അന്തര്യാമ്യധിദൈവാധിലോകാദിഷു തദ്ധര്മവ്യപദേശാത്
അന്തര്യാമി, ദൈവം, ലോകം എന്നിവയിലും അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ചൊല്ലിയിരിക്കുന്നതിനാൽ.
ന ച സ്മാര്തമ് അതദ്ധര്മാഭിലാപാച് ഛാരീരശ് ച
പരമ്പരാഗതമായി പറയുന്നതും അല്ല, കാരണം അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അവിടെ പറയുന്നില്ല, അതും ശരീരമുള്ളതുമാണ്.
ഉഭയേ ഽപി ഹി ഭേദേനൈനമ് അധീയതേ
രണ്ടും വ്യത്യസ്തമായി പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
അദൃശ്യത്വാദിഗുണകോ ധര്മോക്തേഃ
കാണാൻ കഴിയാത്തതും മറ്റു ഗുണങ്ങളും അതിന്റെ സ്വഭാവമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാൽ.
വിശേഷണഭേദവ്യപദേശാഭ്യാം ച നേതരൌ
യോഗ്യതയിലും പേരിലും ഉള്ള വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ്, മറ്റുള്ള രണ്ടെണ്ണം അല്ല.
രൂപോപന്യാസാച് ച
രൂപം വ്യക്തമാക്കിയതുകൊണ്ടുമാണ്.
വൈശ്വാനരഃ സാധാരണശബ്ദവിശേഷാത്
സാധാരണമായൊരു പേരിൽ പ്രത്യേകതയുണ്ടാകുന്നതുകൊണ്ട് വൈശ്വാനരനെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
സ്മര്യമാണമ് അനുമാനം സ്യാദ് ഇതി
ഉപമാനം ഓർക്കപ്പെടുന്നു എന്നു പറഞ്ഞാൽ, അതും ശരിയാകും.
ശബ്ദാദിഭ്യോ ഽന്തഃപ്രതിഷ്ഠാനാച് ച നേതി ചേന് ന തഥാ ദൃഷ്ട്യുപദേശാദ് അസമ്ഭവാത് പുരുഷമപി ചൈനമ് അധീയതേ
വാക്കുകളും മറ്റും കൊണ്ട് അകത്താണ് സ്ഥാപിതം, അതിനാൽ അങ്ങനെ അല്ലെന്നു പറഞ്ഞാൽ, അതല്ല; കാരണം, ദർശനവും ഉപദേശവും അതിന് വിരുദ്ധമാണ്, ഇതിനെ പുരുഷനായി പഠിക്കപ്പെടുന്നതും ഉണ്ട്.
അത ഏവ ന ദേവതാ ഭൂതം ച
ഇതിനാലാണ്, ഇത് ദേവതയോ ഭൗതിക വസ്തുവോ അല്ല.
സാക്ഷാദ് അപ്യ് അവിരോധം ജൈമിനിഃ
നേരിട്ട് കാണുമ്പോഴും വിരോധമില്ലെന്ന് ജൈമിനി പറയുന്നു.
അഭിവ്യക്തേര് ഇത്യ് ആശ്മരഥ്യഃ
പ്രകാശപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടാണെന്ന് ആശ്മരഥ്യൻ പറയുന്നു.
അനുസ്മൃതേര് ബാദരിഃ
ഓർമ്മ വരുന്നതുകൊണ്ടാണെന്ന് ബാദരിച് പറയുന്നു.
സംപത്തേര് ഇതി ജൈമിനിസ് തഥാ ഹി ദര്ശയതി
ലഭ്യമായതിനാലാണ് എന്ന് ജൈമിനി പറയുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
ആമനന്തി ചൈനമ് അസ്മിന്
ഇതിൽ അവനെ അങ്ങനെ തന്നെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
ദ്യുഭ്വാദ്യായതനം സ്വശബ്ദാത്
സ്വന്തം പേരുകൊണ്ടാണ് സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും ഉള്ള വാസസ്ഥലം.
മുക്തോപസൃപ്യവ്യപദേശാച് ച
മുക്തർ സമീപിക്കുന്നതിനെ കുറിച്ചുള്ള സൂചനയുമുണ്ട്.
നാനുമാനമ് അതച്ഛബ്ദാത് പ്രാണഭൃച് ച
ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന പദം അതല്ലാത്തതിനാൽ, ജീവനെ താങ്ങുന്നതായതിനാലും, ഉപമാനം അല്ല.
ഭേദവ്യപദേശാത്
വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നതിനാലാണ്.
പ്രകരണാത്
സന്ദർഭം കൊണ്ടുമാണ്.
സ്ഥിത്യദനാഭ്യാം ച
നിലനിൽപ്പും ഭക്ഷണവും കൊണ്ടുമാണ്.
ഭൂമാ സംപ്രസാദാദ് അധ്യുപദേശാത്
ഭൂമൻ സമശാന്തനുമായി ഒന്നാണെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു.
ധര്മോപപത്തേശ് ച
ധർമ്മം പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനാൽ.
അക്ഷരമ് അമ്ബരാന്തധൃതേഃ
അക്ഷരമാണ് ആകാശം വരെ എല്ലാം താങ്ങുന്നത്.
സാ ച പ്രശാസനാത്
അത് ആജ്ഞയാൽ തന്നെയാണ്.
അന്യഭാവവ്യാവൃത്തേശ്ച
മറ്റൊന്നുമില്ലെന്നത് കൊണ്ടും.
ഈക്ഷതികര്മവ്യപദേശാത് സഃ
കാണൽ ചെയ്യലിന്റെ സൂചനയാൽ അതു തന്നെയാണ്.
ദഹര ഉത്തരേഭ്യഃ
പിന്നീട് പറയുന്നവയാൽ സൂക്ഷ്മമാണ്.
ഗതിശബ്ദാഭ്യാം തഥാ ഹി ദൃഷ്ടം ലിങ്ഗം ച
നടക്കലും സംസാരവും എന്നതുകൊണ്ട്, അങ്ങനെ ലക്ഷണം കാണാം.
ധൃതേശ് ച മഹിമ്നോ ഽസ്യാസ്മിന്ന് ഉപലബ്ധേഃ
താങ്ങുന്നതുകൊണ്ടും, ഇതിൽ അവന്റെ മഹത്വം കാണപ്പെടുന്നു.