പ്രാണ ഇതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി പ്രാണമേവാഭിസംവിശന്തി പ്രാണമഭ്യുജ്ജിഹതേ സൈഷാ ദേവതാ പ്രസ്താവമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രാസ്തോഷ്യോ മൂര്ധാ തേ വ്യപതിഷ്യത്തഥോക്തസ്യ മയേതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രാണൻ.' ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും പ്രാണനിലേക്കാണ് പ്രവേശിക്കുന്നത്, പ്രാണനിൽ നിന്നാണ് ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നത്. ഈ ദേവത പ്രസ്താവത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ പ്രസ്താവം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
അഥ ഹൈനമുദ്ഗാതോപസസാദോദ്ഗാതര്യാ ദേവതോദ്ഗീഥമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാനുദ്ഗാസ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി മാ ഭഗവാനവോചത്കതമാ സാ ദേവതേതി
അപ്പോൾ ഉദ്ഗാതാവ് സമീപിച്ചു. ഉദ്ഗാതാവിന്, ദേവത ഉദ്ഗീതത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ ഉദ്ഗീതം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — അതിനാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യരുതേ, മഹാനേ. 'ആ ദേവത ആരാണ്?' എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു.
ആദിത്യ ഇതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാന്യാദിത്യമുച്ചൈഃ സന്തം ഗായന്തി സൈഷാ ദേവതോദ്ഗീഥമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാനുദഗാസ്യോ മൂര്ധാ തേ വ്യപതിഷ്യത്തഥോക്തസ്യ മയേതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ആദിത്യൻ.' ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും, ആദിത്യൻ ഉയർന്ന് വരുമ്പോൾ, അവനെ പാടുന്നു. ഈ ദേവത ഉദ്ഗീതത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ ഉദ്ഗീതം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
അഥ ഹൈനം പ്രതിഹര്തോപസസാദ പ്രതിഹര്തര്യാ ദേവതാ പ്രതിഹാരമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രതിഹരിഷ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി മാ ഭഗവാനവോചത്കതമാ സാ ദേവതേതി
അപ്പോൾ പ്രതിഹർത്താവ് സമീപിച്ചു. പ്രതിഹർത്താവിന്, ദേവത പ്രതിഹാരത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ പ്രതിഹാരം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — അതിനാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യരുതേ, മഹാനേ. 'ആ ദേവത ആരാണ്?' എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു.
അന്നമിതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാന്യന്നമേവ പ്രതിഹരമാണാനി ജീവന്തി സൈഷാ ദേവതാ പ്രതിഹാരമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രത്യഹരിഷ്യോ മൂര്ധാ തേ വ്യപതിഷ്യത്തഥോക്തസ്യ മയേതി തഥോക്തസ്യ മയേതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'അന്നം.' ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും അന്നം സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. ഈ ദേവത പ്രതിഹാരത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ പ്രതിഹാരം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
ശൌവ ഉദ്ഗീഥസ്തദ്ധ ബകോ ദാല്ഭ്യോ ഗ്ലാവോ വാ മൈത്രേയഃ സ്വാധ്യായമുദ്വവ്രാജ
ശൗവ ഉദ്ഗീതം — പിന്നെ ബക ദാൽഭ്യനും മൈത്രേയിയുടെ മകൻ ഗ്ലാവനും സ്വാധ്യായത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
തസ്മൈ ശ്വാ ശ്വേതഃ പ്രാദുര്ബഭൂവ തമന്യേ ശ്വാന ഉപസമേത്യോചുരന്നം നോ ഭഗവാനാഗായത്വശനായാമ വാ ഇതി
അവന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു വെള്ള നായ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. മറ്റുള്ള നായ്ക്കൾ കൂടി വന്നു പറഞ്ഞു: 'സ്വാമീ, ഞങ്ങൾക്ക് പാടിത്തരേണം; ഞങ്ങൾ വിശന്നിരിക്കുന്നു.'
താന്ഹോവാചേഹൈവ മാ പ്രാതരുപസമീയാതേതി തദ്ധ ബകോ ദാല്ഭ്യോ ഗ്ലാവോ വാ മൈത്രേയഃ പ്രതിപാലയാഞ്ചകാര
അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നാളെ രാവിലെ ഇവിടെ വരരുത്.' അങ്ങനെ ബക ദാൽഭ്യയും ഗ്ലാവവുമാണ് കാത്തുനിന്നത്.
തേ ഹ യഥൈവേദം ബഹിഷ്പവമാനേന സ്തോഷ്യമാണാഃ സꣳരബ്ധാഃ സര്പന്തീത്യേവമാസസൃപുസ്തേ ഹ സമുപവിശ്യ ഹിം ചക്രുഃ
ബഹിഷ്പവമാനം പാടാൻ തുടങ്ങുന്നവർ എങ്ങനെ ചലനം തുടങ്ങുന്നുവോ, അങ്ങനെ ആ നായ്ക്കൾ ചലിച്ചു, ഇളകി നീങ്ങി. അവരെല്ലാവരും കൂടി ഇരുന്ന് 'ഹിം' എന്നു ശബ്ദിച്ചു.
ഓ3മദാ3മോം3പിബാ3മോം3 ദേവോ വരുണഃ പ്രജാപതിഃ സവിതാ3ന്നമിഹാ2ഹരദന്നപതേ3ഽന്നമിഹാ2ഹരാ2ഹരോ3മിതി
'ഓം, നമുക്ക് ഭക്ഷിക്കാം! ഓം, നമുക്ക് കുടിക്കാം! ദേവനായ വരുണനും പ്രജാപതിയും സവിറ്റാവും ഇവിടെ അന്നം കൊണ്ടുവന്നു. അന്നപതേ, അന്നം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക, കൊണ്ടുവരിക, കൊണ്ടുവരിക.'
അയം വാവ ലോകോ ഹാഉകാരഃ വായുര്ഹാഇകാരശ്ചന്ദ്രമാ കാര ആത്മേഹകാരോഽഗ്നിരീകാരഃ
ഈ ലോകം 'ഹാ' എന്ന ശബ്ദമാണ്; വായു 'ഹൈകാര'മാണ്; ചന്ദ്രൻ 'കാര'മാണ്; ആത്മാവ് 'ഹകാര'മാണ്; അഗ്‌നി 'ഈകാര'മാണ്.
ആദിത്യ ഊകാരോ നിഹവ ഏകാരോ വിശ്വേ ദേവാ ഔഹോയികാരഃ പ്രജാപതിര്ഹിങ്കാരഃ പ്രാണഃ സ്വരോഽന്നം യാ വാഗ്വിരാട്
സൂര്യൻ 'ഊകാര'മാണ്; ആഹ്വാനം 'ഏകാര'മാണ്; എല്ലാ ദേവതകളും 'ഔഹോയികാര'മാണ്; പ്രജാപതി 'ഹിങ്കാര'മാണ്; പ്രാണൻ സ്വരം; അന്നം 'യാ'; വാക്ക് വിരാട്.
സ്തോഭഃ സഞ്ചരോ ഹുങ്കാരഃ
സ്തോഭം സഞ്ചാരം; ഹുങ്കാരം.
ദുഗ്ധേഽസ്മൈ വാഗ്ദോഹം യോ വാചോ ദോഹോഽന്നവാനന്നാദോ ഭവതി യ ഏതാമേവꣳ സാമ്നാമുപനിഷദം വേദോപനിഷദം വേദേതി
അവനുവേണ്ടി വാക്ക് പാൽപോലെ ദാനം ചെയ്യുന്നു. ആരെങ്കിലും ഈ സാമങ്ങളുടെ ഉപനിഷത്ത് അർത്ഥം അറിയുന്നവനാകുമ്പോൾ, അവൻ അന്നം ലഭിക്കുന്നവനും അന്നം അനുഭവിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.