આદિત્યહૃદયમ્

દૈવતૈશ્ચ સમાગમ્ય દ્રષ્ટુમભ્યાગતો રણમ્। ઉપાગમ્યાબ્રવીદ્રામમગસ્ત્યો ભગવાન્ ઋષિઃ

દેવતાઓ પણ યુદ્ધ જોવા માટે એકત્ર થયા હતા; ત્યારે મહાન ઋષિ અગસ્ત્યજી રામજી પાસે આવીને બોલ્યા.

રામ રામ મહાબાહો શૃણુ ગુહ્યં સનાતનમ્। યેન સર્વાનરીન્ વત્સ સમરે વિજયિષ્યસિ

રામ, રામ, મહાબાહુ, આ પ્રાચીન ગુપ્ત વાત સાંભળ, જેના દ્વારા, વત્સ, તું યુદ્ધમાં બધા શત્રુઓને જીતશે.

આદિત્યહૃદયં પુણ્યં સર્વશત્રુવિનાશનમ્। જયાવહં જપેન્નિત્યમ્ અક્ષય્યં પરમં શિવમ્

આ આદિત્યહૃદય પવિત્ર છે, બધા શત્રુઓનો નાશ કરે છે, વિજય આપે છે અને તેને રોજ જપવું જોઈએ; તે ક્યારેય નિષ્ફળ થતું નથી, સર્વોત્તમ અને શુભ છે.

સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્। ચિન્તાશોકપ્રશમનમ્ આયુર્વર્ધનમુત્તમમ્

આ સર્વ શુભમાં શ્રેષ્ઠ શુભ છે, બધા પાપોનો નાશક છે; ચિંતાનો અને દુઃખનો અંત લાવે છે, અને આયુષ્ય વધારવામાં સર્વોત્તમ છે.

રશ્મિમંતં સમુદ્યન્તં દેવાસુરનમસ્કૃતમ્। પૂજયસ્વ વિવસ્વન્તં ભાસ્કરં ભુવનેશ્વરમ્

જે રશ્મિઓ સાથે ઉગે છે, દેવો અને અસુરો બંને જેની વંદના કરે છે, એવા વિવસ્વાન, ભાસ્કર, જગતના સ્વામીની પૂજા કર.

સર્વદેવાત્મકો હ્યેષ તેજસ્વી રશ્મિભાવનઃ। એષ દેવાસુરગણાઁલ્લોકાન્ પાતિ ગભસ્તિભિઃ

આ સર્વ દેવોમાંનો આત્મા છે, તેજથી ભરપૂર છે, અને રશ્મિઓનો સ્ત્રોત છે; પોતાની કિરણોથી દેવો, અસુરો અને સમગ્ર જગતની રક્ષા કરે છે.

એષ બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ શિવઃ સ્કન્દઃ પ્રજાપતિઃ। મહેન્દ્રો ધનદઃ કાલો યમઃ સોમો હ્યપાં પતિઃ

આ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, સ્કંદ, પ્રજાપતિ, મહેન્દ્ર, ધનના દેવ, સમય, યમ, સોમ અને જળના સ્વામી છે.

પિતરો વસવઃ સાધ્યા હ્યશ્વિનૌ મરુતો મનુઃ। વાયુર્વહ્નિઃ પ્રજાપ્રાણ ઋતુકર્તા પ્રભાકરઃ

એ પિતૃઓ, વસુઓ, સાધ્ય દેવતાઓ, અશ્વિનીકુમારો, મરુતો, મનુ, વાયુ, અગ્નિ, બધાં જીવોના પ્રાણ અને મૂળ, ઋતુઓના સર્જનહાર અને પ્રકાશ આપનાર છે.

આદિત્યઃ સવિતા સૂર્યઃ ખગઃ પૂષા ગભસ્તિમાન્। સુવર્ણસદૃશો ભાનુર્હિરણ્યરેતા દિવાકરઃ

એ આદિત્ય, સવિતા, સૂર્ય, આકાશમાં વિહરનાર, પુષા, તેજસ્વી, સોનાની જેમ ચમકનાર, પ્રકાશમય, સુવર્ણ વંશજ અને દિવસ સર્જનાર છે.

હરિદશ્વઃ સહસ્રાર્ચિઃ સપ્તસપ્તિર્મરીચિમાન્। તિમિરોન્મથનઃ શમ્ભુસ્ત્વષ્ટા માર્તાણ્ડ અંશુમાન્

એ હરિત ઘોડાઓ ધરાવે છે, હજારો કિરણો ધરાવે છે, સાત રથો પર સવાર છે, પ્રકાશથી ભરપૂર છે, અંધકાર દૂર કરનાર છે, શુભદાયક છે, સર્જનહાર છે, સૂર્ય છે અને તેજથી ભરેલો છે.

હિરણ્યગર્ભઃ શિશિરસ્તપનો ભાસ્કરો રવિઃ। અગ્નિગર્ભોઽદિતેઃ પુત્રઃ શઙ્ખઃ શિશિરનાશનઃ

એ હિરણ્યગર્ભ છે, શીતકાળ છે, તાપ આપનાર છે, પ્રકાશ ફેલાવનાર છે, રવિ છે, અગ્નિમાંથી જન્મેલો છે, અદિતીનો પુત્ર છે, શંખ છે અને ઠંડીનો નાશક છે.

વ્યોમનાથસ્તમોભેદી ઋગ્યજુઃસામપારગઃ। ઘનવૃષ્ટિરપાં મિત્રો વિન્ધ્યવીથીપ્લવઙ્ગમઃ

આકાશના સ્વામી, અંધકારને દૂર કરનાર, ઋગ, યજુર અને સામ વેદને પાર કરનાર, મેઘ અને વરસાદ લાવનારા મિત્ર, પાણીના સાથી અને વિંધ્ય પર્વતોની વાટ પર ચાલનારા એ છે.

આતપી મણ્ડલી મૃત્યુઃ પિઙ્ગલઃ સર્વતાપનઃ। કવિર્વિશ્વો મહાતેજાઃ રક્તઃ સર્વભવોદ્ભવઃ॥ ૧૪ નક્ષત્રગ્રહતારાણામધિપો વિશ્વભાવનઃ। તેજસામપિ તેજસ્વી દ્વાદશાત્મન્ નમોઽસ્તુ તે

તેજસ્વી, ગોળાકાર, મૃત્યુરૂપ, પીળાશ, બધાને તપાવનાર, કવિ, સમગ્ર વિશ્વ, મહાન તેજવાળો, લાલ રંગવાળો અને સર્વ જીવનો ઉદ્ભવ કરનાર એ છે. તારાઓ, ગ્રહો અને નક્ષત્રોના સ્વામી, સમગ્ર જગતના સર્જનહાર, બધાં તેજ કરતાં વધુ તેજસ્વી, બાર રૂપ ધરાવનાર તને વંદન છે.

નમઃ પૂર્વાય ગિરયે પશ્ચિમાયાદ્રયે નમઃ। જ્યોતિર્ગણાનાં પતયે દિનાધિપતયે નમઃ

પૂર્વના પર્વતને વંદન, પશ્ચિમના પર્વતને વંદન, પ્રકાશના સમૂહના સ્વામી અને દિવસના અધિપતિને વંદન.

જયાય જયભદ્રાય હર્યશ્વાય નમો નમઃ। નમો નમઃ સહસ્રાંશો આદિત્યાય નમો નમઃ

વિજયી, શુભ વિજયી, ઝડપી ઘોડાવાળા, હજારો કિરણવાળા અને આદિત્યને વારંવાર વંદન છે.

નમ ઉગ્રાય વીરાય સારઙ્ગાય નમો નમઃ। નમઃ પદ્મપ્રબોધાય માર્તાણ્ડાય નમો નમઃ

ભયાનક અને પરાક્રમી, મૃગચિહ્ન ધારણ કરનારને repeatedly વંદન છે. કમળને જગાડનાર અને માર્તાંડના પુત્રને પણ ફરીથી વંદન છે.

બ્રહ્મેશાનાચ્યુતેશાય સૂર્યાયાદિત્યવર્ચસે। ભાસ્વતે સર્વભક્ષાય રૌદ્રાય વપુષે નમઃ

બ્રહ્મા, ઈશાન અને અચ્યૂતના સ્વામી, સૂર્ય, આદિત્યોમાં તેજસ્વી, પ્રકાશમાન, સર્વને ગ્રહણ કરનાર અને ઉગ્ર સ્વરૂપ ધરાવનારને વંદન છે.

તમોઘ્નાય હિમઘ્નાય શત્રુઘ્નાયામિતાત્મને। કૃતઘ્નઘ્નાય દેવાય જ્યોતિષાં પતયે નમઃ

અંધકારનો નાશક, ઠંડક દૂર કરનાર, દુશ્મનોને હરાવનાર, અનંત સ્વરૂપ ધરાવનાર, કૃતઘ્નનો વિનાશક, દેવ અને પ્રકાશના સ્વામી ને વંદન છે.

તપ્તચામીકરાભાય વહ્નયે વિશ્વકર્મણે। નમસ્તમોઽભિનિઘ્નાય રુચયે લોકસાક્ષિણે

પિગળેલા સોનાની જેમ તેજ ધરાવનાર, અગ્નિ, સર્વવિશ્વના સર્જનહાર, અંધકારને સંપૂર્ણ દૂર કરનાર, તેજસ્વી અને જગતના સાક્ષી ને વંદન છે.

નાશયત્યેષ વૈ ભૂતં તદેવ સૃજતિ પ્રભુઃ। પાયત્યેષ તપત્યેષ વર્ષત્યેષ ગભસ્તિભિઃ

આ દેવ બધા જીવોને નાશ કરે છે અને પોતે જ ફરીથી તેમને સર્જે છે; એ જ તેમને રક્ષે છે, ગરમી આપે છે અને પોતાની કિરણોથી વરસાદ પણ વરસાવે છે.

એષ સુપ્તેષુ જાગર્તિ ભૂતેષુ પરિનિષ્ઠિતઃ। એષ એવાગ્નિહોત્રં ચ ફલં ચૈવાગ્નિહોત્રિણામ્

આ દેવ બધા સૂતા હોય ત્યારે પણ જાગતો રહે છે, દરેક જીવમાં સ્થિર છે; એ જ અગ્નિહોત્ર યજ્ઞ છે અને એ યજ્ઞ કરનારને મળતું ફળ પણ એ જ છે.

વેદાશ્ચ ક્રતવશ્ચૈવ ક્રતૂનાં ફલમેવ ચ। યાનિ કૃત્યાનિ લોકેષુ સર્વ એષ રવિઃ પ્રભુઃ

એ જ વેદો છે, એ જ યજ્ઞો છે અને યજ્ઞોના ફળ પણ એ જ છે; દુનિયામાં જે પણ કર્મ થાય છે, એ બધાનો સ્વામી રવિ દેવ છે.

ફલશ્રુતિઃ॥ એનમાપત્સુ કૃચ્છ્રેષુ કાન્તારેષુ ભયેષુ ચ। કીર્તયન્ પુરુષઃ કશ્ચિન્નાવસીદતિ રાઘવ

હે રાઘવ, જે કોઈ પુરુષ આ સ્તોત્રને દુઃખ, મુશ્કેલી, જંગલ કે ભયમાં સ્મરે છે, તે કદી નિરાશ થતો નથી.

પૂજયસ્વૈનમેકાગ્રો દેવદેવં જગત્પતિમ્। એતત્ ત્રિગુણિતં જપ્ત્વા યુદ્ધેષુ વિજયિષ્યસિ

એકાગ્ર ચિત્તથી જગતના સ્વામી, દેવતાઓના દેવની પૂજા કર. આ સ્તોત્રને ત્રણ વખત જપ કરવાથી, તું યુદ્ધમાં જીતશ.

અસ્મિન્ ક્ષણે મહાબાહો રાવણં ત્વં વધિષ્યસિ। એવમુક્ત્વા તદાગસ્ત્યો જગામ ચ યથાગતમ્

હે મહાબાહુ, આ ક્ષણે તું રાવણને સંહારશે. આ રીતે કહીને અગસ્ત્ય મુનિ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ચાલ્યા ગયા.

એતચ્છ્રુત્વા મહાતેજા નષ્ટશોકોઽભવત્તદા। ધારયામાસ સુપ્રીતો રાઘવઃ પ્રયતાત્મવાન્

આ સાંભળીને તેજસ્વી રાઘવનું દુઃખ દૂર થઈ ગયું. આનંદથી ભરાઈ, મનથી સ્થિર રહી, તેણે પોતાને સંયમિત કર્યો.

આદિત્યં પ્રેક્ષ્ય જપ્ત્વા તુ પરં હર્ષમવાપ્તવાન્। ત્રિરાચમ્ય શુચિર્ભૂત્વા ધનુરાદાય વીર્યવાન્

આદિત્યને જોઈ અને સ્તોત્રનો જપ કરીને, તેણે પરમ આનંદ મેળવ્યો. ત્રણ વખત શુદ્ધિ કરી, શરીરે પવિત્ર થઈ, વીર રાઘવે ધનુષ્ય હાથમાં લીધું.

રાવણં પ્રેક્ષ્ય હૃષ્ટાત્મા યુદ્ધાય સમુપાગમત્। સર્વયત્નેન મહતા વધે તસ્ય ધૃતોઽભવત્

રાવણને જોઈને, રામનું મન આનંદથી ભરાઈ ગયું અને તે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો. તેણે આખી શક્તિ અને મહેનતથી રાવણને મારવાનો દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.

અથ રવિરવદન્નિરીક્ષ્ય રામં મુદિતમનાઃ પરમં પ્રહૃષ્યમાણઃ। નિશિચરપતિસંક્ષયં વિદિત્વા સુરગણમધ્યગતો વચસ્ત્વરેતિ

પછી સૂર્યદેવે, રામને જોઈને અને રાત્રિચર પ્રભુના વિનાશને જાણી, દેવતાઓની વચ્ચે ખૂબ આનંદથી અને ઉત્સાહપૂર્વક ઝડપથી આ શબ્દો કહ્યા.