श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्

तो अगम्य आहे, त्याचे स्वरूप विचारातही न मावणारे आहे. त्याच्या डोक्यावर चंदनाचा सुगंध दरवळतो, त्याचे अंग चंदनाने लिप्त आणि सुशोभित आहे. त्याचा रंग लालसर आहे, तो अदृश्य आणि गूढ आहे, डोळेही लाल आहेत आणि तो मोहिनी आहे. त्याच्या स्वभावात काहीसा लोभ आहे, लाभ मिळविण्यात त्याला आनंद मिळतो, तो लाभ देणारा आहे. त्याचे अंग कोणत्याही शक्तीला जिंकता येणार नाही असे आहे. तो सुंदर आहे, सुंदराचा पुत्र आहे, सर्व असुरांचा संहार करणारा आहे. त्याच्या पायात नुपुर आहेत, तो समृद्धी देणारा आहे, पुरुषार्थसंपन्न आहे, सर्वांचा आधार आहे. तो सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहे, विचारशील आहे, पावित्र्य देणारा आहे, वाक्चातुर्यपूर्ण, विवेकशील आणि विजयाचा अधिपती आहे. कधी तो निद्रिस्त असतो, कधी जागृत, पण नेहमी स्वतःच्या स्वरूपात स्थित असतो. तो आनंद देणारा आहे, आनंदी लोकांनी वेढलेला आहे. तो छेदक आहे, आकाशात संचार करणारा, अदृश्य होणारा, नृत्य करणारा आणि अभिनय करणारा आहे. तो नर्तक आहे, नृत्यप्रेमी आहे, स्वतःच नाद आहे, अनंत आहे, अनंत गुणांचा आहे. तो विश्वाचा आधार आहे, विश्वाचा संहार करणारा आहे, त्याचा चेहरा विनयी आहे आणि तो कुशल नर्तक आहे. तो उग्र आहे, इच्छापूर्ती करणारा आहे, सर्वांना प्रिय आहे, मोहक आहे, कलांचा धारण करणारा आहे. तो दयारूप आहे, कधी कावेबाज आहे, कुलधर्म पाळणारा आहे आणि वंशाचा स्वामी आहे. तो उग्र आहे, गणांमध्ये श्रेष्ठ आहे, संहारक आहे, हारांनी सुशोभित आहे. त्याचा चेहरा आकर्षक आहे, लालवर्णी आहे, रेवतीचा प्रियकर आहे आणि तो सार आहे. तो महाकाळ आहे, मोठ्या दातांचा आहे, महान सर्पांचा भय दूर करणारा आहे. त्याचे रूप वेडसर आहे, तो काळाग्नि आहे, त्याचे डोळे अग्नी, सूर्य आणि चंद्र आहेत. त्याचे तोंड शुभ्र आहे, तो शुभ्र हार घालतो, शुभ्र दात आहेत, शुभ्र किरणांनी उजळलेला आहे. त्याचे स्वरूप काळवंडलेले आहे, तो भैरवांचा स्वामी आहे, भाग्यशाली, दिव्य आणि समृद्धी देणारा आहे. तो भर्गाचा पुत्र आहे, सौभाग्यात वास करणारा आहे, भाग्यवर्धक आहे, मंगलदायक आहे, पवित्र आहे, शांत आहे, उत्कृष्ट आहे, ऐकण्यास योग्य आहे आणि शचीचा स्वामी आहे. तो वेदांचा आदिस्रोत आहे, वेदांचा निर्माता आहे, वेदांनी जाणण्यासारखा आहे, शाश्वत आहे. तो ज्ञानदाता आहे, वेदांचा सार आहे, वैदिक आहे आणि वेदांपलीकडे पोहोचलेला आहे. त्याला वेदांचा नाद आवडतो, तो शूर आहे, श्रेष्ठ आहे, वेद आणि आगमांचा अर्थ जाणणारा आहे, सत्यज्ञ आहे, स्वर्गसंपन्न आहे, सदाचारी, दयाळू आणि अस्तित्व-अनस्तित्वाचा संयोग आहे. तो रोगरहित आहे, निराकार आहे, निर्भय आहे, शाश्वत स्वरूप धारण करणारा आहे. त्याला वैर नाही, शत्रूंचा संहार करणारा आहे, मदमस्त हत्तीप्रमाणे आहे. तो मंगलदायी आहे, शिवपुत्र आहे, शुभ आहे, आनंदवर्धक आहे, पवित्र आहे, शुभ्र आहे, शंभर मुखांचा आहे, मोहक आहे आणि मोदकांचा आस्वाद घेणारा आहे. तो देवांचा देव आहे, प्रकाशाचा स्रोत आहे, स्थिर आहे, तेजस्वी आहे, प्रभू आहे; आत्म्याने आणि मनाने पवित्र आहे, शुद्ध तेजाचा आहे आणि शुद्धतेला समर्पित आहे. तो सर्वांचा आधार आहे, ऋषींनी पूजिला आहे, शूर आहे, शरद्पुष्पांनी अलंकृत आहे, बालकासारखा आहे, मयूरवाहिनीचा प्रिय आहे, शीतल आहे आणि शिवाचा लाडका आहे. तो मंगलमूर्ती आहे, अनादि आहे, शाश्वत आहे, संहारक आहे, नृत्यभक्त आहे, निर्भय आहे, खेळकर आहे, क्रीडारसात रमणारा आहे, मोहक आहे, मायेस्रोत आहे आणि मायाच आहे. तो भ्रमंती आहे, चंद्रधारी आहे, सूर्य आहे, शनिदेव आहे, पृथ्वीला आनंद देणारा आहे; जागृत आहे, ज्ञानी लोकांनी पूजिला आहे, पृथ्वीचा स्वामी आहे, आणि सामर्थ्यवान आहे. तो आत्मा आहे, प्राणदाता आहे, विजयी आहे, स्तुत्य आहे, वंदनास पात्र आहे, वंदन करणाऱ्यांचा प्रिय आहे; सृष्टीकर्ता आहे, जिनांचा मार्ग जाणणारा आहे आणि जैन मार्गापासून परावृत्त करणारा आहे. तो गौरीपुत्र आहे, गुरूच्या स्वरातील आहे, शुभ्रांग आहे, हत्तींकडून पूजिला गेलेला आहे; तो परमपद आहे, सर्वोच्च स्थान आहे, परमात्मा आहे, कवी आहे आणि मंगळाचा जन्मलेला आहे. तो राहू आहे, असुरमस्तकांचा संहारक आहे, केतू आहे, सुवर्णकुंडलांनी अलंकृत आहे; तो ग्रहांचा स्वामी आहे, ग्राही आहे, ग्रहितव्य आहे, श्रेष्ठ आहे आणि गंभीर नादाचा जनक आहे. तो पर्जन्य मेघासारखा आहे, स्थूल आहे, रक्षक आहे, विशाल छातीचा आहे, परमविजयी आहे; अरण्यात वास करणारा आहे, अरण्याचा स्वामी आहे, अरण्यवासी आहे आणि कामदेवासमान आहे. तो धर्म आहे, शुद्ध आहे, पवित्र आहे; तो परमात्मा आहे, पूर्ण स्वरूपाचा आहे; त्याचे रूप पौर्णिमेच्या चंद्रकोरीसारखे आहे; तो कोपयुक्त आहे आणि सर्व इच्छांची पूर्ती करणारा आहे. तो युगांचा आत्मा आहे, योगाचा आधार आहे, यज्ञकर्ता आहे, यज्ञज्ञ आहे, यज्ञप्रिय आहे; तो योगाचा पोषक आहे, कीर्तिवंत आहे, यज्ञदात्यांचा प्रिय आहे, पशुपालक आहे आणि वज्रसदृश देहधारी आहे. तो मणिभद्र आहे, रत्नमय आहे, पूजनीय आहे, मत्स्यध्वजाचा आश्रय आहे; तो मत्स्यध्वज आहे, मोहक आहे आणि योग्यांचा योग वाढवणारा आहे. तो ऋषी आहे, सृष्टीकर्ता आहे, तपस्वी आहे, संपत्तीचा स्वामी आहे, तपस्वींचा प्रिय आहे; तो तपाचा मूर्तिमंत आहे, तपस्वरूप आहे, सूर्य आहे आणि तपसमृद्ध आहे. तो तेजस्वी आहे, मुक्तिदाता आहे, कोपयुक्त आहे, प्रसन्न आहे, शूलधारी आहे, दंडधारी आहे, उग्र किरणांचा आहे, अव्यक्त आहे, कमंडलूधारी आहे आणि पापरहित आहे. तो कामुक आहे, कर्मरत आहे, काल आहे, वराह आहे, त्याचा गर्जना सर्व दिशांना ऐकू येते, भ्रमंती आहे, वंशपरंपरेने पूजिला आहे, जडता नष्ट करणारा आहे आणि जडांचा संहार करणारा आहे. तो जलंधर आहे, जगात वास करणारा आहे, हास्याचा स्रष्टा आहे, वनवासी आहे, होम आहे, आहुतीयुक्त आहे, अग्निचे नेत्र असलेला आहे, सुवर्णमय आहे आणि सुवर्णकंकणांनी अलंकृत आहे. तो सुमेरू आहे, हिमवान आहे, पुरोहित आहे, हरपुत्र आहे, हलधारी आहे, हलप्रिय आहे, अंतःकरणात शांत आहे आणि प्रियतमेच्या अंतःकरणाचा पोषक आहे. तो वाळवणारा आहे, दुःख दूर करणारा आहे, उग्र आहे, कठोर आहे, कठीण स्वरूपाचा आहे; कुब्ज आहे, बुद्धिमान आहे, ध्यानात ठेवला जाणारा आहे, ध्यानाचा विषय आहे, ज्ञानी आहे, करुणेचा खजिना आहे. तो अत्यंत दूर आहे, वश करणारा आहे, स्वर्गात स्थिर आहे, दाता आहे, रक्षक आहे, पवित्र आहे, समदर्शी आहे; परम आहे, वेदज्ञ आहे, साध्य आहे, अजिंक्य आहे, जटाधारी आहे, वृद्ध नाही. तो जीवांचा प्राण आहे, शत्रूंवर विजय मिळवणारा आहे, विश्व व्यापणारा आहे, जगाचा सार आहे; सुवर्णवर्णी आहे, अनादि आहे, कमलनयन आहे. तो तेजस्वी आहे, मुक्तिदाता आहे, सल्लागार आहे, असंख्य मंत्रांचा आश्रय आहे; पञ्चमहाभूतांचा सार आहे, पाच बाणधारी आहे, पाचमुखी आहे. तो पाचवा आहे, अंतिम आहे, प्रथम आहे; पूर्ण आहे, केशांनी अलंकृत आहे, कुरळ्या केसांचा आहे; कठोर अंतःकरणाचा आहे, गळ्यात अलंकार असलेला आहे आणि सुंदर हेतूने युक्त आहे. अस्थिर मनाचा आहे, रुंद नाकाचा आहे, महिन्यांचे, पक्षांचे आणि ऋतूंचे रूप धारण करणारा आहे; स्थिर आहे, वेगवान आहे, धर्मात्मा आहे, सदाचारी आहे, देवांचा प्रिय आहे आणि अग्निसमान आहे. तो अगस्त्य आहे, ज्याने जग गिळले आहे, जगाच्या अपवित्रता दूर करणारा एकमेव आहे; समुद्र आहे, स्वर्गदाता आहे, सुंदर नेत्रांचा आहे, आनंदी आहे आणि सत्पुरुषांनी पूजिला आहे. तो सतीचा स्वामी आहे, समरस आहे, सनक आहे, सरळ आहे, देव आहे; देवांना प्रिय आहे, धनाचा स्वामी आहे, इंद्र आहे आणि धनिकांनी पूजिला आहे. तो धनदाता आहे, धनाचा स्वामी आहे, धनिकांना धन देणारा आहे; राजा आहे, कमलनयन आहे, स्मरणशक्ती देणारा आहे, कृतिका नक्षत्रांनी वेष्टित आहे. तो अश्विनींचा आहे, अश्वमुख आहे, पवित्र आहे, भरणी आहे, भरणीचा प्रिय आहे; कृतिकेत विराजमान आहे, कोल आहे, रोही आहे, रोहणाच्या पादुका घालणारा आहे. अशा प्रकारे, या अद्भुत, बहुरूपी, सर्वगुणसंपन्न, करुणामय, तेजस्वी, नृत्यप्रिय, विश्वाचा आधार आणि संहारक, वेदांचा सार, योगाचा पोषक, सर्वांचा आधार, देवांचा देव, शिवपुत्र, मंगलमूर्ती, सर्वांना प्रिय आणि सर्वांच्या कल्याणाचा अधिपती असा तो परमात्मा आहे.