મહિષાસુરમર્દિનિસ્તોત્રમ્

સુરવરવર્ષિણિ દુર્ધરધર્ષિણિ દુર્મુખમર્ષિણિ હર્ષરતે ત્રિભુવનપોષિણિ શઙ્કરતોષિણિ કલ્મષમોષિણિ ઘોરરતે । [કિલ્બિષ-, ઘોષ-] દનુજનિરોષિણિ દિતિસુતરોષિણિ દુર્મદશોષિણિ સિન્ધુસુતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૨ ॥

દેવતાઓ પર કૃપા વરસાવનારી, અપરાજિતને પણ જીતનારી, દુષ્ટોના દુઃખ સહન કરનારી, આનંદમાં મગ્ન; ત્રણેય લોકને પોષનારી, શંકરને પ્રસન્ન કરનારી, પાપ દૂર કરનારી, યુદ્ધમાં ભયંકર; દૈત્યપુત્રો પર ક્રોધિત, અહંકારીઓને નાશ કરનારી, સમુદ્રકન્યા—મહિષાસુરનો વિનાશ કરનારી, સુંદર વાળવાળી, પર્વતપુત્રી, તને વારંવાર વિજય મળે!

અયિ જગદમ્બ મદમ્બ કદમ્બવનપ્રિયવાસિનિ હાસરતે શિખરિશિરોમણિતુઙ્ગહિમાલયશૃઙ્ગનિજાલયમધ્યગતે । મધુમધુરે મધુકૈટભગઞ્જિનિ કૈટભભઞ્જિનિ રાસરતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૩ ॥

હે જગતની મા, મારી પણ મા, કદંબના વનને પ્રિય રાખનારી, હંમેશા હસતી રહેતી; ઊંચા હિમાલય પર્વતના શિખર વચ્ચે વસવાટ કરનારી; મધુર જેવી, મધુ અને કૈટભનો નાશ કરનારી, નૃત્યમાં આનંદ માણનારી—મહિષાસુરનો વિનાશ કરનારી, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય મળે!

અયિ શતખણ્ડ વિખણ્ડિતરુણ્ડ વિતુણ્ડિતશુણ્ડ ગજાધિપતે રિપુગજગણ્ડ વિદારણચણ્ડ પરાક્રમશુણ્ડ મૃગાધિપતે । નિજભુજદણ્ડ નિપાતિતખણ્ડવિપાતિતમુણ્ડભટાધિપતે [ચણ્ડ] જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૪ ॥

હે, જે સૈનિકોના સો સો મસ્તક તોડી નાખ્યા, હાથીઓના સુંડને ચકનાચૂર કરી નાખ્યા, હાથીઓની આગેવાન; દુશ્મન હાથીઓના ગાલ ચીરી નાખનારી, ભયંકર પરાક્રમવાળી, પશુઓની રાણી; પોતાના હાથથી ભયંકર યોદ્ધાઓને ધરાશાયી કરી, તેમના મસ્તક અને કપાળ ફોડી નાખ્યા—મહિષાસુરનો વિનાશ કરનારી, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય મળે!

અયિ રણદુર્મદ શત્રુવધોદિત દુર્ધરનિર્જર શક્તિભૃતે ચતુરવિચારધુરીણ મહાશિવ દૂતકૃત પ્રમથાધિપતે । દુરિતદુરીહદુરાશયદુર્મતિદાનવદૂતકૃતાન્તમતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૫ ॥

હે યુદ્ધમાં અહંકારપૂર્વક દુશ્મનોને સંહારનારી, અપરાજિત શક્તિ ધરાવનારી, મહાદેવના દૂત અને તેમના ભક્તગણોની નેતા, દુષ્ટોના દુઃખ અને દુઃસ્વપ્નનો અંત લાવનારી, દાનવોની ખોટી આશા અને દુર્વિચારનો નાશ કરનારી, હે મહિષાસુરના વિનાશક, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય મળે.

અયિ શરણાગતવૈરિવધૂવર વીરવરાભયદાયકરે ત્રિભુવન મસ્તક શૂલવિરોધિશિરોધિકૃતામલ શૂલકરે । દુમિદુમિતામર દુન્દુભિનાદ મહો મુખરીકૃત તિગ્મકરે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૬ ॥

હે તારી શરણમાં આવેલા દુશ્મનપત્નીઓના પતિઓને નિર્ભયતા આપનારી, ત્રણેય લોકના દુશ્મનોના મસ્તક પર શુળ ચલાવનારી, તારા ભયાનક હાથોમાં દેવતાઓના ઢોલના ગજગર્જનાથી યુદ્ધભૂમિ ગુંજાવી ઉઠે છે, હે મહિષાસુરના વિનાશક, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય મળે.

અયિ નિજહુઙ્કૃતિમાત્ર નિરાકૃત ધૂમ્રવિલોચન ધૂમ્રશતે સમરવિશોષિત શોણિતબીજ સમુદ્ભવશોણિત બીજલતે । શિવ શિવ શુમ્ભ નિશુમ્ભ મહાહવ તર્પિત ભૂત પિશાચરતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૭ ॥

હે તારા એક હાંકારથી ધૂમ્રલોચનના સૈન્યને વિખેરી નાખનારી, રક્તબીજના લોહીથી જન્મેલા દાનવોને યુદ્ધમાં સુકવી નાખનારી, શુંભ અને નિશુંભના વિનાશથી ભૂત-પ્રેતોને તૃપ્ત કરનારી, હે મહિષાસુરના વિનાશક, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય મળે.

ધનુરનુસઙ્ગ રણક્ષણસઙ્ગ પરિસ્ફુરદઙ્ગ નટત્કટકે કનક પિશઙ્ગપૃષત્કનિષઙ્ગરસદ્ભટ શૃઙ્ગ હતાવટુકે । કૃતચતુરઙ્ગ બલક્ષિતિરઙ્ગ ઘટદ્બહુરઙ્ગ રટદ્બટુકે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૮ ॥

યુદ્ધમાં તું ધનુષ્ય ચડાવતી વખતે તારા સોનાના કંગણ ઝગમગે છે, તારા તીરો પીળા ચામડીવાળા દુશ્મન સૈનિકોને ભેદી નાખે છે, દુશ્મન સેનાપતિઓને પછાડી નાખે છે, તું ચતુરાઈથી તારી ચારે પ્રકારની સેના ચલાવે છે અને તારા સૈનિકો અનેક ગોઠવણીઓમાં ગર્જના કરે છે, હે મહિષાસુરના વિનાશક, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય મળે.

સુરલલના તતથેયિ તથેયિ કૃતાભિનયોદર નૃત્યરતે કૃત કુકુથઃ કુકુથો ગડદાદિકતાલ કુતૂહલ ગાનરતે । ધુધુકુટ ધુક્કુટ ધિન્ધિમિત ધ્વનિ ધીર મૃદઙ્ગ નિનાદરતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૯ ॥

દેવીઓના આનંદરૂપે, તમે નૃત્ય કરતી વખતે, તમારું કમર લયબદ્ધ હલાય છે; હાથના તાલ અને ગદાના ઘાટ સાથે સંગીતના આનંદમાં મગ્ન થાઓ છો. મૃદંગ અને ઢોલના ઘેરા અને મજબૂત અવાજમાં તમે આનંદથી ઝૂમી ઉઠો છો. મહિષાસુરને સંહારનાર, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

જય જય જપ્ય જયે જય શબ્દપરસ્તુતિ તત્પર વિશ્વનુતે ભણ ભણ ભિઞ્જિમિ ભિઙ્કૃતનૂપુર સિઞ્જિતમોહિત ભૂતપતે । [ઝ-, ઝિં-] નટિતનટાર્ધ નટીનટનાયક નાટિતનાટ્ય સુગાનરતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૦ ॥

જય, જય! વિજયના મંત્રો અને સ્તુતિઓથી તમે સર્વત્ર પૂજાય છો. તમારા પગના પાયલ અને ગળાના ઘંટડીઓની ઝણકારથી ભૂતપતિ પણ મોહીત થઈ જાય છે. કુશળ નૃત્યાંગનાઓ અને મધુર સંગીત સાથે તમે આનંદપૂર્વક નૃત્ય કરો છો. મહિષાસુરને સંહારનાર, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

અયિ સુમનઃ સુમનઃ સુમનઃ સુમનઃ સુમનોહર કાન્તિયુતે શ્રિત રજની રજની રજની રજની રજનીકર વક્ત્રવૃતે । સુનયન વિભ્રમર ભ્રમર ભ્રમર ભ્રમર ભ્રમરાધિપતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૧ ॥

હે સુંદરતા અને તેજથી યુક્ત, શ્રેષ્ઠ હૃદયવાળાઓને પણ મોહી લે તેવી, ચાંદની જેવી તેજસ્વી ચહેરાવાળી, કમળની આંખવાળી, જેમના નજરમાં માખીઓના જૂથો કમળના રાજાને ઘેરી લે છે એમ મોહકતા છે; મહિષાસુરને સંહારનાર, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

સહિત મહાહવ મલ્લમ તલ્લિક મલ્લિત રલ્લક મલ્લરતે વિરચિત વલ્લિક પલ્લિક મલ્લિક ભિલ્લિક ભિલ્લિક વર્ગ વૃતે । સિતકૃત ફુલ્લસમુલ્લસિતારુણ તલ્લજ પલ્લવ સલ્લલિતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૨ ॥

મહાન યુદ્ધમંદિરમાં શક્તિશાળી મલ્લો સાથે ઘેરાઈને, તમે બહાદુરીથી યુદ્ધ કરો છો; વીર અને શિકારી જૂથો તમારી આસપાસ છે. તાજા ફૂલો અને કૂમળા પાંદડાની વણાવેલી વણમાલાઓથી શોભાયમાન, કુમળા લાલ પાંદડાની કોમળતા સાથે તેજસ્વી દેખાવ ધરાવ છો. મહિષાસુરને સંહારનાર, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

અવિરલગણ્ડગલન્મદમેદુર મત્તમતઙ્ગજ રાજપતે ત્રિભુવનભૂષણભૂતકલાનિધિ રૂપપયોનિધિ રાજસુતે । અયિ સુદતીજન લાલસમાનસ મોહનમન્મથ રાજસુતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૩ ॥

અવિરતપણે ગંડમાંથી મધ ટપકાવતાં ઉન્મત્ત હાથીઓના રાજાની પુત્રી, ત્રણેય લોકને શોભાવતી કલાઓના ખજાનાં, રૂપના દરિયા જેવી, સૌંદર્યથી સૌને મોહી લેતી રાજકુમારી, સુંદર દાતવાળી સ્ત્રીઓના મનને લલચાવતી અને પ્રેમ જગાવતી, અરે મહિષાસુરને મારનાર, મનમોહક વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

કમલદલામલ કોમલકાન્તિ કલાકલિતામલ ભાલલતે સકલવિલાસકલાનિલય ક્રમકેલિચલત્કલહંસકુલે । અલિકુલ સઙ્કુલ કુવલય મણ્ડલ મૌલિમિલદ્ભકુલાલિ કુલે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૪ ॥

કમળની પાંખ જેવી નિર્મળ અને કોમળ કાંતિથી ઝગમગતું ભાળ ધરાવતી, શુદ્ધ ચાંદણીથી શોભતી, સર્વ વિલાસ અને કલાઓનું નિવાસસ્થાન, રમતાં હંસોના ઝુંડમાં ફરતી, નીલ કમળના ગુચ્છો અને બકુલના ફૂલોની વેણીથી વાળ શોભતા, મધમાખીઓની ગૂંજથી ઘેરાયેલી, અરે મહિષાસુરને મારનાર, મનમોહક વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

કરમુરલીરવવીજિતકૂજિત લજ્જિતકોકિલ મઞ્જુમતે મિલિત પુલિન્દ મનોહર ગુઞ્જિત રઞ્જિતશૈલ નિકુઞ્જગતે । નિજગુણભૂત મહાશબરીગણ સદ્ગુણસમ્ભૃત કેલિતલે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૫ ॥

તમારી મીઠી સ્વભાવ અને વાંસળીના રાગથી કોયલ પણ શરમાઈ જાય છે, પર્વતના કાનનમાં રહો છો જ્યાં પુલિંદ સ્ત્રીઓના મોહક ગીતો ગુંજે છે, અને જ્યાં મહાન શબરી સ્ત્રીઓના ગુણોથી તમારું રમણિય સ્થાન શોભે છે, અરે મહિષાસુરને મારનાર, મનમોહક વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

કટિતટપીત દુકૂલવિચિત્ર મયૂખતિરસ્કૃત ચન્દ્રરુચે પ્રણતસુરાસુર મૌલિમણિસ્ફુરદંશુલસન્નખ ચન્દ્રરુચે । જિતકનકાચલ મૌલિપદોર્જિત નિર્ભરકુઞ્જર કુમ્ભકુચે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૬ ॥

પીઠ પર પીળા રેશમી વસ્ત્રથી શોભતી, તમારી તેજસ્વિતા ચાંદનીને પણ ફીકું પાડી દે છે, દેવો અને દાનવો નમન કરે ત્યારે તેમના મસ્તકના મણિ પર તમારા ચાંદ્રકાંતિ જેવા નખ ચમકે છે, અને તમારા ઉરોજ વિજયી હાથીના ગોળ કપાળ અને સોનાના પર્વતના શિખરોને પણ હરાવે છે, અરે મહિષાસુરને મારનાર, મનમોહક વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તમારે જય હો, જય હો!

વિજિત સહસ્રકરૈક સહસ્રકરૈક સહસ્રકરૈકનુતે કૃત સુરતારક સઙ્ગરતારક સઙ્ગરતારક સૂનુસુતે । સુરથસમાધિ સમાનસમાધિ સમાધિસમાધિ સુજાતરતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૭ ॥

હજારો હાથ ધરતા ઇન્દ્રે પણ જેમની સામે શસ્ત્ર નમાવ્યાં છે, એવી તમે મહાદેવી છો. તારા પિતા એ તારકાસુરને યુદ્ધમાં હરાવ્યો છે, અને તું પણ એ વિજયીની પુત્રી છે. સુરથ અને સમાધિ જેવો અડગ ભક્તિ ધરાવનારા દેવતાઓ પણ તારી ભક્તિ કરે છે. મહિષાસુરને મરણારી, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય હોય.

પદકમલં કરુણાનિલયે વરિવસ્યતિ યોઽનુદિનં સ શિવે અયિ કમલે કમલાનિલયે કમલાનિલયઃ સ કથં ન ભવેત્ । તવ પદમેવ પરમ્પદમિત્યનુશીલયતો મમ કિં ન શિવે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૮ ॥

કનકલસત્કલ સિન્ધુજલૈરનુસિઞ્ચિનુતેગુણરઙ્ગભુવં ભજતિ સ કિં ન શચીકુચકુમ્ભ તટીપરિરમ્ભ સુખાનુભવમ્ । તવ ચરણં શરણં કરવાણિ નતામરવાણિ નિવાસિ શિવં જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૧૯ ॥

સોનાની જેમ તેજસ્વી, સાગરના શુદ્ધ જળથી ગુણોના રંગમંચને જે સ્નાન કરાવે છે, એ શચીદેવીના ઉર-parirambh જેવું સુખ અનુભવે છે. હું તો તારા પગને જ આશ્રય માનું છું, દેવતાઓ પણ જેમના સમક્ષ નમન કરે છે, એવી શિવા, તને વારંવાર વિજય હોય.

તવ વિમલેન્દુકુલં વદનેન્દુમલં સકલં નનુ કૂલયતે કિમુ પુરુહૂત પુરીન્દુમુખી સુમુખીભિરસૌ વિમુખીક્રિયતે । મમ તુ મતં શિવનામધને ભવતી કૃપયા કિમુત ક્રિયતે જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૨૦ ॥

તારો નિર્મળ ચંદ્રકુળ અને ચંદ્ર જેવી તેજસ્વી મુખમાળ આખી દુનિયાને પ્રકાશિત કરે છે. તો પછી ઇન્દ્રપુરની ચંદ્રમુખી સુંદરાઓ તારી તરફ કેમ વળે નહીં? મારા મતે, જો તું કૃપાથી મને શિવનામનું ધન આપે, તો પછી બીજું શું જોઈએ? મહિષાસુરને મરણારી, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા, તને વારંવાર વિજય હોય.

અયિ મયિ દીનદયાલુતયા કૃપયૈવ ત્વયા ભવિતવ્યમુમે અયિ જગતો જનની કૃપયાસિ યથાસિ તથાઽનુભિતાસિરતે । યદુચિતમત્ર ભવત્યુરરિ કુરુતાદુરુતાપમપાકુરુ તે [મે] જય જય હે મહિષાસુરમર્દિનિ રમ્યકપર્દિનિ શૈલસુતે ॥ ૨૧ ॥

હે મા, હું દુઃખી છું, તો મારી પર દયા કરીને તું કૃપા જ કરવી પડે. હે જગતની જનની, જેમ તું હંમેશા દયાળુ રહી છે, એ જ રીતે મારી પર પણ તારી કૃપા અનુભવી શકાય એવી કરી બતાવ. હે દુશ્મનોને હરાવનારી, અહીં જે યોગ્ય હોય એ તું કર અને મારી પીડા તુરંત દૂર કરી દે. જય હો, જય હો, હે મહિષાસુરને મારનાર, સુંદર વાળવાળી, પર્વતકન્યા!

ઇતિ શ્રી મહિષાસુરમર્દિનિ સ્તોત્રમ્ ॥

આ રીતે મહિષાસુરમર્દિનીનું સ્તોત્ર પૂર્ણ થાય છે.