર્જે છે; ધરતી કંપે છે, વનસ્પતિઓ શોભાયમાન થાય છે; તરત જન્મેલો, તે પ્રજ્વલિત થાય છે, અને પોતાના તેજથી આકાશ અને ધરતી વચ્ચે ઝળકે છે.
અગ્નેઽભ્યાવર્તિન્ન્ અભિ મા નિ વર્તસ્વાયુષા વર્ચસા પ્રજયા ધનેન । સન્યા મેધયા રય્યા પોષેણ
હે અગ્નિ, અમારું તરફ પાછું આવ, અમાથી દૂર ન જા; આયુષ્ય, તેજ, સંતાન અને ધન સાથે, બુદ્ધિ, સંપત્તિ અને પોષણ સાથે.
અગ્ને ઽ અઙ્ગિરઃ શતં તે સન્ત્વાવૃતઃ સહસ્રં ત ઽ ઉપાવૃતઃ । અધા પોષસ્ય પોષેણ પુનર્ નો નષ્ટમ્ આ કૃધિ પુનર્ નો રયિમ્ આ કૃધિ
હે અગ્નિ, અંગિરસ, તારા ખુલ્લા ભાગો સો થાય અને ઢંકાયેલા હજાર થાય; પછી, વધુને વધુ પોષણથી, અમારું ગુમાવેલું પાછું આપ, અમને સંપત્તિ પાછી આપ.
પુનર્ ઊર્જા નિ વર્તસ્વ પુનર્ અગ્ન ઽ ઇષાયુષા । પુનર્ નઃ પાહ્ય્ અꣳહસઃ
પોષણ સાથે ફરી પાછો આવ, હે અગ્નિ, ભોજન અને આયુષ્ય સાથે પાછો આવ; અમને ફરી દુઃખથી બચાવ.
સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા । વિશ્વપ્સ્ન્યા વિશ્વતસ્ પરિ
હે અગ્નિ, તું ધન સાથે પાછો વળ, સર્વત્રથી પોષણથી સમૃદ્ધિ પામ અને બધું ઘેરી લે.
આ ત્વાહાર્ષમ્ અન્તર્ અભૂર્ ધ્રુવસ્ તિષ્ઠાવિચાચલિઃ । વિશસ્ ત્વા સર્વા વાઞ્છન્તુ મા ત્વદ્ રાષ્ટ્રમ્ અધિ ભ્રશત્
હું તને ધરતીની અંદરથી અહીં લાવ્યો છું, તું અડગ અને અચળ રહીશ; બધા લોકો તને ઇચ્છે, અને તારા રાજ્યમાંથી ક્યારેય તું દૂર ન થ.
ઉદ્ ઉત્તમં વરુણ પાશમ્ અસ્મદ્ અવાધમં વિ મધ્યમꣳ શ્રથાય । અથા વયમ્ આદિત્ય વ્રતે તવાનાગસો ઽ અદિતયે સ્યામ
હે વરુણ, અમારાથી તારો સર્વોચ્ચ બંધન દૂર કર, મધ્યમ બંધન ઢીલું કર અને નીચલું પણ હટાવી દે; પછી, હે આદિત્ય, અમે નિર્દોષ રહીને તારા સત્યના નિયમમાં અને અદિતિમાં સામેલ થાં.
અગ્રે બૃહન્ન્ ઉષસામૂર્ધ્વો ઽ અસ્થાન્ નિર્જગન્વાન્ તમસો જ્યોતિષાગાત્ । અગ્નિર્ ભાનુના રુશતા સ્વઙ્ગ ઽ આ જાતો વિશ્વા સદ્માન્ય્ અપ્રાઃ
પ્રભાતોમાં સર્વોચ્ચ અને મહાન બની, તે અંધકાર દૂર કરીને પ્રકાશ સાથે આવ્યો; અગ્નિ પોતાના તેજથી ઝગમગતો જન્મ્યો અને બધાં ઘર ભરી દીધાં.
હꣳસઃ શુચિષદ્ વસુર્ અન્તરિક્ષસદ્ હોતા વેદિષદ્ અતિથિર્ દુરોણસત્ । નૃષદ્ વરસદ્ ઋતસદ્ વ્યોમસદ્ અબ્જા ગોજા ઽ ઋતજા અદ્રિજા ઽ ઋતમ્ બૃહત્
હંસ શુદ્ધિમાં વસે છે, ધન આપનાર મધ્યઆકાશમાં છે, યજ્ઞકર્તા વેદિ પર છે, મહેમાન ઘરનાં આંગણે છે; તે મનુષ્યોમાં, દેવોમાં, સત્યમાં, આકાશમાં, જળમાં, ગાયમાં, સત્યમાં અને પર્વતોમાં જન્મે છે—મહાન સત્ય.
સીદ ત્વં માતુર્ અસ્યા ઽ ઉપસ્થે વિશ્વાન્ય્ અગ્ને વયુનાનિ વિદ્વાન્ । મૈનાં તપસા માર્ચિષાઽભિશોચીર્ અન્તર્ અસ્યાꣳ શુક્રજ્યોતિર્ વિ ભાહિ
હે અગ્નિ, તું આ માતાની ગોદમાં બેસ, બધાં માર્ગો જાણે છે; તારા તાપથી કે જ્વાળાથી તેને દાઝાવું નહીં—તેની અંદર તેજસ્વી પ્રકાશ બનીને ઝગમગ.
અન્તર્ અગ્ને રુચા ત્વમ્ ઉખાયાઃ સદને સ્વે । તસ્યાસ્ ત્વꣳ હરસા તપન્ જાતવેદઃ શિવો ભવ
હે અગ્નિ, તું તારા તેજથી ચુલ્હાની જગ્યાએ અંદર વસ; તારી શક્તિથી, તેજથી, હે જાતવેદ, શુભ બની રહે.
શિવો ભૂત્વા મહ્યમ્ અગ્નેઽ અથો સીદ શિવસ્ ત્વમ્ । શિવઃ કૃત્વા દિશઃ સર્વાઃ સ્વં યોનિમ્ ઇહાસદઃ
હે અગ્નિ, તું શુભ બનીને મારા માટે અહીં બેસ; તું સર્વ દિશાઓને શુભ બનાવી દે અને તારા મૂળમાં અહીં સ્થિર થા.
દિવસ્ પરિ પ્રથમં જજ્ઞે ઽ અગ્નિર્ અસ્માદ્ દ્વિતીયં પરિ જાતવેદાઃ । તૃતીયમ્ અપ્સુ નૃમણા ઽ અજસ્રમ્ ઇન્ધાન ઽ એનં જરતે સ્વાધીઃ
અગ્નિ પ્રથમ આકાશમાંથી જન્મ્યો, ત્યાર પછી જાતવેદ ત્યાંથી બીજું જન્મ્યો; ત્રીજું, મનુષ્યો સાથે, તે જળમાં હંમેશાં પ્રગટે છે—જે પોતાનું સ્વરૂપ જાણે છે, તે તેને પોષે છે.
વિદ્મા તે ઽ અગ્ને ત્રેધા ત્રયાણિ વિદ્મા તે ધામ વિભૃતા પુરુત્રા । વિદ્મા તે નામ પરમં ગુહા યદ્ વિદ્મા તમ્ ઉત્સં યત ઽ આજગન્થ
હે અગ્નિ, અમે તારા ત્રણ સ્વરૂપો જાણીએ છીએ; તારા અનેક સ્થાનો જાણીએ છીએ; તું જેનું પરમ નામ ગુપ્ત છે, તે પણ જાણીએ છીએ—હા, તે મૂળ પણ જાણીએ છીએ, જ્યાંથી તું આવ્યો છે.
સમુદ્રે ત્વા નૃમણા ઽ અપ્સ્વ્ અન્તર્ નૃચક્ષા ઽ ઈધે દિવો અગ્ન ઽ ઊધન્ । તૃતીયે ત્વા રજસિ તસ્થિવાꣳસમ્ અપામ્ ઉપસ્થે મહિષા ઽ અવર્ધન્
હે અગ્નિ, તું સમુદ્રમાં, જળમાં, મનુષ્યો સાથે, અને આકાશના સ્તનમાંથી પ્રગટે છે; ત્રીજા પ્રદેશમાં તું ઊભો છે, અને જળની ગોદમાં મહાનોએ તને વધાર્યો છે.
અક્રન્દદ્ અગ્નિ સ્તનયન્ન્ ઇવ દ્યૌઃ ક્ષામા રેરિહદ્ વીરુધઃ સમઞ્જન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમ્ ઇદ્ધો ઽ અખ્યદ્ આ રોદસી ભાનુના ભાત્ય્ અન્તઃ
અગ્નિ ગર્જના કરી, જેમ આકાશ વીજવે છે; ધરતી કંપી, વનસ્પતિઓ શોભી ઉઠી; નવજાત, પ્રગટ થઈને, તેણે પોતાને જાહેર કર્યો—તે આકાશ અને ધરતી વચ્ચે પોતાના તેજથી ઝગમગે છે.
વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસિ સપત્નહા ગાયત્રં છન્દ ઽ આ રોહ પૃથિવીમ્ અનુ વિ ક્રમસ્વ । વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસ્ય્ અભિમાતિહા ત્રૈષ્ટુભં છન્દ ઽ આ રોહાન્તરિક્ષમ્ અનુ વિ ક્રમસ્વ । વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસ્ય્ અરાતીયતો હન્તા જાગતં છન્દ ઽ આ રોહ દિવમ્ અનુ વિ ક્રમસ્વ । વિષ્ણોઃ ક્રમોઽસિ શત્રૂયતો હન્તાઽઽનુષ્ટુભં છન્દ ઽ આ રોહ દિશોઽનુ વિ ક્રમસ્વ
તું વિષ્ણુનું પગલું છે, સ્પર્ધકોનો નાશ કરનાર; ગાયત્રી છંદ સાથે પૃથ્વી પર ચડી જા, અને પૃથ્વી પર પગલા મૂકી જા; તું વિષ્ણુનું પગલું છે, વિરોધીઓને હરાવનાર; ત્રૈષ્ટુભ છંદ સાથે અંતરિક્ષમાં ચડી જા, અને ત્યાં પગલા મૂકી જા; તું વિષ્ણુનું પગલું છે, શત્રુઓનો વિનાશ કરનાર; જગતી છંદ સાથે સ્વર્ગમાં ચડી જા, અને ત્યાં પગલા મૂકી જા; તું વિષ્ણુનું પગલું છે, દુશ્મનોનો નાશ કરનાર; અનુષ્ટુભ છંદ સાથે દિશાઓમાં ચડી જા, અને ત્યાં પગલા મૂકી જા.