ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਾਸ਼ਕ੍ਰਤ੍ਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਤਤਤਾ, ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਤ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੋਤ ਜਾਂ ਮੂਲ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਖੇ ਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀ (ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਯਾਦ) ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਥੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਰਾਹਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਪਛਾਣ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤਾ ਵਿਅਕਤਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਤੀਤਵ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੰਗਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੇ ਤਰਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਮੀਆਂ ਹਨ। ਤਰਕ ਵੀ ਪੱਕਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਣਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਮਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਇਥੇ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਨੁਭਵਕ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਭੇਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਅਭੇਦ, 'ਉਤਪੱਤੀ' ਆਦਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਖੇ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਤਿਤਵਹੀਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਝ ਕੁਪੜੇ (ਕੱਪੜੇ) ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ ਵਾਂਗ। ਜਦੋਂ 'ਵੱਖਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਸੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਰ, ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਵਿਘਟਨ (ਵਿਗਾੜ ਜਾਂ ਵਿਲੀਨਤਾ) ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਅਖੰਡਤਾ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ (ਆਦੇਸ਼) ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮਤ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਗੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ 'ਇਹ ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ', ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਦੇਹ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਅਕਤਤਾ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।