काव्ययोर् आजानेषु क्रत्वा दक्षस्य दुरोणे । रिशादसा सधस्थ ऽ आ
कवींमध्ये, कौशल्य आणि बुध्दीच्या घरात, भक्षण करणारे त्यांच्या जागी बसले आहेत.
दैव्याव् अध्वर्यू आ गतꣳ रथेन सूर्यत्वचा । मध्वा यज्ञꣳ सम् अञ्जाथे । [ + तं प्रत्नथा । अयं वेनः ॥]
दैवी पुरोहितांनो, सूर्यासारख्या तेजस्वी रथाने या; मधाने यज्ञाला अभिषेक करा; आणि त्याला पुन्हा नविन करा; हा वेण आहे.
तिरश्चीनो विततो रश्मिर् एषाम् अधः स्विद् आसी३द् उपरि स्विद् आसी३त् । रेतोधा ऽ आसन् महिमान ऽ आसन्त् स्वधा ऽ अवस्तात् प्रयतिः परस्तात्
त्यांचा किरण तिरका पसरला आहे; तो खालीही होता, वरही होता; ते बीजधारी होते, सामर्थ्यवान होते; खाली स्वाभाविक शक्ती होती, वर आकांक्षा होती.
आ रोदसी ऽ अपृणद् आ स्वर् महज् जातं यद् एनम् अपसो ऽ अधारयन् । सो ऽ अध्वराय परि णीयते कविर् अत्यो न वाजसातये चनोहितः
त्याने दोन जग व्यापली, स्वर्ग गाठला; जन्मल्यावर पाण्यांनी त्याला आधार दिला; तो ऋषी यज्ञाभोवती फिरवला जातो, जणू काही स्पर्धेसाठी जुंपलेला घोडा.
उक्थेभिर् वृत्रहन्तमा या मन्दाना चिद् आ गिरा । आङ्गूषैर् आविवासतः
स्तोत्रांनी वृत्रहंत्याचं गुणगान केलं जातं, अगदी ज्यांना बोलणं जमत नाही त्यांच्याही कडून; हातवारे करून त्याला बोलावतात.
उप नः सूनवो गिरः शृण्वन्त्व् अमृतस्य ये । सुमृडीका भवन्तु नः
अमृतपुत्रांनी आमच्या गाणी ऐकावी; ते आमच्यावर कृपावंत होवोत.
ब्रह्माणि मे मतयः शꣳ सुतासः शुष्म ऽ इयर्ति प्रभृतो मे ऽ अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्य् उक्थेमा हरी वहतस् ता नो ऽ अच्छ
माझी प्रार्थना, माझे विचार, द्रवलेला सोम, माझं सामर्थ्य वाढतंय; माझा दगड रस ओततो; त्यांना बोलावलं जातं, स्तोत्रांनी ते हलतात; ते दोन्ही घोडे त्यांना आमच्याकडे घेऊन येवोत.
अनुत्तमा ते मघवन् नकिर् नु न त्वावाꣳ२ऽ अस्ति देवता विदानः । न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध
हे मघवन्, तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ कोणी नाही; तुझ्यासारखा दुसरा देव नाही; जन्मलेला किंवा अजून न जन्मलेला कोणीही नष्ट होत नाही; तू जे करशील, ते पूर्ण कर, हे महान.
तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ ऽ उग्रस् त्वेषनृम्णः । सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रून् अनु यं विश्वे मदन्त्य् ऊमाः
तो सर्व सृष्टीत सर्वात मोठा होता, ज्याच्यापासून ती प्रचंड, तेजस्वी, धाडसी शक्ति जन्माला आली. तो नुकताच जन्मलेला असतानाच शत्रूंना दूर लोटतो; सर्व शक्ती त्याच्यात आनंद मानतात.
इमा ऽ उ त्वा पुरूवसो गिरो वर्धन्तु या मम । पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितो ऽभि स्तोमैर् अनूषत
हे पुरूवस, माझ्या या गाणी तुझ्या वाढीसाठी असोत—ही माझीच, तेजस्वी, निर्मळ आणि बुद्धिमान आहेत; त्या स्तुतीने तुझ्यापर्यंत पोहोचल्या आहेत.
यस्यायं विश्व ऽ आर्यो दासः शेवधिपा ऽ अरिः । तिरश् चिद् अर्ये रुशमे परीरवि तुभ्येत् सो ऽ अज्यते रयिः
ज्याच्यासाठी हा आर्य, हा दास, हा कल्याणकारी स्वामी, हा शत्रू—जरी तो विरोधक असला तरी—रागाने ओरडतो; तुझ्याकडेच धन अर्पण केले जाते.
अयꣳ सहस्रम् ऋषिभिः सहस्कृतः समुद्र ऽ इव पप्रथे । सत्यः सो ऽ अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये
हा हजार ऋषींसह, त्यांच्या सामर्थ्याने समर्थित, समुद्रासारखा पसरतो. त्याची महती खरी आहे; मी त्याची शक्ती यज्ञात आणि ज्ञानी लोकांत गौरवतो.
अदब्धेभिः सवितः पायुभिष् ट्वꣳ शिवेभिर् अद्य परि पाहि नो गयम् । हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्यसे रक्षा माकिर् नो ऽ अघशꣳस ऽ ईशत
हे सविता, आज आमच्या घराचे रक्षण तू फसवू न येणाऱ्या आणि मंगल पहाऱ्यांनी कर. सुवर्णासारखी जीभ असलेला, नव्या समृद्धीसाठी आम्हाला जप; कोणीही दुष्ट आमच्यावर राज्य करू नये.
आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः । अन्तः पवित्र ऽ उपरि श्रीणानो ऽयꣳ शुक्रो ऽ अयामि ते
हे वायू, आकाशाला भिडणाऱ्या आमच्या यज्ञात शुभ विचारांनी ये. आतून शुद्ध, वरून शोभिवंत, मी तेजस्वीपणे तुझ्याकडे येतो.
इन्द्रवायू सुसंदृशा सुहवेह हवामहे । यथा नः सर्व ऽ इज् जनो ऽनमीवः संगमे सुमना ऽ असत्
इंद्र आणि वायू, सुंदर रूपाचे, आम्ही तुम्हाला येथे शुभ आवाहनाने बोलावतो. सर्व लोकांना कोणतीही हानी होऊ नये, आपण सर्वजण चांगल्या मनाने एकत्र येऊ.
ऋधग् इत्था स मर्त्यः शशमे देवतातये । यो नूनं मित्रावरुणाव् अभिष्टय ऽ आचक्रे हव्यदातये
जो माणूस आता मित्र आणि वरुण यांना हव्यासाठी, हव्य अर्पणासाठी शोधतो, तो देवपूजेत आनंद मानतो.
आ यातम् उप भूषतं मध्वः पिबतम् अश्विना । दुग्धं पयो वृषणा जेन्यावसू मा नो मर्धिष्टम् आ गतम्
या, स्वतःला सजवा, मधुर प्या, हे अश्विन. दूध काढले आहे, हे बलवान आणि श्रेष्ठ दाते, आम्हाला त्रास देऊ नका, फक्त या.
प्रैतु ब्रह्मणस् पतिः प्र देव्य् एतु सूनृता । अच्छा वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः
ब्रह्मदेव पुढे जावो, सत्याची देवी पुढे येवो. देवांनी आमचा यज्ञ त्या धैर्यवान, श्रेष्ठ आणि समृद्धी देणाऱ्यापर्यंत नेवो.
चन्द्रमा ऽ अप्स्व् अन्तर् आ सुपर्णो धावते दिवि । रयिं पिशंगं बहुलं पुरुस्पृहꣳ हरिर् एति कनिक्रदत्
चंद्र पाण्यात फिरतो, जलद पंख असलेला आकाशात धावतो. पिवळसर, विपुल, सर्वांना पोसणारे धन गर्जत येते.
देवं-देवं वो ऽवसे देवं-देवम् अभिष्टये । देवं-देवꣳ हुवेम वाजसातये गृणन्तो देव्या धिया
प्रत्येक देवासाठी मदतीसाठी, प्रत्येक देवासाठी कृपेकरता, प्रत्येक देवाला आम्ही सामर्थ्य मिळवण्यासाठी, दैवी विचारांनी स्तुती करीत, हाक मारतो.
दिवि पृष्टो ऽ अरोचताग्निर् वैश्वानरो बृहन् । क्ष्मया वृधान ऽ ओजसा चनोहितो ज्योतिषा बाधते तमः
अग्नी, वैश्वानर, आकाशात विशालतेने प्रकाशला आहे. पृथ्वीवर सामर्थ्याने वाढत, प्रज्वलित होऊन, तो आपल्या प्रकाशाने अंधार दूर करतो.
इन्द्राग्नी ऽ अपाद् इयं पूर्वागात् पद्वतीभ्यः । हित्वी शिरो जिह्वया वावदच् चरत् त्रिꣳशत् पदा न्य् अक्रमीत्
इंद्र आणि अग्नी, ही पाय नसलेली, कमळाच्या देठातून आली. डोके सोडून, तिने जिभेने बोलले, हलली आणि तीस पावले टाकली.
देवासो हि ष्मा मनवे समन्यवो विश्वे साकꣳ सरातयः । ते नो ऽ अद्य ते अपरं तुचे तु नो भवन्तु वरिवोविदः
सर्व देव एकत्रितपणे, मनुकरिता एकसंध झाले. ते आज आणि उद्या आमच्यासाठी असोत, ते आमच्यासाठी मार्गदर्शक ठरावेत.
अपाधमद् अभिशस्तीर् अशस्तिहाथेन्द्रो द्युम्न्य् आभवत् । देवास् त ऽ इन्द्र सख्याय येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण
इंद्राने शाप दूर केले, तो दुष्टांचा नाश करणारा आणि तेजस्वी झाला. देवांनी, हे इंद्र, तुझी मैत्री स्वीकारली, हे तेजस्वी, हे मरुतांचा समूह.
प्र व ऽ इन्द्राय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत । वृत्रꣳ हनति वृत्रहा शतक्रतुर् वज्रेण शतपर्वणा
महान इंद्रासाठी मरुतांनी स्तोत्रांनी स्तुती करावी. वृताचा संहार करणारा, शंभर सामर्थ्याचा, शंभर सांध्यांचा वज्र घेऊन प्रहार करतो.
अस्येद् इन्द्रो वावृधे वृष्ण्यꣳ शवो मदे सुतस्य विष्णवि । अद्या तम् अस्य महिमानम् आयवो ऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा । [इमा ऽ उ त्वा । यस्यायम् । अयꣳ सहस्रम् । ऊर्ध्व ऽ ऊ षु णः ॥] (अ.वे. )
इंद्राचे सामर्थ्य वाढले आहे, त्याची वृषभासारखी ताकद, सोमपानाच्या आनंदात. आज त्याची महती, पुत्र पूर्वीप्रमाणे स्तुती करतात.
यज् जाग्रतो दूरम् उदैति दैवं तद् उ सुप्तस्य तथैवैति । दूरंगमं ज्योतिषां ज्योतिर् एकं तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्यावेळी आपण जागे असतो, तेव्हा जे दूरवर पोहोचतं आणि दिव्य असतं, तेच झोपेतही तसंच जातं. सर्व प्रकाशांमध्ये श्रेष्ठ असं एकमेव तेज, जे दूरदूर जातं — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
येन कर्माण्य् अपसो मनीषिणो यज्ञे कृण्वन्ति विदथेषु धीराः । यद् अपूर्वं यक्षम् अन्तः प्रजानां तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्याच्या जोरावर ज्ञानी आणि विचारशील लोक आपली कामं आणि यज्ञ करतात, आणि धीराने सभा सजवतात; जे अद्भुत आणि गूढ स्वरूप सर्व जीवांत आहे — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
यत् प्रज्ञानम् उत चेतो धृतिश् च यज् ज्योतिर् अन्तर् अमृतं प्रजासु । यस्मान् न ऽ ऋते किं चन कर्म क्रियते तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
जे विवेक, चेतना आणि धैर्य आहे; जे सर्व जीवांमध्ये अमर तेज आहे; ज्याशिवाय कोणतंच कर्म घडत नाही — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.
येनेदं भूतं भुवनं भविष्यत् परिगृहीतम् अमृतेन सर्वम् । येन यज्ञस् तायते सप्तहोता तन् मे मनः शिवसंकल्पम् अस्तु
ज्यामुळे हे सर्व जग, जे आहे आणि जे होणार आहे, अमरत्वाने व्यापलेलं आहे; ज्यामुळे सात यजमान यज्ञ चालवतात — माझं मन नेहमी शुभ संकल्पांनी भरलेलं असो.