निरृत्यै नमः। सा देवी निरृति, यं सोममपि न यजति, यश्च न हवनं करोति, तं चौरं, तं दस्युं चान्वेष्टव्या इति वदति—अन्यं पश्य, न अस्मान्, इति सा ब्रूते। तस्यै नमः क्रूरदीप्तये निरृतये, यस्याः लोहबन्धनं छिन्नं जातम्। यमेन यमैश्च सह सम्यग्व्यवस्थितं तं स्वर्गे प्रतिष्ठापयतु। या भीषणा निरृति यस्यै बन्धनानि जातानि, तेषां विमोचनायैतत् समर्पयामि। या पृथिवी इति मोहात् जनाः वदन्ति, सा निरृति, त्वां सर्वतोऽहम् अवगच्छामि। या पाशं कण्ठे बध्नाति, स देवी निरृतिः, तं पाशं मध्ये प्राणस्योन्मुक्त्य अहं निष्क्रामयामि। इदानीं जातमात्रः पित्रे गच्छ, भूत्यै नमः यस्य कृते एतद् अभवत्। स एव निलयः, स एव धनानां संनिधानम्, स सर्वरूपाणि शक्तिभिः पश्यति। सविता इव देवः, सत्यधर्मा, इन्द्रः मार्गेषु संग्रामे न स्थितवान्। प्राज्ञाः हलान् युञ्जते, पृथक् युगानि प्रसारयन्ति; विवेकिनः देवेषु सौम्येन स्थिताः। हलान् संयुञ्जत, युगानि प्रसारयत, स्यन्दनानि कुरुत; सम्यक् कष्ठायां बीजं वप। वाचैव सृष्टिः, भारेण सन्तः—ओषधयः, समीपं पर्णानि, फलिन्यः, अस्मान् समीपं सम्प्राप्नुयुः। सुविशोधिताः हलाः पृथिवीं सम्यक् कृषन्तु; कृषकाः स्वयूथैः समीपं आगच्छन्तु। स्यन्दनानि हविषा तुष्टानि सन्तु, मधुरफलानि वनस्पत्यः, अस्मभ्यं समृद्धिं ददतु। सीता घृतमधुना अभिषिच्यताम्, सर्वैः देवैः मरुद्भिश्च अनुमोदिता भवतु; पुष्ट्या पूर्णा, क्षीरसमृद्धा—हे सीते, अस्मान् क्षीरसमृद्ध्या वर्धय। अलङ्कृतः, सुयोजितः हलः सोमेन रममाणः—तेन गाः, अविकाः, पुष्टिं, समृद्धिं वपनं कुर्वन्ति, यथा रथः यातृं वहति। यथा इच्छसि तदा दुह, कामधुग्भव, मित्राय, वरुणाय, इन्द्राय, अश्विभ्यां, पूष्णे, जनाय, ओषधीभ्यश्च। विमुक्ता भव, अनयुक्ताः, दिव्यगामिन्यः; तमसः पारं गच्छाम, अस्य ज्योतिः प्राप्तवन्तः स्म। संवत्सरेण, ऋतुना सह; उषसा, अरुणाभिः सह; अश्विभ्यां, ताभ्यां शक्तिभिः सह; सूर्येण, तस्य सारथिना सह; अग्निना वैश्वानरेण, इडया, घृतेन च—स्वाहा! या वनस्पतयः पूर्वे, प्राचीनकाले, देवेषु जाताः, त्रिषु युगेषु—कपिलानां शतानि सप्त च स्मरामि। शतं, मातरः, भवन्त्यः, सहस्रं शाखाः; अतः, शतक्रतो, सर्वाः मम औषधिं कुरुत। प्रमोदन्तां वनस्पतयः, पुष्पिण्यः, फलिन्यः; शीघ्रवाहाः इव, बीजानि वहन्त्यः, अस्मान् तर्तुं समर्थाः स्युः। मातरः इव, हे देव्यो, वोऽहम् उपह्वये; अश्वं, गाम्, वस्त्रं, ओषधीभ्यः प्राणं च प्राप्नुयाम्। अश्वत्थे स्थाणं वोऽस्ति, पत्रे निवासः; गावः पोषयन्ति, यदा मनुष्यं पुनरुत्थापयथ। यत्र वनस्पतयः समागताः, नृपतयः सभायामिव—सः ऋषिः, वैद्यः, यः राक्षसान् व्याधिं च नुदति। अश्वसमृद्धाः, सोमसमृद्धाः, बलवृद्धयः, तेजसा पूर्णाः—सर्वा औषधयः अस्मान् सम्पूर्णायुः शरण्यं यान्तु। औषधीनां तेजः निर्गच्छति, यथा गावः गोष्ठात् निर्गच्छन्ति; पुरुषः, त्वं तेषां धनदातृणां आत्मा असि। सर्वाणि सीम्नि अतिक्रान्तानि, चौरः इव पशून् प्रविश्य; औषधयः कम्पिताः, यद् दोषं शरीरे आसीत्। यदा बलाय औषधयः हस्ते गृहीता, रोगस्य सारः विनश्यति, यथा मृत्युग्रहोऽपि कदाचित्। यत्र यत्र औषधयः अङ्गे अङ्गे व्याप्नुवन्ति, तत्र व्याधिं नुदन्तु, यथा वीरः रणमध्ये रिपून्। व्याध्या सह पतन्तु, चाषकिकिदीवैः सह; वातेन सह नश्यन्तु, निर्यात्यन्धकारेण सह विनश्यन्तु। एकया अन्यं पालयतु, अन्यया अपरं धारयतु; सर्वाः एकत्र संगता मम प्रियं कुरुत। या फलिन्यः, या अफलाः, या अपुष्पाः, या पुष्पिण्यः, बृहस्पतेः जाताः—ताः अस्मान् पापात् विमोचयन्तु। शापात्, वरुणस्य कोपात्, यमस्य पाशात्, सर्वात् देवदोषात् च माम् विमोचयन्तु। औषधयः पतन्ति, दिवः सर्वतः वदन्ति; यः एतन्मृत्युः सेवन्ते सः न विनश्यति। सर्वासां औषधीनां मध्ये श्रेष्ठा, शताक्ष्यः, बुद्धिमत्यः, सोमराजस्य, कामपूरकाः, हर्षदाः। सोमराजस्य औषधयः, पृथिव्यां व्याप्य, बृहस्पतेः जाताः—सा तस्यै बलं ददातु। याः समीपे शृण्वन्ति, याः दूरतः गताः—सर्वा औषधयः एकत्र संगम्य, तस्यै बलं ददातु। या उत्खाता, तस्यै न क्षतिः, यस्य कृते उत्खाता सः अपि न क्षीयेत; सर्वे द्विपदः चतुष्पदः च रोगात् मुक्ताः स्युः। औषधयः सोमराजेन सह एकत्र ऊचुः—'यस्य ब्राह्मणः साधनं करोति, तं वयम् उद्धरिष्यामः' इति। त्वं शोफनाशिनी, अर्शोभिद्, शतव्याधिनाशिनी च; त्वं पचनी, रोगनाशिनी च। त्वां गन्धर्वैः, इन्द्रेण, बृहस्पतेन च उत्खाता; त्वां, हे वनस्पते, सोमराजः रोगात् विमुक्तां कारयामास। मम शत्रूणां प्रतिकूल्यं, शत्रोः आक्रमणं, सर्वं पापं, हे वनस्पते, त्वं सहनशीलत्वेन तिष्ठ। दीर्घायुः स्यात् यस्य कृते त्वं उत्खाता, यस्याहं त्वां उत्खातवान्; त्वं च दीर्घायुषी, शतशाखिनी भूत्वा वर्धस्व। हे श्रेष्ठे वनस्पते, तव वृक्षाः आधाराः; स एव आधारः अस्माकं भूयात्, यः अस्मान् आक्रमति। यो पृथिव्याः जनिता, अथवा सत्यधर्मा यः दिवम् व्याप्तवान्, सः अस्मान् न हिंस्यात्; यश्च प्रथमः प्रजाः आपः सृजत्—कस्मै देवाय हविर्ददाम इति? एवं देव्या निरृत्या सह सर्वा औषधयः, देवैः, ऋषिभिः, सोमराजेन च, पृथिव्यां, दिवि च, सर्वं जगत् रक्षन्ति, पुष्टिं ददाति, व्याधिं नुदन्ति, दीर्घायुषः कुर्वन्ति, सर्वेभ्यः कल्याणं व्रजन्ति।