ఒక పవిత్ర యజ్ఞ సందర్భంలో, ఋత్వికులు దైవిక కాంతిని, ప్రభను కోరుతూ ప్రార్థనలు ప్రారంభించారు. ‘‘బ్రాహ్మణులలో కాంతిని ప్రసాదించు, రాజులలో కాంతిని ప్రసాదించు; ప్రజలలో, శూద్రులలో కాంతిని ప్రసాదించు; కాంతితో నన్ను కాంతివంతుడిని చేయుము’’ అని వారు ప్రార్థించారు. యజ్ఞంలో భాగంగా, ‘‘బ్రహ్మణముతో మిమ్మల్ని సత్కరిస్తూ సమీపిస్తున్నాను; యజ్ఞదాతుడు హవిసులతో మిమ్మల్ని ఆరాధిస్తున్నాడు. ఓ వరుణా! విశాలచిత్తుడా! కోపం లేకుండా, దయతో ఇక్కడ ఉండి, మా ప్రాణాన్ని తీసుకోకూడదు’’ అని వేడుకున్నారు. అనంతరం, ‘‘బంగారు తాపం, స్వాహా; బంగారు సూర్యుడు, స్వాహా; బంగారు ప్రభ, స్వాహా; బంగారు వెలుగు, స్వాహా; బంగారు సూర్యుడు, స్వాహా’’ అని మంత్రోచ్ఛారణ చేశారు. ఆ తరువాత, ‘‘శక్తితో, నెయ్యితో, ఆకాశంలో విహరించే అగ్నిని జతచేస్తున్నాను. ఆ అగ్నితో, మనం కాంతిమయ లోకానికి, పరమ స్వర్గానికి చేరాలని కోరుకుంటున్నాము’’ అని చెప్పారు. ‘‘నీ రెండు రెక్కలు, అగ్నిదేవా, అపారమైనవి, ఎప్పటికీ విఫలమవు; అవి రాక్షసులను తరిమికొడతాయి. ఆ రెక్కలతో, మనం పుణ్య లోకానికి, పురాతన ఋషులు చేరిన చోటికి వెళ్ళాలని కోరుకుంటున్నాం’’ అని వారు ప్రార్థించారు. ‘‘ఇందు, దక్ష, శ్యేనపక్షి, ధర్మవంతుడు, బంగారు రెక్కలు గల పక్షి, మహాశక్తివంతుడు, మహా స్థలంలో స్థిరంగా ఉన్నారు; మేము మీకు నమస్కరిస్తున్నాం, మాకు హాని చేయవద్దు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘మీరు ఆకాశానికి తల, భూమికి నాభి, జలాలకు, ఔషధాలకు బలం; మీరు విశ్వాశ్రయము, విశాలంగా వ్యాపించి ఉన్న మార్గము; ఆ మార్గానికి నమస్కారం’’ అని వారు వర్ణించారు. ‘‘మీరు అందరి తలపై నిలబడి, సముద్రంలో స్థాపితులై ఉన్నారు; మీ హృదయం జలాలలో, మీ ప్రాణం జలాలద్వారా పోషించబడుతోంది; మీరు సముద్రాన్ని విప్పుతారు. ఆకాశం, వర్షం, మధ్యలోని ప్రాంతం, భూమి—ఇవన్నీ వర్షాన్ని ప్రసాదించుగాక’’ అని కోరారు. ‘‘బృగువులు, వసువులు ఆశీర్వదించిన యజ్ఞము—దాని ఫలితంగా మనం ఇక్కడ మనసుకు నచ్చిన ధనాన్ని, సంపదను పొందగలుగుతామని ఆశిస్తున్నాము’’ అని వారు అన్నారు. ‘‘పూజించబడిన అగ్ని మమ్మల్ని పోషించుగాక; మనసుకు నచ్చిన హవిసు దేవతలకు ప్రీతికరంగా ఉండుగాక; దేవతలకు నమస్కారం’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘మనసు, హృదయం, దృష్టి, సంకల్పం ద్వారా ఏదైనా సేకరించబడితే, ఆ తరువాత, మనం పుణ్య లోకానికి, పురాతన ఋషులు వెళ్లిన చోటికి చేరాలని కోరుకుంటున్నాం’’ అని చెప్పారు. ‘‘ఈ ఆసనం నీకోసం సమర్పించాను; జన్మల్ని తెలిసినవాడు దీనిని ధనంగా ఇస్తాడు; యజ్ఞపతి నిన్ను ఇక్కడ అనుసరిస్తాడు; అతడిని పరమ స్వర్గంలో తెలుసుకో’’ అని చెప్పారు. ‘‘దేవతలూ! ఆ పరమ స్వర్గంలో అతడిని, ఆ ఆసనాన్ని గుర్తించండి; అతడు దేవయాన మార్గంలో వచ్చినప్పుడు, అతనికి కోరినదాన్ని, సిద్ధించినదాన్ని ప్రసాదించండి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘అగ్నిదేవా! మేల్కొనుము, లేచి రా; కోరినదాన్ని, సిద్ధించినదాన్ని విడుదల చేయుము; ఈ ఆసనంలో, పై ఆసనంలో, దేవతలందరూ, యజ్ఞదారులందరూ కూర్చుండుగాక’’ అని కోరారు. ‘‘ఎవరైతే వేదాలన్నింటిని తెలుసుకుని, వేదజ్ఞానాన్ని సంపాదించి, వేలాది మందిని మోసుకుంటారో, ఆ అగ్నిదేవా, వారివల్ల మా యజ్ఞాన్ని దేవతలలో, స్వర్గంలో చేర్చుము’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఏదైతే ఇస్తామో, తిరిగి ఇస్తామో, నిర్మించామో, కానుకలిచ్చామో, ఆ అన్నింటినీ విశ్వకర్మ అయిన అగ్ని స్వర్గానికి, దేవతలలో చేర్చుగాక’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘పారిపోవు తేనె, నెయ్యి ప్రవహించే నదులున్న చోటకు, అగ్ని మమ్మల్ని తీసుకెళ్లి, దేవతలలో చేర్చుగాక’’ అని కోరారు. ‘‘నేను జన్మతో అగ్ని, జన్మలన్నింటినీ తెలిసినవాడిని; నెయ్యే నా దృష్టి, అమృతమే నా ఆహారం; నేను సూర్యుడు, మూడు స్థంభాల ఆధారం, వాయుమార్గంలో ప్రయాణించేవాడిని; నేను అక్షయమైన తాపము, నేను హవిసు, ఇదే నా పేరు’’ అని ప్రకటించారు. ‘‘నేను ఋక్సమితి, నేను యజుస్ మంత్రమితి, నేను సామ గానమితి; భూమిపై తూర్పున ముఖం పెట్టి జన్మించిన అగ్నులందరిలో నీవే శ్రేష్ఠుడవు; మాకు మేలు కలుగజేయు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘శత్రువులను సంహరించడానికి, యుద్ధంలో శత్రువులను జయించడానికి, ఓ ఇంద్రా, నిన్ను మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము’’ అని వారు పిలిచారు. ‘‘బహుళంగా ఆహ్వానించబడే ఇంద్రా, నీవు బలవంతుడిని, దీర్ఘాయువుతో ఉన్నవాడిని, చేతులులేని వాడిని సంహరించావు; కపటమైన వాడిని నీవు నాశనం చేసావు; నీ శక్తితో ఎదుగుతున్న, శత్రుత్వంతో ఉన్న వృత్రుడిని సంహరించావు’’ అని వర్ణించారు. ‘‘ఇంద్రా! మా శత్రువులను సంహరించు; మాతో పోరాడే వారిని జయించు; ఎవరు మమ్మల్ని హింసించాలో, వారిని కిందటి చీకటి లోకానికి నెట్టివెయ్యి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘పర్వతాలలో సంచరించే భయంకర జంతువులా, నీవు దూరంలో ఉన్నవారిని, అవతలవారి శత్రువులను నాశనం చేసావు; నీ పదునైన బాణాన్ని సంధించు, శత్రువులను సంహరించు, వ్యతిరేకులను చిత్తు చేయు’’ అని కోరారు. ‘‘వైశ్వానరుడివలె, నీ సహాయం దూరం నుండీ వచ్చు; అగ్నిదేవా, మేము సమర్పించిన హవిసులను స్వీకరించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఆకాశంలో, భూమిలో స్థాపితుడైన అగ్ని, అన్ని ఔషధాలలో ప్రవేశించాడు; వైశ్వానరుడైన అగ్ని బలవంతంగా స్థాపించబడి, మమ్మల్ని పగలూ, రాత్రీ రక్షించుగాక’’ అని కోరారు. ‘‘అగ్నిదేవా, నీ సహాయంతో మనం కోరినదాన్ని, సంపదను, ధనాన్ని, వీరత్వాన్ని పొందాలని కోరుతున్నాం; ప్రతి విజేతను, నీ అక్షయ కీర్తిని పొందాలని కోరుతున్నాం’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఈ రోజు మేము నీ కోరికను నెరవేర్చాము; చేతులు పైకెత్తి, భక్తితో సమీపించాము; అత్యంత భక్తిపూర్వకమైన మనసుతో, అగ్నిదేవా, దేవతలకు హవిసులను సమర్పించు, స్థిరమైన సంకల్పంతో సమర్పించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘అగ్ని, ఇంద్ర, బ్రహ్మణ్, బృహస్పతి, సమస్త దైవాలు—మా యజ్ఞాన్ని రక్షించండి, మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించండి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఓ అగ్నిదేవా! చిన్నవాడా! మా భక్తులను రక్షించు, మా గీతలను విను; మా సంతానం, మమ్మల్ని కాపాడుము’’ అని ప్రార్థించారు. ఇప్పుడు, ‘‘నీటితో మధురమైనదిగా, శక్తితో బలమైనదిగా, అమృతత్వంతో అమృతమైనదిగా, తేనెతో తేనెపోలుగా, సోమతో కలిపి మిమ్మల్ని విడుదల చేస్తున్నాను; నీవే సోమ; అశ్వినుల కోసమూ, సరస్వతీదేవి కోసమూ, మహా ఇంద్రుని కోసమూ పాకం చేయుము’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘సోమాన్ని చుట్టూ పోయించండి; అది అత్యున్నత హవిసు. నీటిలో ప్రవహించే సోమాన్ని, అశ్మలతో పిండించారు’’ అని చెప్పారు. ‘‘వాయువు వడపోతతో శుద్ధిచేయబడిన సోమం తూర్పు, పడమర దిశగా వేగంగా ప్రవహిస్తుంది; అది ఇంద్రునికి మిత్రుడు’’ అని వర్ణించారు. ‘‘సూర్యుని కుమార్తె నీకు సోమాన్ని తన నిరంతర ప్రవాహంతో శుద్ధి చేస్తుంది’’ అని చెప్పారు. ‘‘బ్రహ్మ, క్షత్రం నీకోసం శుద్ధిచేయబడ్డాయి; సోమం పిండించబడి, బలంతో, తేజంతో, మత్తుతో సిద్ధమైంది; దాని కాంతితో దేవతలను పోషించు, దాని సారంతో యజ్ఞదాతకు భోజనం సమకూర్చు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘వారికి యవాలు ఉన్నవారు, యవాలే అయినా, ఇచ్చిన విధంగా పంచబడతాయి; పవిత్రమైన దర్భతో, భక్తితో పూజించే వారికి ఇక్కడ భోజనం సిద్ధం చేయుము; అశ్వినులు, సరస్వతి, ఇంద్ర, సూత్రమన్ వీటిని స్వీకరించాలి; ఇది నీ మూలము—తేజస్సు, వీరత్వం, బలానికి’’ అని చెప్పారు. ‘‘ఇది అశ్వినుల తేజస్సు, సరస్వతీదేవి వీరత్వం, ఇంద్రుని బలం; ఇది నీ మూలము—ఆనందానికి, సంతోషానికి, మహిమకు’’ అని వర్ణించారు. ‘‘నీవే తేజస్సు, నాలో తేజస్సును నింపుము; నీవే వీరత్వం, నాలో వీరత్వాన్ని నింపుము; నీవే బలం, నాలో బలాన్ని నింపుము; నీవే ఉత్సాహం, నాలో ఉత్సాహాన్ని నింపుము; నీవే సంకల్పం, నాలో సంకల్పాన్ని నింపుము; నీవే శక్తి, నాలో శక్తిని నింపుము’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘పులి, నక్క, గద్ద, గద్దపక్షి, సింహాన్ని కాపాడే ఆ దైవీ శక్తి మమ్మల్ని కూడా అపాయాలనుండి కాపాడుగాక’’ అని కోరారు. ‘‘హర్షంతో ఉన్న కుమారుడు తల్లిని పోషించునట్లు, అగ్నిదేవా, నేను తల్లిదండ్రులకు ఋణిలేని వాడినై ఉండాలని కోరుతున్నాను; నాతో ఐక్యమవు, మమ్మల్ని మేలుతో నింపుము; నన్ను దూరం చేయవద్దు, చెడును నన్నుంచి తొలగించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘దేవతలు యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు; అశ్వినులు వైద్యులు; సరస్వతి మాటతో నయం చేస్తుంది; ఇంద్రుడు, అశ్వినులు బలాన్ని ప్రసాదిస్తారు’’ అని వర్ణించారు. ఇలా యజ్ఞంలో ఋత్వికులు, యజ్ఞదారులు, దేవతలను స్మరించుకుంటూ, ఆయా దైవాల కృపను, రక్షణను, కాంతిని, బలాన్ని కోరుతూ, పరమ శాంతి, సంపద, అమృతత్వం కోసం ప్రార్థనలు చేశారు.