అయం వావ లోకో హాఉకారః వాయుర్హాఇకారశ్చన్ద్రమా కార ఆత్మేహకారోఽగ్నిరీకారః
ఈ లోకమే 'హా' అనే ధ్వని; వాయువు 'ఇకార'ము; చంద్రుడు 'కార'ము; ఆత్మ 'హకార'ము; అగ్ని 'ఈకార'ము.
ఆదిత్య ఊకారో నిహవ ఏకారో విశ్వే దేవా ఔహోయికారః ప్రజాపతిర్హిఙ్కారః ప్రాణః స్వరోఽన్నం యా వాగ్విరాట్
సూర్యుడు 'ఊకార'ము; పిలుపు 'ఏకార'ము; సమస్త దేవతలు 'ఔహోయికార'ము; ప్రజాపతి 'హింకార'ము; ప్రాణం స్వరం; అన్నం 'యా'; వాక్కు విరాట్.
స్తోభః సఞ్చరో హుఙ్కారః
స్తోభం సంచారం; హుంకారము.
దుగ్ధేఽస్మై వాగ్దోహం యో వాచో దోహోఽన్నవానన్నాదో భవతి య ఏతామేవꣳ సామ్నాముపనిషదం వేదోపనిషదం వేదేతి
ఇతడికి వాక్కు పాలు ఇస్తుంది. ఎవరైనా ఈ సామవేద ఉపనిషత్తును తెలుసుకుంటే, వారు అన్నాన్ని పొందుతారు, అన్నాన్ని తింటారు.
సమస్తస్య ఖలు సామ్న ఉపాసనꣳ సాధు యత్ఖలు సాధు తత్సామేత్యాచక్షతే యదసాధు తదసామేతి
సామవేదాన్ని మొత్తం ఆరాధించడం మంచిదే. ఏది మంచిదో దానినే సామం అంటారు; ఏది మంచిది కాదో దానిని అసామం అంటారు.
సామ్నైనముపాగాదితి సాధునైనముపాగాదిత్యేవ తదాహురసామ్నైనముపాగాదిత్యసాధునైనముపగాదిత్యేవ తదాహుః
ఆయన సామంతో దగ్గరయ్యాడు; 'సామంతో బాగా దగ్గరయ్యాడు' అని అంటారు. అసామంతో దగ్గరయ్యాడు; 'బాగా దగ్గర కాలేదు' అని అంటారు.
సామ నో బతేతి యత్సాధు భవతి సాధు బతేత్యేవ తదాహురసామ నో బతేతి యదసాధు భవత్యసాధు బతేత్యేవ తదాహుః
"మనకు సామం కావాలి!" — అది మంచిదైతే, "మనకు మంచిదే!" అంటారు. "మనకు సామం కాదు!" — అది మంచిది కాదైతే, "మనకు మంచిది కాదు!" అంటారు.
స య ఏతదేవం విద్వానసాధు సామేత్యుపాస్తేఽభ్యాశో హ యదేనꣳసాధవో ధర్మా ఆ చ గచ్ఛేయురుప చ నమేయుః
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు 'అసామం' అని సామాన్ని ఆరాధిస్తే, దుష్టులు అతని దగ్గరకు వచ్చినా, నమస్కరించినా, వారు అతని దగ్గరికి వచ్చి వశమవుతారు.
లోకేషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత పృథివీ హిఙ్కారోఽగ్నిః ప్రస్తావోఽన్తరిక్షముద్గీథ ఆదిత్యః ప్రతిహారో ద్యౌర్నిధనమిత్యూర్ధ్వేషు
ప్రపంచాలలో ఐదు విధాల సామగానం ధ్యానం చేయాలి. భూమి హింకారంగా, అగ్ని ప్రస్తావంగా, అంతరిక్షం ఉద్గీతంగా, ఆదిత్యుడు ప్రతిహారంగా, ద్యులు నిధనంగా భావించాలి. ఇవన్నీ పై లోకాలలో ఉంటాయి.
అథావృత్తేషు ద్యౌర్హిఙ్కార ఆదిత్యః ప్రస్తావోఽన్తరిక్షముద్గీథోఽగ్నిః ప్రతిహారః పృథివీ నిధనమ్
ఇప్పుడు క్రమంగా చూస్తే, ద్యులు హింకారంగా, ఆదిత్యుడు ప్రస్తావంగా, అంతరిక్షం ఉద్గీతంగా, అగ్ని ప్రతిహారంగా, భూమి నిధనంగా ఉంటాయి.
కల్పన్తే హాస్మై లోకా ఊర్ధ్వాశ్చావృత్తాశ్చ య ఏతదేవం విద్వాꣳల్లోకేషు పఞ్చవిధం సామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ప్రపంచాలలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి పైకి, క్రిందికి ఉన్న అన్ని లోకాలు సులభంగా లభిస్తాయి.
వృష్టౌ పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత పురోవాతో హిఙ్కారో మేఘో జాయతే స ప్రస్తావో వర్షతి స ఉద్గీథో విద్యోతతే స్తనయతి స ప్రతిహార
వర్షంలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. తూర్పు గాలి హింకారంగా, మేఘం ఏర్పడితే అది ప్రస్తావంగా, వర్షం పడితే అది ఉద్గీతంగా, మెరుపు మెరిపించి మోగితే అది ప్రతిహారంగా భావించాలి.
ఉద్గృహ్ణాతి తన్నిధనం వర్షతి హాస్మై వర్షయతి హ య ఏతదేవం విద్వాన్వృష్టౌ పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
వర్షంలో ఏది కూడబెట్టబడుతుందో అది నిధనం. వర్షం పడితే, ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి వర్షాన్ని కలుగజేస్తాడు.
సర్వాస్వప్సు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత మేఘో యత్సంప్లవతే స హిఙ్కారో యద్వర్షతి స ప్రస్తావో యాః ప్రాచ్యః స్యన్దన్తే స ఉద్గీథో యాః ప్రతీచ్యః స ప్రతిహారః నిధనమ్
అన్ని నీళ్లలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. మేఘం కూడబెట్టుకుంటే అది హింకారం, వర్షం పడితే అది ప్రస్తావం, తూర్పు వైపు ప్రవహించే నదులు ఉద్గీతం, పడమర వైపు ప్రవహించే నదులు ప్రతిహారం, చివరగా నిధనం.
న హాప్సు ప్రైత్యప్సుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్సర్వాస్వప్సు పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా అన్ని నీళ్లలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞాని నీళ్లను విడిచిపెట్టడు; అతడు నీళ్లతో నిండిపోతాడు.
ఋతుషు పఞ్చవిధꣳసామోపాసీత వసన్తో హిఙ్కారః గ్రీష్మః ప్రస్తావో వర్షా ఉద్గీథః శరత్ప్రతిహారో హేమన్తో నిధనమ్
ఋతువులలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. వసంతం హింకారం, గ్రీష్మం ప్రస్తావం, వర్షాకాలం ఉద్గీతం, శరదృతువు ప్రతిహారం, హేమంతం నిధనం.
కల్పన్తే హాస్మా ఋతవ ఋతుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వానృతుషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ఋతువులలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి అన్ని ఋతువులు లభిస్తాయి; అతడు ఋతువులతో నిండిపోతాడు.
పశుషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీతాజా హిఙ్కారోఽవయః ప్రస్తావో గావ ఉద్గీథోఽశ్వాః ప్రతిహారః పురుషో నిధనమ్
జంతువులలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. మేకలు హింకారం, గొర్రెలు ప్రస్తావం, ఆవులు ఉద్గీతం, కుదిరాలు ప్రతిహారం, మనిషి నిధనం.
భవన్తి హాస్య పశవః పశుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్పశుషు పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని జంతువులలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి జంతువులు వస్తాయి; అతడు జంతువులతో నిండిపోతాడు.
ప్రాణేషు పఞ్చవిధం పరోవరీయః సామోపాసీత ప్రాణో హిఙ్కారో వాక్ప్రస్తావశ్చక్షురుద్గీథః శ్రోత్రం ప్రతిహారో మనో నిధనం పరోవరీయాꣳసి వా ఏతాని
ప్రాణుల్లో పరమమైన ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. ప్రాణం హింకారం, వాక్కు ప్రస్తావం, కళ్ళు ఉద్గీతం, చెవులు ప్రతిహారం, మనస్సు నిధనం. ఇవే పరమమైనవి.
పరోవరీయో హాస్య భవతి పరోవరీయసో హ లోకాఞ్జయతి య ఏతదేవం విద్వాన్ప్రాణేషు పఞ్చవిధం పరోవరీయః సామోపాస్త ఇతి తు పఞ్చవిధస్య
ఈ విధంగా ప్రాణుల్లో పరమమైన ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞాని పరముడవుతాడు; అతడు పరమ లోకాలను జయిస్తాడు. ఇదే ఐదు విధాల సూత్రం.
అథ సప్తవిధస్య వాచి సప్తవిధꣳసామోపాసీత యత్కిఞ్చ వాచో హుమితి స హిఙ్కారో యత్ప్రేతి స ప్రస్తావో యదేతి స ఆదిః
ఇప్పుడు, వాక్కులో ఏడు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. వాక్కులో 'హుమ్' అనేది హింకారం, బయటకు పోయేది ప్రస్తావం, లోపలికి వచ్చేది ఆది.
యదుదితి స ఉద్గీథో యత్ప్రతీతి స ప్రతిహారో యదుపేతి స ఉపద్రవో యన్నీతి తన్నిధనమ్
ఎదిగేది ఉద్గీతం, తిరిగి వచ్చేది ప్రతిహారం, దగ్గరికి చేరేది ఉపద్రవం, అంతమయ్యేది నిధనం.
దుగ్ధేఽస్మై వాగ్దోహం యో వాచో దోహోఽన్నవానన్నాదో భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్వాచి సప్తవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా వాక్కులో ఏడు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి వాక్కు పాలు ఇస్తుంది. వాక్కును పీల్చగలిగినవాడు అన్నాన్ని పొందుతాడు, అన్నాన్ని తినేవాడవుతాడు.
అథ ఖల్వముమాదిత్యꣳ సప్తవిధꣳ సామోపాసీత సర్వదా సమస్తేన సామ మాం ప్రతి మాం ప్రతీతి సర్వేణ సమస్తేన సామ
ఇప్పుడు, ఈ ఆదిత్యుడిని ఏడు విధాల సామంగా ధ్యానం చేయాలి. ఎప్పుడూ సంపూర్ణ సామంతో—'అది నన్ను చేరాలి, నన్ను తిరిగి చేరాలి' అని—పూర్తిగా ధ్యానం చేయాలి.
తస్మిన్నిమాని సర్వాణి భూతాన్యన్వాయత్తానీతి విద్యాత్తస్య యత్పురోదయాత్స హిఙ్కారస్తదస్య పశవోఽన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే హిఙ్కుర్వన్తి హిఙ్కారభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
అందులో అన్ని భూతాలు ఆధారపడినవిగా తెలుసుకోవాలి. ఆదిత్యునికి ఉదయానికి ముందున్నది హింకారం, అతని జంతువులు దానిపై ఆధారపడతాయి. అందుకే అవి హింకారం చేస్తాయి, ఎందుకంటే అవి ఈ సామంలోని హింకారాన్ని పొందేవి.
అథ యత్ప్రథమోదితే స ప్రస్తావస్తదస్య మనుష్యా3 అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే ప్రస్తుతికామాః ప్రశꣳసాకామాః ప్రస్తావభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
ఇప్పుడు, మొదట ఉదయించే భాగమే ప్రస్తావం. దీనికి మనుషులు అనుసంధానంగా ఉంటారు. అందువల్ల, ప్రస్తావాన్ని కోరేవారు, ప్రశంసలను ఆశించే వారు, ఈ సామంలో ప్రస్తావ భాగాన్ని పొందుతారు.
అథ యత్సఙ్గవవేలాయాꣳ స ఆదిస్తదస్య వయాꣳస్యన్వాయత్తాని తస్మాత్తాన్యన్తరిక్షేఽనారమ్బణాన్యాదాయాత్మానం పరిపతన్త్యాదిభాజీని హ్యేతస్య సామ్నః
తర్వాత, కలిసే సమయంలో ఉండేది ఆదిభాగం. దీనికి పక్షులు అనుసంధానంగా ఉంటాయి. అందుకే, ఆ పక్షులు మధ్యాకాశంలో ఆధారమేమీ లేకుండా ఎగిరిపోతుంటాయి. ఇవే ఈ సామంలో ఆదిభాగాన్ని పొందేవారు.
అథ యత్సంప్రతి మధ్యన్దినే స ఉద్గీథస్తదస్య దేవా అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే సత్తమాః ప్రాజాపత్యానాముద్గీథభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
ఇప్పుడు, మధ్యాహ్న సమయంలో ఉండేది ఉద్గీతం. దీనికి దేవతలు అనుసంధానంగా ఉంటారు. అందువల్ల, ప్రజాపతికి ఉత్తములు అయిన వారు ఈ సామంలో ఉద్గీత భాగాన్ని పొందుతారు.
అథ యదూర్ధ్వం మధ్యన్దినాత్ప్రాగపరాహ్ణాత్స ప్రతిహారస్తదస్య దర్భా అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే ప్రతిహృతానావపద్యన్తే ప్రతిహారభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
తర్వాత, మధ్యాహ్నం తరువాత, మధ్యాహ్నం మరియు అపరాహ్నం మధ్య ఉండేది ప్రతిహార భాగం. దీనికి దర్భలు అనుసంధానంగా ఉంటాయి. అందువల్ల, అవి సమీకరించబడతాయి. ఇవే ఈ సామంలో ప్రతిహార భాగాన్ని పొందేవారు.