श्रीललितासहस्रनामस्तोत्रम्

मणिपूराब्जनिलया वदनत्रयसंयुता । वज्रादिकायुधोपेता डामर्यादिभिरावृता

मणिपूर कमळात वास करणारी, तीन मुखांनी युक्त, वज्र वगैरे शस्त्रांनी सजलेली, डामरी व इतरांनी वेढलेली ती आहे.

रक्तवर्णा मांसनिष्ठा गुडान्नप्रीतमानसा । समस्तभक्तसुखदा लाकिन्यम्बास्वरूपिणी

रक्तवर्णाची, मांसात स्थिर झालेली, गूळभाताच्या नैवेद्यावर प्रेम करणारी, सर्व भक्तांना आनंद देणारी, लाकिणीमातेचे खरे स्वरूप असलेली ती आहे.

स्वाधिष्ठानाम्बुजगता चतुर्वक्त्रमनोहरा । शूलाद्यायुधसम्पन्ना पीतवर्णाऽतिगर्विता

स्वाधिष्ठान कमळात वास करणारी, चार मुखांनी मन मोहवणारी, शूल वगैरे शस्त्रांनी संपन्न, पिवळ्या रंगाची आणि अत्यंत अभिमानी अशी ती आहे.

मेदोनिष्ठा मधुप्रीता बन्धिन्यादिसमन्विता । दध्यन्नासक्तहृदया काकिनीरूपधारिणी

ती मेदाच्या प्रदेशात वास करते, गोडपणात आनंद मानते, बंधिनी व इतरांसह असते; तिचे मन दहीभातावर लुब्ध असते आणि ती काकिनीचे रूप धारण करते.

मूलाधाराम्बुजारूढा पञ्चवक्त्राऽस्थिसंस्थिता । अङ्कुशादिप्रहरणा वरदादिनिषेविता

ती मूलाधार कमळावर विराजमान आहे, पाच तोंडे असलेली, हाडांमध्ये स्थिर आहे; ती अंकुश व इतर शस्त्रे धारण करते आणि वर देणाऱ्यांनी तिची सेवा केली जाते.

मुद्गौदनासक्तचित्ता साकिन्यम्बास्वरूपिणी । आज्ञाचक्राब्जनिलया शुक्लवर्णा षडानना

मुद्ग आणि भात यावर तिचे मन रेंगाळते, ती साकिनी माता स्वरूप आहे, आज्ञा चक्राच्या कमळात वास करते, शुभ्रवर्णाची आणि सहा मुखे असलेली आहे.

मज्जासंस्था हंसवतीमुख्यशक्तिसमन्विता । हरिद्रान्नैकरसिका हाकिनीरूपधारिणी

ती मज्जेत वास करते, हंसवती ही मुख्य शक्ती तिच्यासोबत आहे; तिला हळदी घातलेल्या भाताचा विशेष आस्वाद आहे आणि ती हाकिनीचे रूप धारण करते.

सहस्रदलपद्मस्था सर्ववर्णोपशोभिता । सर्वायुधधरा शुक्लसंस्थिता सर्वतोमुखी

ती हजार पाकळ्यांच्या कमळावर विराजमान आहे, सर्व रंगांनी शोभून दिसते, सर्व शस्त्र धारण करणारी, पवित्रतेत स्थिर असलेली आणि सर्व दिशांना तोंड करून बसलेली आहे.

सर्वौदनप्रीतचित्ता याकिन्यम्बास्वरूपिणी । स्वाहा स्वधाऽमतिर् मेधा श्रुतिः स्मृतिर् अनुत्तमा

जिचे मन सर्व प्रकारच्या अन्नाच्या नैवेद्यावर आनंदित होते, जी याकिनी माता आहे, जी स्वाहा, स्वधा, बुद्धी, मेधा, वेद, स्मृती आणि श्रेष्ठ आहे.

पुण्यकीर्तिः पुण्यलभ्या पुण्यश्रवणकीर्तना । पुलोमजार्चिता बन्धमोचनी बन्धुरालका

जिची कीर्ती पुण्यवान आहे, जी पुण्याने प्राप्त होते, जिच्या कीर्तीचे ऐकणे आणि गायन पुण्य देते, जिला पुलोमजाने पूजले आहे, जी बंधनातून मुक्त करणारी आणि सुंदर केसांची आहे.

ओर् मोचनी बर्बरालका विमर्शरूपिणी विद्या वियदादिजगत्प्रसूः । सर्वव्याधिप्रशमनी सर्वमृत्युनिवारिणी

ती मुक्त करणारी आहे, कुरळ्या केसांची आहे, विवेकाचे मूर्तिमंत रूप आहे, ज्ञान आहे, आकाशापासून सुरू होणाऱ्या जगाची जननी आहे, सर्व रोग दूर करणारी आणि सर्व मृत्यू टाळणारी आहे.

अग्रगण्याऽचिन्त्यरूपा कलिकल्मषनाशिनी । कात्यायनी कालहन्त्री कमलाक्षनिषेविता

सर्वांत पुढे असणारी, ज्याचं रूप कुणाच्याही कल्पनेपलीकडचं आहे, कलियुगातील पापांचा नाश करणारी, कात्यायनी, काळाचा नाश करणारी, कमळासारख्या डोळ्यांनी पूजली जाणारी.

ताम्बूलपूरितमुखी दाडिमीकुसुमप्रभा । मृगाक्षी मोहिनी मुख्या मृडानी मित्ररूपिणी

जिच्या तोंडात तांबूल भरलेलं आहे, जी डाळिंबाच्या फुलासारखी तेजस्वी आहे, हरिणासारख्या डोळ्यांची, मोहिनी, सर्वश्रेष्ठ, शिवपत्नी आणि मैत्रिणीसारखी रूप घेणारी.

नित्यतृप्ता भक्तनिधिर् नियन्त्री निखिलेश्वरी । मैत्र्यादिवासनालभ्या महाप्रलयसाक्षिणी

ती नेहमीच तृप्त असते, भक्तांसाठी खजिना आहे, सर्वांचं नियंत्रण करणारी, सर्वांची अधीश्वरी, मैत्री वगैरे सद्गुणांनी प्राप्त होणारी, महाप्रलयाची साक्षीदार आहे.

परा शक्तिः परा निष्ठा प्रज्ञानघनरूपिणी । माध्वीपानालसा मत्ता मातृकावर्णरूपिणी

ती श्रेष्ठ शक्ती आहे, अंतिम ध्येय आहे, जिचं स्वरूप शुद्ध ज्ञानाने भरलेलं आहे, मधुर अमृतपानाने अलसा झालेली, आनंदात असणारी, आणि मातेच्या वर्णांचं रूप असणारी.

महाकैलासनिलया मृणालमृदुदोर्लता । महनीया दयामूर्तिर् महासाम्राज्यशालिनी

जी जण महाकैलासावर वास करते, ज्यांचे हात कमळाच्या डाळीसारखे मऊ आहेत, जी अत्यंत पूज्य आहे, दयाळूपणाचा मूर्तिमंत अवतार आहे आणि जी सर्वश्रेष्ठ साम्राज्याची मालकीण आहे.

आत्मविद्या महाविद्या श्रीविद्या कामसेविता । श्रीषोडशाक्षरीविद्या त्रिकूटा कामकोटिका

जी आत्मज्ञान आहे, सर्वश्रेष्ठ विद्या आहे, मंगलमय विद्या आहे आणि कामदेवाने पूजलेली आहे; जी सोळा अक्षरांची श्रीविद्या आहे, त्रिकूट आहे आणि अनंत इच्छांचा उगम आहे.

कटाक्षकिङ्करीभूतकमलाकोटिसेविता । शिरःस्थिता चन्द्रनिभा भालस्थेन्द्रधनुःप्रभा

ज्यांच्या कटाक्षामुळे कोटी कोटी कमळे दासी बनून सेवा करतात, जी शिरावर विराजमान आहे, चंद्रासारखी तेजस्वी आहे आणि ज्यांचे कपाळ इंद्रधनुष्याच्या प्रकाशाने उजळते.

हृदयस्था रविप्रख्या त्रिकोणान्तरदीपिका । दाक्षायणी दैत्यहन्त्री दक्षयज्ञविनाशिनी

जी हृदयात वास करते, सूर्यासारखी चमकते, त्रिकोणाच्या आत दिव्यासारखी आहे; जी दक्षाची कन्या आहे, दैत्यांचा नाश करणारी आहे आणि दक्षयज्ञाचा विनाश करणारी आहे.

दरान्दोलितदीर्घाक्षी दरहासोज्ज्वलन्मुखी । गुरुमूर्तिर् गुणनिधिर् गोमाता गुहजन्मभूः

तिच्या मोठ्या, हलके हालणाऱ्या डोळ्यांमध्ये सौम्यता आहे, तिच्या चेहऱ्यावर मंद हास्याची कांती आहे. तीच गुरुंचा मूर्तरूप, सर्व सद्गुणांची खाण, पृथ्वीची आई आणि सर्व गूढ जगांची जननी आहे.

देवेशी दण्डनीतिस्था दहराकाशरूपिणी । प्रतिपन्मुख्यराकान्ततिथिमण्डलपूजिता

ती सर्व देवांची देवी आहे, नीतीचा आधार आहे, हृदयातील सूक्ष्म आकाश तिचे रूप आहे. अमावस्येपासून पौर्णिमेपर्यंत प्रत्येक तिथीच्या देवता तिची पूजा करतात.

कलात्मिका कलानाथा काव्यालापविनोदिनी । ओर् विमोदिनी सचामररमावाणीसव्यदक्षिणसेविता

ती सर्व कलांचा आधार आहे, कलांची स्वामिनी आहे आणि काव्यरचनेत आनंद मानते. लक्ष्मी आणि सरस्वती दोन्ही, चामर घेऊन तिच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूने सेवा करतात.

आदिशक्तिर् अमेयाऽऽत्मा परमा पावनाकृतिः । अनेककोटिब्रह्माण्डजननी दिव्यविग्रहा

ती आदिशक्ती आहे, तिचे स्वरूप अगम्य आहे, ती सर्वश्रेष्ठ आणि अत्यंत पवित्र आहे. असंख्य ब्रह्मांडांची जननी आणि दिव्य देह असलेली आहे.

क्लींकारी केवला गुह्या कैवल्यपददायिनी । त्रिपुरा त्रिजगद्वन्द्या त्रिमूर्तिस् त्रिदशेश्वरी

जी 'क्लीं' या बीजमंत्रात वास करते, जी एकमेव आहे, गुप्त आहे, मुक्ती देणारी आहे; जी त्रिपुरा आहे, तीनही जगातील लोक जिची पूजा करतात, जी त्रिमूर्ती आहे, आणि देवांची अधीश्वरी आहे.

त्र्यक्षरी दिव्यगन्धाढ्या सिन्दूरतिलकाञ्चिता । उमा शैलेन्द्रतनया गौरी गन्धर्वसेविता

ती तीन अक्षरी आहे, दिव्य सुवासाने परिपूर्ण आहे, कपाळावर सुंदर कुंकवाचा टिळा लावलेली आहे; ती उमा आहे, पर्वतराजाची कन्या आहे, गौरवर्णी आहे आणि गंधर्व तिची सेवा करतात.

विश्वगर्भा स्वर्णगर्भा वरदा वागधीश्वरी । ध्यानगम्याऽपरिच्छेद्या ज्ञानदा ज्ञानविग्रहा

जिच्यात संपूर्ण विश्व सामावले आहे, जिच्यात सुवर्णाचा सार आहे, जी वर देणारी आहे, वाणीची अधीश्वरी आहे; ध्यानाने जिची प्राप्ती होते, जिला कोणी मर्यादित करू शकत नाही, जी ज्ञान देणारी आहे आणि जी स्वतः ज्ञानस्वरूप आहे.

सर्ववेदान्तसंवेद्या सत्यानन्दस्वरूपिणी । लोपामुद्रार्चिता लीलाक्ळिप्तब्रह्माण्डमण्डला

जी सर्व वेदांतांनी जाणता येते, जी सत्य आणि आनंदस्वरूप आहे; जी लोपामुद्राद्वारे पूजली जाते, आणि जी सहजपणे ब्रह्मांडांची निर्मिती करते.

अदृश्या दृश्यरहिता विज्ञात्री वेद्यवर्जिता । योगिनी योगदा योग्या योगानन्दा युगन्धरा

जी दिसत नाही, ज्याचं दर्शन अशक्य आहे, सर्व जाणणारी, जाणण्यापलीकडची; योगिनी, योग देणारी, योगासाठी योग्य, योगात आनंद देणारी, युगांची धारक.

इच्छाशक्तिज्ञानशक्तिक्रियाशक्तिस्वरूपिणी । सर्वाधारा सुप्रतिष्ठा सदसद्रूपधारिणी

जी इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती आणि क्रियाशक्ती यांचा मूळस्वरूप आहे; सर्वांची आधार, भक्कमपणे स्थिर, सत् आणि असत् या दोन्ही रूपांना धारण करणारी.