ಐತರೇಯೋಪನಿಷದ್

ಸ ಇಮಾಁಲ್ಲೋಕಾನಸೃಜತ । ಅಮ್ಭೋ ಮರೀಚೀರ್ಮಾಪೋಽದೋಽಮ್ಭಃ ಪರೇಣ ದಿವಂ ದ್ಯೌಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಮರೀಚಯಃ । ಪೃಥಿವೀ ಮರೋ ಯಾ ಅಧಸ್ತಾತ್ತ ಆಪಃ

ಅವನು ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು: ನೀರು, ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರದೇಶ, ಮನುಷ್ಯರ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನೀರುಗಳು. ಆ ನೀರುಗಳು ಆಕಾಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ; ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಆಕಾಶ; ಭೂಮಿಯೇ ಮನುಷ್ಯರ ಲೋಕ; ಕೆಳಗಿರುವುದು ನೀರು.

ಸ ಈಕ್ಷತೇಮೇ ನು ಲೋಕಾ ಲೋಕಪಾಲಾನ್ನು ಸೃಜಾ ಇತಿ ॥ ಸೋಽದ್ಭ್ಯ ಏವ ಪುರುಷಂ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯಾಮೂರ್ಛಯತ್

ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಈ ಲೋಕಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವರನ್ನು ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸೋಣ.' ಆಗ ಅವನು ನೀರಿನಿಂದ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಎತ್ತಿ ರೂಪಿಸಿದನು.

ತಾ ಏತಾ ದೇವತಾ ಸೃಷ್ಟಾ ಅಸ್ಮಿನ್ಮಹತ್ಯರ್ಣವೇ ಪ್ರಾಪತನ್ । ತಮಶನಾಪಿಪಾಸಾಭ್ಯಾಮನ್ವವಾರ್ಜತ್ । ತಾ ಏನಮಬ್ರುವನ್ನಾಯತನಂ ನಃ ಪ್ರಜಾನೀಹಿ ಯಸ್ಮಿನ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ಅನ್ನಮದಾಮೇತಿ

ಈ ದೇವತೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ಹಿಡಿದವು. ಅವು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದವು: 'ನಾವು ನೆಲೆಸಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಮಗೆ ಹುಡುಕಿ.'

ತಾಭ್ಯೋ ಗಾಮಾನಯತ್ತಾ ಅಬ್ರುವನ್ನ ವೈ ನೋಽಯಮಲಮಿತಿ । ತಾಭ್ಯೋಽಶ್ವಮಾನಯತ್ತಾ ಅಬ್ರುವನ್ನ ವೈ ನೋಽಯಮಲಮಿತಿ

ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ತಂದನು. ಅವು ಹೇಳಿದವು, 'ಇದು ನಮಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.' ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ತಂದನು. ಅವು ಹೇಳಿದವು, 'ಇದು ನಮಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.'

ತಾಭ್ಯಃ ಪುರುಷಮಾನಯತ್ತಾ ಅಬ್ರುವನ್ ಸುಕೃತಂ ಬತೇತಿ ಪುರುಷೋ ವಾವ ಸುಕೃತಮ್ । ತಾ ಅಬ್ರವೀದ್ಯಥಾಯತನಂ ಪ್ರವಿಶತೇತಿ

ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಂದನು. ಅವು ಹೇಳಿದವು, 'ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ!' ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನುಷ್ಯನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ನೀವು ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ.'

ತಮಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಅಬ್ರೂತಾಮಾವಾಭ್ಯಾಮಭಿಪ್ರಜಾನೀಹೀತಿ ತೇ ಅಬ್ರವೀದೇತಾಸ್ವೇವ ವಾಂ ದೇವತಾಸ್ವಾಭಜಾಮ್ಯೇತಾಸು ಭಾಗಿನ್ಯೌ ಕರೋಮೀತಿ । ತಸ್ಮಾದ್ಯಸ್ಯೈ ಕಸ್ಯೈ ಚ ದೇವತಾಯೈ ಹವಿರ್ಗೃಹ್ಯತೇ ಭಾಗಿನ್ಯಾವೇವಾಸ್ಯಾಮಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಭವತಃ

ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದವು, 'ನಮಗೂ ಈ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡು.' ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು, 'ನಾನು ನಿಮಗೆ ಈ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನಿಮಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.' ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ಅವಳ ಪಾಲುದಾರರಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ ಈಕ್ಷತೇಮೇ ನು ಲೋಕಾಶ್ಚ ಲೋಕಪಾಲಾಶ್ಚಾನ್ನಮೇಭ್ಯಃ ಸೃಜಾ ಇತಿ

ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಈ ಲೋಕಗಳೂ, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸೋಣ.'

ಸೋಽಪೋಽಭ್ಯತಪತ್ತಾಭ್ಯೋಽಭಿತಪ್ತಾಭ್ಯೋ ಮೂರ್ತಿರಜಾಯತ । ಯಾ ವೈ ಸಾ ಮೂರ್ತಿರಜಾಯತಾನ್ನಂ ವೈ ತತ್

ಅವನು ನೀರನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದನು. ಆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಿಂದ ಒಂದು ರೂಪವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ರೂಪವೇ ಆಹಾರ.

ತದೇನತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಪರಾಙ್ತ್ಯಜಿಘಾಂಸತ್ತದ್ವಾಚಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋದ್ವಾಚಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನದ್ವಾಚಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯದಭಿವ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ 'ಆಹಾರ' ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತತ್ಪ್ರಾಣೇನಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋತ್ಪ್ರಾಣೇನ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನತ್ಪ್ರಾಣೇನಾಗ್ರಹೈಷ್ಯದಭಿಪ್ರಾಣ್ಯ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಚ್ಚಕ್ಷುಷಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋಚ್ಚಕ್ಷುಷಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನಚ್ಚಕ್ಷುಷಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೈವಾನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ನೋಡುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣಾಗ್ರಹೈಷ್ಯಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತತ್ತ್ವಚಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋತ್ತ್ವಚಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನತ್ತ್ವಚಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯತ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತನ್ಮನಸಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋನ್ಮನಸಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನನ್ಮನಸಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯದ್ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಯೋಚಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛಿಶ್ನೇನಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋಚ್ಛಿಶ್ನೇನ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನಚ್ಛಿಶ್ನೇನಾಗ್ರಹೈಷ್ಯದ್ವಿತ್ಸೃಜ್ಯ ಹೈವಾನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಹೊರಹಾಕುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತದಪಾನೇನಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತದಾವಯತ್ ಸೈಷೋಽನ್ನಸ್ಯ ಗ್ರಹೋ ಯದ್ವಾಯುರನಾಯುರ್ವಾ ಏಷ ಯದ್ವಾಯುಃ

ಅವನು ಅಪಾನವಾಯುವಿನಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ವಾಯು, ಅದು ಜೀವಶಕ್ತಿ ಕೂಡ. ವಾಯುವೇ ಇದಾಗಿದೆ.

ಸ ಈಕ್ಷತ ಕಥಂ ನ್ವಿದಂ ಮದೃತೇ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಸ ಈಕ್ಷತ ಕತರೇಣ ಪ್ರಪದ್ಯಾ ಇತಿ । ಸ ಈಕ್ಷತ ಯದಿ ವಾಚಾಽಭಿವ್ಯಾಹೃತಂ ಯದಿ ಪ್ರಾಣೇನಾಭಿಪ್ರಾಣಿತಂ ಯದಿ ಚಕ್ಷುಷಾ ದೃಷ್ಟಂ ಯದಿ ಶ್ರೋತ್ರೇಣ ಶ್ರುತಂ ಯದಿ ತ್ವಚಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಯದಿ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತಂ ಯದ್ಯಪಾನೇನಾಭ್ಯಪಾನಿತಂ ಯದಿ ಶಿಶ್ನೇನ ವಿಸೃಷ್ಟಮಥ ಕೋಽಹಮಿತಿ