ഇമാവേവഗോതമഭരദ്വാജാഉ അയമേവഗോതമോ, അയം ഭരദ്വാജ॥ ഇമാവേവവിശ്വാമിത്രജമദഗ്നീഃ അയമേവവിശ്വാമിത്രോ, അയം ജമദഗ്നിഃ॥ ഇമാവേവവസിഷ്ഠകശ്യപാഉ അയമേവവസിഷ്ഠോ, അയം കശ്യപോ॥ വാഗേവാത്രിഃ വാചാഹ്യന്നമദ്യതേ, അത്തിര്ഹ വൈനാമൈതദ്യദത്രിരിതി॥ സര്വസ്യാത്താഭവതി, സര്വമസ്യാന്നം ഭവതി, യഏവം വേദ॥ 3
ഇവരാണ് ഗൗതമനും ഭരദ്വാജനും; ഇവരാണ് ഗൗതമൻ, ഇവരാണ് ഭരദ്വാജൻ. ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രനും ജമദഗ്നിയും; ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രൻ, ഇവരാണ് ജമദഗ്നി. ഇവരാണ് വസിഷ്ഠനും കശ്യപനും; ഇവരാണ് വസിഷ്ഠൻ, ഇവരാണ് കശ്യപൻ. വാക്കാണ് അത്രി; വാക്കിലൂടെ അന്നം കഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് അത്രിയുടെ അർത്ഥം. ഇത് അറിയുന്നവൻ എല്ലാം ആഹരിക്കുന്നവനാകും, എല്ലാം അവന്റെ ആഹാരമാകും.
ദ്വേവാവബ്രഹ്മണോ രൂപേഃ മൂര്തം ചൈവാമൂര്തം ച, മര്ത്യം ചാമൃതം ച, സ്ഥിതം ച യച്ച, സച്ച ത്യം ച
ബ്രഹ്മാവിന് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്: രൂപമുള്ളതും രൂപമില്ലാത്തതും, മരണമുള്ളതും അമൃതവുമായതും, നിലനില്ക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതും, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതും.
തദേതന്മൂര്തം യദന്യദ്വായോശ്ചാന്തരിക്ഷാച്ചൈതന്മര്ത്യമ് ഏതത്സ്ഥിതമ് ഏതത്സത്
രൂപമുള്ളത് എന്നത് വായുവിനും ആകാശത്തിനും അതീതമായ മറ്റെല്ലാം ആണ്; അതാണ് മരണമുള്ളത്, നിലനില്ക്കുന്നതും പ്രകടമായതും.
തസ്യൈതസ്യ മൂര്തസ്യൈതസ്യ മര്ത്യസ്യൈതസ്യ സ്ഥിതസ്യൈതസ്യ സതഏഷരസോ യഏഷതപതി; സതോഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമുള്ളതിന്റെ, മരണമുള്ളതിന്റെ, നിലനില്ക്കുന്നതിന്റെ, പ്രകടമായതിന്റെ സാരം അതിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതാണ്; അതിന്റെ സാരമാണ് പ്രകാശം.
അഥാമൂര്തം വായുശ്ചാന്തരിക്ഷശ്ചൈതദമൃതമ് ഏതദ്യദ് ഏതത്ത്യമ്
ഇപ്പോൾ ആ രൂപമില്ലാത്തത് — വായുവും ആകാശവും — ഇതാണ് അമൃതം; ഇതാണ് ആ സാരം.
തസ്യൈതസ്യാമൂര്തസ്യ, തസ്യാമൃതസ്യൈതസ്യ യത, ഏതസ്യ ത്യസ്യൈഷരസോ യഏഷഏതസ്മിന്മണ്ഡലേ പുരുഷസ്; ത്യസ്യ ഹ്യ് ഏഷരസ॥ ഇത്യധിദേവതമ്
ഈ രൂപമില്ലാത്തതിന്റെ, ഈ അമൃതത്തിന്റെ, ഈ സാരത്തിന്റെ സാരം ഈ വട്ടത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷനാണ്; അതാണ് അതിന്റെ സാരം. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം ഇതാണ്.
അഥാധ്യാത്മമ്॥ ഇദമേവമൂര്തം യദന്യത്പ്രാണാച്ച യശ്ചായമന്തരാത്മന്നാകാശഃ ഏതന്മര്ത്യമ് ഏതത്സ്ഥിതമ് ഏതത്സത്
ഇപ്പോൾ ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്: ശ്വാസത്തിന് അപ്പുറമുള്ളതും ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആകാശവും — ഇതും രൂപമില്ലാത്തതുതന്നെ. ഇതെല്ലാം നശിക്കുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും സത്യമുള്ളതുമാണ്.
തസ്യൈതസ്യ മൂര്തസ്യ, ഏതസ്യ മര്ത്യസ്യൈതസ്യ സ്ഥിതസ്യൈതസ്യ സതഏഷരസോ യച്ചക്ഷുഃ; സതഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമുള്ളതിന്റെ, ഈ നശിക്കുന്നതിന്റെ, ഈ നിലനിൽക്കുന്നതിന്റെ, ഈ സത്യമുള്ളതിന്റെ സാരം കണ്ണാണ്; സത്യത്തിനാണ് ഈ സാരം.
അഥാമൂര്തമ് പ്രാണശ്ച യശ്ചായമന്തരാത്മന്നാകാശ, ഏതദമൃതമ് ഏതദ്യദ് ഏതത്ത്യം
ഇപ്പോൾ രൂപമില്ലാത്തത്: പ്രാണനും ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആകാശവും — ഇതാണ് അമൃതം; ഇതാണ് ആ സാരം.
തസ്യൈതസ്യാമൂര്തസ്യൈതസ്യാമൃതസ്യൈതസ്യ യത, ഏതസ്യ ത്യസ്യൈഷരസോ യോഽയം ദക്ഷിണേഽക്ഷന്പുരുഷസ്; ത്യസ്യ ഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമില്ലാത്തതിന്റെ, ഈ അമൃതത്തിന്റെ, ഈ സാരത്തിന്റെ സാരം വലതുകണ്ണിലെ പുരുഷനാണ്; അതാണ് അതിന്റെ സാരം.
തസ്യ ഹൈതസ്യ പുരുഷസ്യ രൂപം യഥാ മാഹാരജനം വാസോ, യഥാ പാണ്ഡ്വാവികം, യഥേന്ദ്രഗോപോ, യഥാഗ്ന്യര്ചിഃ യഥാ പുണ്ഡരീകം, യഥാ സകൃദ്വിദ്യുത്തഁ॥ സകൃദ്വിദ്യുത്തേവ ഹ വാഅസ്യ ശ്രീര്ഭവതി, യഏവം വേദ
ആ പുരുഷന്റെ രൂപം രാജവസ്ത്രംപോലെയും വെള്ളപശ്മിനംപോലെയും ഇന്ദ്രഗോപംപോലെയും അഗ്നിജ്വാലപോലെയും താമരപൂവുപോലെയും ഒരു മിന്നൽപോലെയും ആണ്. മിന്നൽപോലെ അതിന്റെ തേജസ്സാണ്; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവനാണ് അതിനെ അറിയുന്നത്.
അഥാത ആദേശഃ നേതി നേതി, നഹ്യ് ഏതസ്മാദിതി നേത്യന്യത്പരമസ്തി॥ അഥ നാമധേയഁ സത്യസ്യ സത്യമിതിഃ പ്രാണാവൈസത്യം, തേഷാമേഷസത്യമ്॥ 4
ഇപ്പോൾ ഉപദേശം: 'ഇതല്ല, ഇതല്ല.' ഇതല്ല എന്നതിനെക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ല. അതിന്റെ പേര്: 'സത്യത്തിന്റെ സത്യം.' പ്രാണനാണ് സത്യം; അവയിൽ ഇതാണ് സത്യം.
മൈത്രേയീതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യ, ഉദ്യാസ്യന്വാഅരേഽഹമസ്മാത്സ്ഥാനാദസ്മി॥ ഹന്ത തേഽനയാ കാത്യായന്യാന്തം കരവാണീതി
മൈത്രേയി, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഈ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. വരിക, ഞാൻ നിന്നോടും കാത്യായനിയോടും അവസാന ക്രമീകരണം നടത്താം.
സാഹോവാച മൈത്രേയീഃ യന്മ ഇയം, ഭഗോഃ, സര്വാ പൃഥിവീവിത്തേന പൂര്ണാസ്യാത് കഥം തേനാമൃതാ സ്യാമിതി॥ നേതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ; യഥൈവോപകരണവതാം ജീവിതം, തഥൈവതേ ജീവിതഁ സ്യാദ്; അമൃതത്വസ്യ തുനാശാസ്തി വിത്തേനേതി
മൈത്രേയി ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, ഭൂമി മുഴുവൻ സമ്പത്താൽ നിറഞ്ഞാലും അതിനാൽ എനിക്ക് അമൃതത ലഭിക്കുമോ? യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഉപകരണങ്ങളുള്ളവരുടെ ജീവിതം എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെയാകും നിന്റെ ജീവിതം; സമ്പത്തിലൂടെ അമൃതതയില്ല.
സാഹോവാച മൈത്രേയീഃ യേനാഹം നാമൃതാ സ്യാം, കിമഹം തേന കുര്യാം॥ യദേവഭഗവാന്വേദ, തദേവമേ ബ്രൂഹീതി
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു: അതിലൂടെ എനിക്ക് അമൃതത കിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അതെന്തിനാണ് എനിക്ക്? ഭഗവൻ അറിയുന്നതെന്താണോ, അതു തന്നെയാണ് എന്നോട് പറയേണ്ടത്.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ പ്രിയാവതാരേ നഃ സതീപ്രിയം ഭാഷസ॥ ഏഹി ആസ്വ വ്യാഖ്യാസ്യാമി തേ॥ വ്യാചക്ഷാണസ്യ തുമേ നിദിധ്യാസസ്വേതി॥ ബ്രവിതു ഭഗവാനിതി . ॥.
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവളെപ്പോലെ നീ പ്രിയമുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. വാ, ഇരിക്കൂ; ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കും. ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നീ ആലോചിക്കണം. പറയൂ, ഭഗവൻ.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ ==സംബംധിത കड़ിയാഁ== #[[ഉപനിഷദ്]] ##[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ്]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 1]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 2]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 3]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 4]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 5]] ==ബാഹരീ കഡിയാഁ== [[വര്ഗഃ:]] [[വര്ഗഃ:]]
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഇതാണ് ബന്ധം — ഉപനിഷത്ത് — ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്ത് ഒന്നാം ഭാഗം, രണ്ടാം ഭാഗം, മൂന്നാം ഭാഗം, നാലാം ഭാഗം, അഞ്ചാം ഭാഗം — പുറംവിഭാഗം — വിഭാഗം.