ಪ್ರಾಣ ಇತಿ ಹೋವಾಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಹ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಪ್ರಾಣಮೇವಾಭಿಸಂವಿಶನ್ತಿ ಪ್ರಾಣಮಭ್ಯುಜ್ಜಿಹತೇ ಸೈಷಾ ದೇವತಾ ಪ್ರಸ್ತಾವಮನ್ವಾಯತ್ತಾ ತಾಂ ಚೇದವಿದ್ವಾನ್ಪ್ರಾಸ್ತೋಷ್ಯೋ ಮೂರ್ಧಾ ತೇ ವ್ಯಪತಿಷ್ಯತ್ತಥೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೇತಿ
ಆತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಪ್ರಾಣವೇ.' ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಪ್ರಾಣದಲ್ಲೇ ಸೇರಿ, ಪ್ರಾಣದಿಂದಲೇ ಹೊರಟು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವತೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀನು ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಅಥ ಹೈನಮುದ್ಗಾತೋಪಸಸಾದೋದ್ಗಾತರ್ಯಾ ದೇವತೋದ್ಗೀಥಮನ್ವಾಯತ್ತಾ ತಾಂ ಚೇದವಿದ್ವಾನುದ್ಗಾಸ್ಯಸಿ ಮೂರ್ಧಾ ತೇ ವಿಪತಿಷ್ಯತೀತಿ ಮಾ ಭಗವಾನವೋಚತ್ಕತಮಾ ಸಾ ದೇವತೇತಿ
ಆಮೇಲೆ ಉದ್ಗಾತೃ ಹತ್ತಿರ ಬಂದನು. ಉದ್ಗಾತೃಗೆ ದೇವತೆ ಉದ್ಗೀತಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀನು ಉದ್ಗೀತವನ್ನು ಹಾಡಿದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ—ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನೇ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 'ಆ ದೇವತೆ ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಆದಿತ್ಯ ಇತಿ ಹೋವಾಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಹ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನ್ಯಾದಿತ್ಯಮುಚ್ಚೈಃ ಸನ್ತಂ ಗಾಯನ್ತಿ ಸೈಷಾ ದೇವತೋದ್ಗೀಥಮನ್ವಾಯತ್ತಾ ತಾಂ ಚೇದವಿದ್ವಾನುದಗಾಸ್ಯೋ ಮೂರ್ಧಾ ತೇ ವ್ಯಪತಿಷ್ಯತ್ತಥೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೇತಿ
ಆತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಸೂರ್ಯನೇ.' ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಸೂರ್ಯನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವತೆ ಉದ್ಗೀತಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀನು ಉದ್ಗೀತವನ್ನು ಹಾಡಿದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಅಥ ಹೈನಂ ಪ್ರತಿಹರ್ತೋಪಸಸಾದ ಪ್ರತಿಹರ್ತರ್ಯಾ ದೇವತಾ ಪ್ರತಿಹಾರಮನ್ವಾಯತ್ತಾ ತಾಂ ಚೇದವಿದ್ವಾನ್ಪ್ರತಿಹರಿಷ್ಯಸಿ ಮೂರ್ಧಾ ತೇ ವಿಪತಿಷ್ಯತೀತಿ ಮಾ ಭಗವಾನವೋಚತ್ಕತಮಾ ಸಾ ದೇವತೇತಿ
ಆಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಹರ್ತೃ ಹತ್ತಿರ ಬಂದನು. ಪ್ರತಿಹರ್ತೃಗೆ ದೇವತೆ ಪ್ರತಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀನು ಪ್ರತಿಹಾರವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ—ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನೇ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 'ಆ ದೇವತೆ ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಅನ್ನಮಿತಿ ಹೋವಾಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಹ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನ್ಯನ್ನಮೇವ ಪ್ರತಿಹರಮಾಣಾನಿ ಜೀವನ್ತಿ ಸೈಷಾ ದೇವತಾ ಪ್ರತಿಹಾರಮನ್ವಾಯತ್ತಾ ತಾಂ ಚೇದವಿದ್ವಾನ್ಪ್ರತ್ಯಹರಿಷ್ಯೋ ಮೂರ್ಧಾ ತೇ ವ್ಯಪತಿಷ್ಯತ್ತಥೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೇತಿ ತಥೋಕ್ತಸ್ಯ ಮಯೇತಿ
ಆತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಅನ್ನವೇ.' ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವತೆ ಪ್ರತಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ನೀನು ಪ್ರತಿಹಾರವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಶೌವ ಉದ್ಗೀಥಸ್ತದ್ಧ ಬಕೋ ದಾಲ್ಭ್ಯೋ ಗ್ಲಾವೋ ವಾ ಮೈತ್ರೇಯಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಮುದ್ವವ್ರಾಜ
ಶೌವ ಉದ್ಗೀತನು—ಆಮೇಲೆ ಬಕೋ ದಾಲ್ಭ್ಯ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರೇಯಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಗ್ಲಾವನು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟರು.
ತಸ್ಮೈ ಶ್ವಾ ಶ್ವೇತಃ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವ ತಮನ್ಯೇ ಶ್ವಾನ ಉಪಸಮೇತ್ಯೋಚುರನ್ನಂ ನೋ ಭಗವಾನಾಗಾಯತ್ವಶನಾಯಾಮ ವಾ ಇತಿ
ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಬಿಳಿ ನಾಯಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇತರ ನಾಯಿಗಳು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, 'ಸ್ವಾಮಿ, ನಮಗಾಗಿ ಹಾಡಿ, ನಾವು ಹಸಿವಿನಿಂದಿದ್ದೇವೆ,' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಾನ್ಹೋವಾಚೇಹೈವ ಮಾ ಪ್ರಾತರುಪಸಮೀಯಾತೇತಿ ತದ್ಧ ಬಕೋ ದಾಲ್ಭ್ಯೋ ಗ್ಲಾವೋ ವಾ ಮೈತ್ರೇಯಃ ಪ್ರತಿಪಾಲಯಾಞ್ಚಕಾರ
ಅವನು ಅವರಿಗೆ, 'ನೀವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ,' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಕೋ ದಾಲ್ಭ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾವನು ಕಾಯುತ್ತಾ ನೋಡಿದರು.
ತೇ ಹ ಯಥೈವೇದಂ ಬಹಿಷ್ಪವಮಾನೇನ ಸ್ತೋಷ್ಯಮಾಣಾಃ ಸꣳರಬ್ಧಾಃ ಸರ್ಪನ್ತೀತ್ಯೇವಮಾಸಸೃಪುಸ್ತೇ ಹ ಸಮುಪವಿಶ್ಯ ಹಿಂ ಚಕ್ರುಃ
ಬಹಿಷ್ಪವಮಾನವನ್ನು ಹಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುವವರು ಹೇಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ನಾಯಿಗಳು ಸರಿದು ಹೋಗುತ್ತಾ, ಒಂದಾಗಿ ಕೂತು 'ಹಿಂ' ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡಿದರು.
ಓ3ಮದಾ3ಮೋಂ3ಪಿಬಾ3ಮೋಂ3 ದೇವೋ ವರುಣಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಸವಿತಾ3ನ್ನಮಿಹಾ2ಹರದನ್ನಪತೇ3ಽನ್ನಮಿಹಾ2ಹರಾ2ಹರೋ3ಮಿತಿ
ಓಂ, ನಾವು ತಿನ್ನೋಣ! ಓಂ, ನಾವು ಕುಡಿಯೋಣ! ವರుణ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಸವಿತಾ ದೇವರು ಅನ್ನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅನ್ನಪತೇ, ಅನ್ನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡು, ತಂದುಕೊಡು, ತಂದುಕೊಡು!
ಅಯಂ ವಾವ ಲೋಕೋ ಹಾಉಕಾರಃ ವಾಯುರ್ಹಾಇಕಾರಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ಕಾರ ಆತ್ಮೇಹಕಾರೋಽಗ್ನಿರೀಕಾರಃ
ಈ ಲೋಕವೇ 'ಹಾ' ಶಬ್ದ; ವಾಯುವು 'ಇಕಾರ'; ಚಂದ್ರನು 'ಕಾರ'; ಆತ್ಮನು 'ಹಕಾರ'; ಅಗ್ನಿಯು 'ಈಕಾರ'.
ಆದಿತ್ಯ ಊಕಾರೋ ನಿಹವ ಏಕಾರೋ ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ ಔಹೋಯಿಕಾರಃ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ಹಿಙ್ಕಾರಃ ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವರೋಽನ್ನಂ ಯಾ ವಾಗ್ವಿರಾಟ್
ಸೂರ್ಯನು 'ಊಕಾರ'; ನಿಹವವು 'ಏಕಾರ'; ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು 'ಔಹೋಯಿಕಾರ'; ಪ್ರಜಾಪತಿ 'ಹಿಂಕಾರ'; ಪ್ರಾಣನು ಸ್ವರ; ಅನ್ನವು 'ಯಾ'; ಮಾತು ವಿರಾಟ್.
ಸ್ತೋಭಃ ಸಞ್ಚರೋ ಹುಙ್ಕಾರಃ
ಸ್ತೋಭವೆಂದರೆ ಸಂಚಾರ; ಹುಂಕಾರ.
ದುಗ್ಧೇಽಸ್ಮೈ ವಾಗ್ದೋಹಂ ಯೋ ವಾಚೋ ದೋಹೋಽನ್ನವಾನನ್ನಾದೋ ಭವತಿ ಯ ಏತಾಮೇವꣳ ಸಾಮ್ನಾಮುಪನಿಷದಂ ವೇದೋಪನಿಷದಂ ವೇದೇತಿ
ಅವನಿಗೆ ಮಾತು ಹಾಲನ್ನು ಹಾಲುವಂತೆ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಈ ಸಾಮನ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಹಾಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅನ್ನವಂತೂ, ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ.