ଈଶୋପନିଷଦ୍

ଈଶାଵାସ୍ଯମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍କିଞ୍ଚ ଜଗତ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ । ତେନ ତ୍ଯକ୍ତେନ ଭୁଞ୍ଜୀଥା ମା ଗୃଧଃ କସ୍ଯସ୍ଵିଦ୍ଧନମ୍ ॥

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା କିଛି ଚଳିତାଛି, ସେସବୁ ଭଗବାନଙ୍କରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ; କାହାର ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତି ଲୋଭ କରନି।

କୁର୍ଵନ୍ନେଵେହ କର୍ମାଣି ଜିଜୀଵିଷେଚ୍ଛତଂ ସମାଃ । ଏଵଂ ତ୍ଵଯି ନାନ୍ଯଥେତୋଽସ୍ତି ନ କର୍ମ ଲିପ୍ଯତେ ନରେ ॥

ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରିଲେ, କାର୍ଯ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ଅସୁର୍ଯା ନାମ ତେ ଲୋକା ଅନ୍ଧେନ ତମସାଵୃତାଃ । ତାଁସ୍ତେ ପ୍ରେତ୍ଯାଭିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯେ କେ ଚାତ୍ମହନୋ ଜନାଃ ॥

ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅସୁରୀ ଭାବରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଛି, ସେଠାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ହନନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯାତ୍ମନ୍ଯେଵାନୁପଶ୍ଯତି । ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଚାତ୍ମାନଂ ତତୋ ନ ଵିଜୁଗୁପ୍ସତେ ॥

ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦେଖେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ କେହିଠାରୁ ଭୟ କିମ୍ବା ଘୃଣା କରେନି।

ଯସ୍ମିନ୍ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯାତ୍ମୈଵାଭୂଦ୍ଵିଜାନତଃ । ତତ୍ର କୋ ମୋହଃ କଃ ଶୋକ ଏକତ୍ଵମନୁପଶ୍ଯତଃ ॥

ଯିଏ ଜାଣିଛି ଯେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜେ ଆତ୍ମା, ଏକତାକୁ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କେଉଁ ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ରହିପାରିବ?