ಕೌಷೀತಕ್ಯುಪನಿಷದ್

ಸ ಹೋವಾಚ ಯೇ ವೈ ಕೇ ಚಾಸ್ಮಾಲ್ಲೋಕಾತ್ಪ್ರಯನ್ತಿ ಚನ್ದ್ರಮಸಮೇವ ತೇ ಸರ್ವೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ । ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷ ಆಪ್ಯಾಯತೇ । ಅಥಾಪರಪಕ್ಷೇ ನ ಪ್ರಜನಯತಿ । ಏತದ್ವೈ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ದ್ವಾರಂ ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಸ್ತಂ ಯತ್ಪ್ರತ್ಯಾಹ ತಮತಿಸೃಜತೇಽಥ ಯ ಏನಂ ಪ್ರತ್ಯಾಹತಮಿಹ ವೃಷ್ಟಿರ್ಭೂತ್ವಾ ವರ್ಷತಿ ಸ ಇಹ ಕೀಟೋ ವಾ ಪತಙ್ಗೋ ವಾ ಶಕುನಿರ್ವಾ ಶಾರ್ದೂಲೋ ವಾ ಸಿಂಹೋ ವಾ ಮತ್ಸ್ಯೋ ವಾ ಪರಶ್ವಾ ವಾ ಪುರುಷೋ ವಾನ್ಯೋ ವೈತೇಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ಪ್ರತ್ಯಾಜಾಯತೇ ಯಥಾಕರ್ಮ ಯಥಾವಿದ್ಯಮ್ । ತಮಾಗತಂ ಪೃಚ್ಛತಿ ಕೋಽಸೀತಿ ತಂ ಪ್ರತಿಬ್ರೂಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಾದೃತವೋ ರೇತ ಆಭೃತಂ ಪಞ್ಚದಶಾತ್ಪ್ರಸೂತಾತ್ಪಿತ್ರ್ಯಾವತಸ್ತನ್ಮಾ ಪುಂಸಿ ಕರ್ತರ್ಯೇರಯಧ್ವಂ ಪುಂಸಾ ಕರ್ತ್ರಾ ಮಾತರಿ ಮಾ ನಿಷಿಕ್ತಃ ಸ ಜಾಯಮಾನ ಉಪಜಾಯಮಾನೋ ದ್ವಾದಶ ತ್ರಯೋದಶ ಉಪಮಾಸೋ ದ್ವಾದಶತ್ರಯೋದಶೇನ ಪಿತ್ರಾ ಸನ್ತದ್ವಿದೇಹಂ ತನ್ಮ ಋತವೋ ಮರ್ತ್ಯವ ಆರಭಧ್ವಮ್ । ತೇನ ಸತ್ಯೇನ ತಪಸರ್ತುರಸ್ಮ್ಯಾರ್ತವೋಽಸ್ಮಿ ಕೋಽಸಿ ತ್ವಮಸ್ಮೀತಿ ತಮತಿಸೃಜತೇ

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಎಲ್ಲರೂ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳೆಯುವ ಭಾಗ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕುಗ್ಗುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಬಾಗಿಲು. ಯಾರು ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಉತ್ತರಿಸದವರು ಮಳೆಯಾಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದು, ಮಳೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಳ, ಕೀಟ, ಹಕ್ಕಿ, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಮೀನು, ಪರಶು, ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದಾಗ, 'ನೀನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು: 'ನಾನು ಋತುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಹದಿನೈದು ಭಾಗಗಳ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದವನು, ಪಿತೃ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದವನು. ನನ್ನನ್ನು ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಡಿ; ತಂದೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ. ಋತುಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ.' ಈ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಋತು, ನಾನು ಸಂತಾನ. ನೀನು ಯಾರು? ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.'

ಸ ಏತಂ ದೇವಯಾನಂ ಪನ್ಥಾನಮಾಸಾದ್ಯಾಗ್ನಿಲೋಕಮಾಗಚ್ಛತಿ ಸ ವಾಯುಲೋಕಂ ಸ ವರುಣಲೋಕಂ ಸ ಆದಿತ್ಯಲೋಕಂ ಸ ಇನ್ದ್ರಲೋಕಂ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಲೋಕಂ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ತಸ್ಯ ಹ ವಾ ಏತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸ್ಯಾರೋಹೃದೋ ಮುಹೂರ್ತೊಽನ್ವೇಷ್ಟಿಹಾ ವಿರಜಾ ನದೀಲ್ಯೋ ವೃಕ್ಷಃ ಸಾಲಜ್ಯಂ ಸಂಸ್ಥಾನಮಪರಾಜಿತಮಾಯತನಮಿನ್ದ್ರಪ್ರಜಾಪತೀ ದ್ವಾರಗೋಪೌ । ವಿಭುಪ್ರಮಿತಂ ವಿಚಕ್ಷಣಾಽಽಸನ್ದ್ಯಮಿತೌಜಾಃ ಪರ್ಯಙ್ಕಃ ಪ್ರಿಯಾ ಚ ಮಾನಸೀ ಪ್ರತಿರೂಪಾ ಚ ಚಾಕ್ಷುಷೀ ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯಾವಯತೌ ವೈ ಚ ಜಗಾನ್ಯಮ್ಬಾಶ್ಚಾಮ್ಬಾವಯವೀಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಃ । ಅಮ್ಬಯಾ ನದ್ಯಸ್ತಮಿತ್ಥಂವಿದಾಗಚ್ಛತಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹಾಭಿಧಾವತ ಮಮ ಯಶಸಾ ವಿಜರಾಂ ವಾ ಅಯಂ ನದೀಂ ಪ್ರಾಪನ್ನ ವಾ ಅಯಂ ಜರಯಿಷ್ಯತೀತಿ

ಅವನು ದೇವಯಾನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಗ್ನಿಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ವಾಯುಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ವರుణಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಸೂರ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಏರುವವರಿಗೆ, ಹುಡುಕುವ ಕ್ಷಣಗಳು, ವಿರಜಾ ನದಿ, ಸಾಲ ಮರ, ಸಂಸ್ಥಾನ ನಗರ, ಅಪರಾಜಿತ ಮಹಲ್, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವವರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿದೆ ವಿಭುಪ್ರಮಿತ ಸಿಂಹಾಸನ, ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಆಸನ, ಅಮಿತೌಜಾ ಹಾಸಿಗೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಿಯಾ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪಾ, ಹೂವುಗಳು, ನದಿಗಳು, ತಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು. ನದಿಯ ಬಳಿ ತಾಯಿಗಳು ಹೀಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಓಡಿಬಂದು, 'ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ, ಅವನು ವಯಸ್ಸಿಲ್ಲದ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದನೆ, ಅಥವಾ ಅವನು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೋ?' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

ತಂ ಪಞ್ಚಶತಾನ್ಯಪ್ಸರಸಾಂ ಪ್ರತಿಧಾವನ್ತಿ ಶತಂ ಚೂರ್ಣಹಸ್ತಾಃ ಶತಂ ಫಲಹಸ್ತಾಃ ಶತಮಾಞ್ಜನಹಸ್ತಾಃ ಶತಂ ಮಾಲ್ಯಾಹಸ್ತಾಃ ಬ್ರಹ್ಮಾಲಙ್ಕಾರೇಣಾಲಙ್ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾಲಙ್ಕಾರೇಣಾಲಙ್ಕೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಭಿಪ್ರೈತಿ ಸ ಆಗಚ್ಛತ್ಯಾರಂ ಹೃದಂ ತನ್ಮನಸಾತ್ಯೇತಿ ತಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪ್ರತಿವಿದೋ ಮಜ್ಜನ್ತಿ ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ ಮುಹೂರ್ತಾನ್ಯೇಷ್ಟಿಹಾಂಸ್ತೇಽಸ್ಮಾದಪದ್ರವನ್ತಿ ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ ವಿರಜಾಂ ನದೀಂ ತಾಂ ಮನಸೈವಾತ್ಯೇತಿ । ತತ್ಸುಕೃತದುಷ್ಕೃತೇ ಧೂನುತೇ । ತಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾ ಜ್ಞಾತಯಃ ಸುಕೃತಮುಪಯನ್ತ್ಯಪ್ರಿಯಾ ದುಷ್ಕೃತಂ ತದ್ಯಥಾ ರಥೇನ ಧಾವಯನ್ರಥಚಕ್ರೇ ಪರ್ಯವೇಕ್ಷತ, ಏವಮಹೋರಾತ್ರೇ ಪರ್ಯವೇಕ್ಷತ ಏವಂ ಸುಕೃತದುಷ್ಕೃತೇ ಸರ್ವಾಣಿ ಚ ದ್ವನ್ದ್ವಾನಿ ಸ ಏಷ ವಿಸುಕೃತೋ ವಿದುಷ್ಕೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿದ್ವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಭಿಪ್ರೈತಿ

ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಐದು ನೂರು ಅಪ್ಸರಸರು ಓಡಿಬರುತ್ತಾರೆ: ನೂರು ಪುಡಿ ಹಿಡಿದವರು, ನೂರು ಹಣ್ಣು ಹಿಡಿದವರು, ನೂರು ಅಂಜನ ಹಿಡಿದವರು, ನೂರು ಹೂಮಾಲೆ ಹಿಡಿದವರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ದೈವಿಕ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಹೃದಯ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ; ತಿಳಿಯದವರು ಅಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹುಡುಕುವ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಲುಸಿ, ಅವು ಅವನಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ವಿರಜಾ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಪ್ರಿಯರು ಪಾಪವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಥದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವವನು ರಥಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡಿದಂತೆ, ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಎಲ್ಲ ಜೋಡಿಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಆಗಚ್ಛತೀಲ್ಯಂ ವೃಕ್ಷಂ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಗನ್ಧಃ ಪ್ರವಿಶತಿ, ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸಾಲಜ್ಯಂ ಸಂಸ್ಥಾನಂ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮರಸಃ ಪ್ರವಿಶತಿ, ಆಗಚ್ಛತ್ಯಪರಾಜಿತಮಾಯತನಂ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಃ ಪ್ರವಿಶತಿ ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ । ಇನ್ದ್ರಪ್ರಜಾಪತೀ ದ್ವಾರಗೋಪೌ ತಾವಸ್ಮಾದಪದ್ರವತಃ ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ ವಿಭುಪ್ರಮಿತಂ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಯಶಃ ಪ್ರವಿಶತಿ ಸ ಆಗಚ್ಛತಿ ವಿಚಕ್ಷಣಾಮಾಸನ್ದೀಂ ಬೃಹದ್ರಥನ್ತರೇ ಸಾಮನೀ ಪೂರ್ವೌ ಪಾದೌ ಶ್ಯೈತ ನೌಧಸೇ ಚಾಪರೌ ವೈರೂಪವೈರಾಜೇ ಅನೂಚ್ಯೇತೇ ಶಾಕ್ವರರೈವತೇ ತಿರಶ್ಚೀ ಸಾ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಜ್ಞಯಾ ಹಿ ವಿಪಶ್ಯತಿ ಸ ಆಗಚ್ಛ್ತ್ಯಮಿತೌಜಸಂ ಪರ್ಯಙ್ಕಂ ಸ ಪ್ರಾಣಸ್ತಸ್ಯ ಭೂತಂ ಚ ಭವಿಷ್ಯಚ್ಚ ಪೂರ್ವೌ ಪಾದೌ ಶ್ರೀಶ್ಚೇರಾ ಚಾಪರೌ ಬೃಹದ್ರಥನ್ತರೇ ಅನೂಚ್ಯೇ ಭದ್ರಯಜ್ಞಾಯಜ್ಞೀಯೇ ಶೀರ್ಷಣ್ಯಮೃಚಶ್ಚ ಸಾಮಾನಿ ಚ ಪ್ರಾಚೀನಾತಾನಾನಿ ಯಜೂಂಷಿ ತಿರಶ್ಚೀನಾನಿ ಸೋಮಾಂಶವ ಉಪಸ್ತರಣಮುದ್ಗೀಥ ಉಪಶ್ರೀಃ ಶ್ರೀರುಪಬರ್ಹಣಂ ತಸ್ಮಿನ್ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತೇ ತಮಿತ್ಥಂವಿತ್ಪಾದೇನೈವಾಗ್ರ ಆರೋಹತಿ । ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಹ ಕೋಽಸೀತಿ ತಂ ಪ್ರತಿಬ್ರೂಯಾತ್

ಅವನು ಇಳಾ ಮರದ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸುವಾಸನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸಂಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಊರಿನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ರುಚಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅಪರಾಜಿತ ಎಂಬ ಅರಮನೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬಾಗಿಲುಗಾವಲುಗಾರರ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅವರು ಅವನಿಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ವಿಭುಪ್ರಮಿತ ಎಂಬ ಸಿಂಹಾಸನದ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ವಿಚಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಾಸನದ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ಬೃಹದ್ರಥಂತರ ಮತ್ತು ಶ್ಯೈತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ನೌಧಸ ಮತ್ತು ವೈರೂಪವೈರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಅಡ್ಡದಂಡಗಳು ಶಾಕ್ವರ ಮತ್ತು ರೈವತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು. ಅದು ಜ್ಞಾನವೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನೋಡಬಹುದು. ಅವನು ಅಮಿತೌಜಸ್ ಎಂಬ ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದು, ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ಬೃಹದ್ರಥಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ತಲೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾಯಜ್ಞೀಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಅಡ್ಡದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಸಾಮ ಮತ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೆತ್ತಸೋಮರಸ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಉದ್ಗೀತ, ತಲದ ಬಲಿಶ್ರೀ. ಆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನೀನು ಯಾರು?" ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು.

ಋತುರಸ್ಮ್ಯಾರ್ತವೋಽಸ್ಮ್ಯಾಕಾಶಾದ್ಯೋನೇಃ ಸಮ್ಭೂತೋ ಭಾರ್ಯಾ ಏತತ್ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯ ತೇಜೋಭೂತಸ್ಯ ಭೂತಸ್ಯಾತ್ಮಭೂತಸ್ಯ ತ್ವಮಾತ್ಮಾಸಿ ಯಸ್ತ್ವಮಸಿ ಸೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ತಮಾಹ ಕೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ಸತ್ಯಮಿತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ಕಿಂ ತದ್ಯತ್ಸತ್ಯಮಿತಿ ಯದನ್ಯದ್ದೇವೇಭ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರಾಣೇಭ್ಯಶ್ಚ ತತ್ಸದಥ ಯದ್ದೇವಾಚ್ಚ ಪ್ರಾಣಾಶ್ಚ ತತ್ತ್ಯಂ ತದೇತಯಾ ವಾಚಾಭಿವ್ಯಾಹ್ರಿಯತೇ ಸತ್ಯಮಿತ್ಯೇತಾವದಿದಂ ಸರ್ವಮಿದಂ ಸರ್ವಮಸಿ । ಇತ್ಯೇವೈನಂ ತದಾಹ । ತದೇತದೃಕ್ಶ್ಲೋಕೇನಾಭ್ಯುಕ್ತಂ ಯಜೂದರಃ ಸಾಮಶಿರಾ ಅಸಾವೃಙ್ಮೂರ್ತಿರವ್ಯಯಃ । ಸ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಹಿ ವಿಜ್ಞೇಯ ಋಷಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಮಯೋ ಮಹಾನಿತಿ । ತಮಾಹ ಕೇನ ಮೇ ಪೌಂಸ್ರಾನಿ ನಾಮಾನ್ಯಾಪ್ನೋತೀತಿ ಪ್ರಾಣೇನೇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ । ಕೇನ ಸ್ತ್ರೀನಾಮಾನೀತಿ ವಾಚೇತಿ ಕೇನ ನಪುಂಸಕನಾಮಾನೀತಿ ಮನಸೇತಿ ಕೇನ ಗನ್ಧಾನಿತಿ ಘ್ರಾಣೇನೇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ । ಕೇನ ರೂಪಾಣೀತಿ ಚಕ್ಷುಷೇತಿ ಕೇನ ಶಬ್ದಾನಿತಿ ಶ್ರೋತ್ರೇಣೇತಿ ಕೇನಾನ್ನರಸಾನಿತಿ ಜಿಹ್ವಯೇತಿ ಕೇನ ಕರ್ಮಾಣೀತಿ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತಿ ಕೇನ ಸುಖದುಃಖೇ ಇತಿ ಶರೀರೇಣೇತಿ ಕೇನಾನನ್ದಂ ರತಿಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಮಿತ್ಯುಪಸ್ಥೇನೇತಿ । ಕೇನೇತ್ಯಾ ಇತಿ ಪಾದಾಭ್ಯಾಮಿತಿ ಕೇನ ಧಿಯೋ ವಿಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಕಾಮಾನಿತಿ ಪ್ರಜ್ಞಯೇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ತಮಹ । ಆಪೋ ವೈ ಖಲು ಮೇ ಹ್ಯಸಾವಯಂ ತೇ ಲೋಕ ಇತಿ ಸಾ ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೊ ಜಿತಿರ್ಯಾ ವ್ಯಷ್ಟಿಸ್ತಾಂ ಜಿತಿಂ ಜಯತಿ ತಾಂ ವ್ಯಷ್ಟಿಂ ವ್ಯಶ್ನುತೇ ಯ ಏವಂ ವೇದ ಯ ಏವಂ ವೇದ

"ನಾನು ಋತು, ನಾನು ಋತುಫಲ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಹೆಂಡತಿ, ನೀನು ವರ್ಷ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಭೂತ, ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ. ನೀನು ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನೀನು ಏನೋ ಅದೇ ನಾನು." ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಯಾರು?" ಅವನು ಹೇಳಬೇಕು: "ನಿಜವು." ಆ ನಿಜವೆಂದರೆ ಏನು? ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೊರಗಿನದು ಸತ್ಯ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವದು ನಿಜ. ಈ ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನೀನು, ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೇ. ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಋಕ್ಸ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: "ಯಜುರ್ವೇದ ಹೊಟ್ಟೆ, ಸಾಮವೇದ ತಲೆ, ಈ ಋಕ್ಸ್ವರೂಪ ಅವಿನಾಶಿ." ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಋಷಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಮಯ, ಮಹಾನ್. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಪುರುಷನಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ?" ಅವನು ಹೇಳಬೇಕು: "ಉಸಿರಿನಿಂದ." "ಮಹಿಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೋ?" "ಮಾತಿನಿಂದ." "ನಪುಂಸಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೋ?" "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ." "ವಾಸನೆಗಳನ್ನೋ?" "ಮೂಗಿನಿಂದ." "ರೂಪಗಳನ್ನೋ?" "ಕಣ್ಣಿನಿಂದ." "ಶಬ್ದಗಳನ್ನೋ?" "ಕಿವಿಯಿಂದ." "ರಸಗಳನ್ನೋ?" "ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ." "ಕರ್ಮಗಳನ್ನೋ?" "ಕೈಗಳಿಂದ." "ಸಂತೋಷ ದುಃಖಗಳನ್ನೋ?" "ದೇಹದಿಂದ." "ಆನಂದ, ಸಂತೋಷ, ಸಂತಾನಗಳನ್ನೋ?" "ಗರ್ಭಾಂಗದಿಂದ." "ಚಲನೆಗಳನ್ನೋ?" "ಕಾಲಿನಿಂದ." "ಬುದ್ಧಿ, ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು?" "ಜ್ಞಾನದಿಂದ." ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ನೀರು ನನ್ನ ಲೋಕವೂ, ನಿನ್ನ ಲೋಕವೂ. ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಜಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ.

ಪ್ರಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಕೌಷೀತಕಿಸ್ತಸ್ಯ ಹ ವಾ ಏತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮನೋ ದೂತಂ ವಾಕ್ಪರಿವೇಷ್ಟ್ರೀ ಚಕ್ಷುರ್ಗಾತ್ರಂ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಸಂಶ್ರಾವಯಿತೃ ತಸ್ಮೈ ವಾ ಏತಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಣಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣ ಏತಾಃ ಸರ್ವಾ ದೇವತಾ ಅಯಾಚಮಾನಾಯ ಬಲಿಂ ಹರನ್ತಿ ತಥೋ ಏವಾಸ್ಮೈ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನ್ಯಯಾಚಮಾನಾಯೈವ ಬಲಿಂ ಹರನ್ತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ ತಸ್ಯೋಪನಿಷನ್ನ ಯಾಚೇದಿತಿ । ತದ್ಯಥಾ ಗ್ರಾಮಂ ಭಿಕ್ಷಿತ್ವಾಽಲಬ್ಧೋಪವಿಶೇನ್ನಾಹಮತೋ ದತ್ತಮಶ್ನೀಯಾಮಿತಿ । ಯ ಏವೈನಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ಪ್ರತ್ಯಾಚಕ್ಷೀರಂಸ್ತ ಏವೈನಮುಪಮನ್ತ್ರಯನ್ತೇ ದದಾಮ ತ ಇತ್ಯೇಷ ಧರ್ಮೋ ಯಾಚತೋ ಭವತಿ । ಅನ್ಯತಸ್ತ್ವೇವೈನಮುಪಮನ್ತ್ರಯನ್ತೇ ದದಾಮ ತ ಇತಿ

ಕೌಶೀತಕಿ ಹೇಳಿದನು: "ಉಸಿರು ಬ್ರಹ್ಮನು." ಈ ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ದೂತ, ಮಾತು ಸೇವಕ, ದೃಷ್ಟಿ ದೇಹ, ಶ್ರವಣ ಪ್ರಕಟಕ. ಈ ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳದೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಕೇಳದೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತವನಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಬಾರದು. ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, "ನನಗೆ ಕೊಡದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಮುಂದೆ ಇರುವವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, "ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೇಳುವವನಿಗೆ ಇದು ಧರ್ಮ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬೇರೆಯವರಂತೆ "ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಪೈಙ್ಗ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಹ ವಾ ಏತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಾಕ್ಪರಸ್ತಾಚ್ಚಕ್ಷುರಾರುನ್ಧೇ ಚಕ್ಷುಃ ಪರಸ್ತಾಚ್ಛ್ರೋತ್ರಮಾರುನ್ಧೇ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಪರಸ್ತಾನ್ಮನ ಆರುನ್ಧೇ ಮನಃ ಪರಸ್ತಾತ್ಪ್ರಾಣ ಆರುನ್ಧೇ ತಸ್ಮೈ ವಾ ಏತಸ್ಮೈ ವಾ ಪ್ರಾಣಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣ ಏತಾಃ ಸರ್ವಾ ದೇವತಾ ಅಯಾಚಮಾನಾಯ ಬಲಿಂ ಹರನ್ತಿ ಏವಾಸ್ಮೈ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನ್ಯಯಚಮಾನಾಯೈವ ಬಲಿಂ ಹರನ್ತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ ತಸ್ಯೊಪನಿಷನ್ನ ಯಾಚೇದಿತಿ ತದ್ಯಥಾ ಗ್ರಾಮಂ ಭಿಕ್ಷಿತ್ವಾಽಲಬ್ಧ್ವೋಪವಿಶೇನ್ನಾಹಮತೋ ದತ್ತಮಶ್ನೀಯಾಮಿತಿ ಯ ಏವೈನಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ಪ್ರತ್ಯಾಚಕ್ಷೀರಂಸ್ತ ಏವೈನಮುಪಮನ್ತ್ರಯನ್ತೇ ದದಾಮ ತ ಇತ್ಯೇಷ ಧರ್ಮೋ ಯಾಚಿತೋ ಭವತ್ಯನ್ಯತಸ್ತ್ವೇವೈನಮುಪಮನ್ತ್ರಯನ್ತೇ ದದಾಮ ತ ಇತಿ

ಪೈಙ್ಗ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: "ಉಸಿರೇ ಪರಮಾತ್ಮನು." ಈ ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ, ಮಾತು ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಕಣ್ಣು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣು ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಕಿವಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕಿವಿ ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಉಸಿರನ್ನು ಅದು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉಸಿರಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳದೆ ಹೋಮವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆಯೇ, ಇದನ್ನು ಅರಿತವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಕೇಳದೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತವನಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಬಾರದು. ಹಳ್ಳಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, "ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಮುಂದೆ ಕೂತವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, "ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇಡಿದವನಿಗೆ ಇದು ಧರ್ಮ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಥಾತ ಏಕಧನಾವರೋಧನಂ ಯದೇಕಧನಮಭಿಧ್ಯಾಯಾತ್ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಂ ವಾಽಮಾವಾಸ್ಯಾಯಾಂ ವಾ ಶುದ್ಧಪಕ್ಷೇ ವಾ ಪುಣ್ಯೇ ನಕ್ಷತ್ರೇಽಗ್ನಿಮುಪಸಮಾಧಾಯ ಪರಿಸಮುಹ್ಯ ಪರಿಸ್ತೀರ್ಯ ಪರ್ಯುಕ್ಷ್ಯೋಪೂರ್ವದಕ್ಷಿಣಂ ಜಾನ್ವಾಚ್ಯ ಸ್ರುವೇಣ ವಾ ಚಮಸೇನ ವಾ ಕಂಸೇನ ವೈತಾ ಆಜ್ಯಾಹುತೀರ್ಜುಹೋತಿ ವಾಙ್ನಾಮದೇವತಾವರೋಧಿನೀ ಸಾ ಮೇಽಮುಷ್ಮಾದಿದಮವರುನ್ಧಾಂ ತಸ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ । ಪ್ರಾಣೊ ನಾಮ ದೇವತಾಽವರೊಧಿನೀ ಸಾ ಮೇಮುಷ್ಮಾದಿದಮವರುನ್ಧಾಂ ತಸ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ । ಚಕ್ಷುರ್ನಾಮ ದೇವತಾವರೋಧಿನೀ ಸಾ ಮೇಽಮುಷ್ಮಾದಿದಮವರುನ್ಧಾಂ ತಸ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ನಾಮ ದೇವತಾವರೋಧಿನೀ ಸಾ ಮೇಽಮುಷ್ಮಾದಿದಮವರುನ್ಧಾಂ ತಸ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ । ಮನೋ ನಾಮ ದೇವತಾವರೋಧಿನೀ ಸಾ ಮೇಽಮುಷ್ಮಾದಿದಮವರುನ್ಧಾಂ ತಸ್ಯೈ ಸ್ವಾಹ। ಪ್ರಜ್ಞಾ ನಾಮ ದೇವತಾವರೋಧಿನೀ ಸಾ ಮೇಽಮುಷ್ಮಾದಿದಮವರುನ್ಧಾಂ ತಸ್ಯೈ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಥ ಧೂಮಗನ್ಧಂ ಪ್ರಜಿಘ್ರಾಯಾಜ್ಯಲೇಪೇನಾಙ್ಗಾನ್ಯನುವಿಮೃಜ್ಯ ವಾಚಂಯಮೋಽಭಿಪ್ರವೃಜ್ಯಾರ್ಥಂ ಬ್ರವೀತ ದೂತಂ ವಾ ಪ್ರಹಿಣುಯಾಲ್ಲಭತೇ ಹೈವ

ಈಗ ಒಬ್ಬನು ಒಂದು ಧನವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಅಥವಾ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ, ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಹೋಮದ ಚಮಚ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು: "ಮಾತು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಉಸಿರು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಕಣ್ಣು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಕಿವಿ ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." ನಂತರ, ಹೊಗೆಯ ವಾಸನೆನ್ನು ಹಿಮ್ಮಡಿಸಿ, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಮಾತನ್ನು ತಡೆದು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಥವಾ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಅಥಾತೋ ದೈವಸ್ಮರೋ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಿಯೋ ಬುಭೂಷೇದ್ಯಸ್ಯೈ ವಾ ಏಷಾಂ ವೈ ತೇಷಾಮೇವೈಕಸ್ಮಿನ್ಪರ್ವಣ್ಯಗ್ನಿಮುಪಸಮಾಧಾಯೈತಯೈವಾವೃತೈತಾ ಆಜ್ಯಾಹುತೀರ್ಜುಹೋತಿ ವಾಚಂ ಮಯಿ ಜುಹೊಮ್ಯಸೌ ಸ್ವಾಹಾ । ಚಕ್ಷುಸ್ತೇ ಮಯಿ ಜುಹೋಮ್ಯಸೌ ಸ್ವಾಹಾ । ಶ್ರೊತ್ರಂ ತೇ ಮಯಿ ಜುಹೊಮ್ಯಸೌ ಸ್ವಾಹಾ । ಮನಸ್ತೇ ಮಯಿ ಜುಹೊಮ್ಯಸೌ ಸ್ವಾಹಾ । ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ತೇ ಮಯಿ ಜುಹೋಮ್ಯಸೌ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಥ ಧೂಮಗನ್ಧಂ ಪ್ರಜಿಘ್ರಾಯಾಜ್ಯಲೇಪೇನಾಙ್ಗಾನ್ಯನುವಿಮೃಜ್ಯ ವಾಚಂಯಮೋಽಭಿಪ್ರವೃಜ್ಯ ಸಂಸ್ಪರ್ಶಂ ಜಿಗಮಿಷೇದಪಿ ವಾತಾದ್ವಾ ಸಮ್ಭಾಷಮಾಣಸ್ತಿಷ್ಠೇತ್ಪ್ರಿಯೋ ಹೈವ ಭವತಿ ಸ್ಮರನ್ತಿ ಹೈವಾಸ್ಯ

ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ಕುರಿತು: ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ಅವನಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಯಾವ ಹಬ್ಬದ ದಿನವಾದರೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ಇದೇ ಹೋಮಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು: "ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ಶ್ರವಣವನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." ನಂತರ, ಹೊಗೆಯ ವಾಸನೆನ್ನು ಹಿಮ್ಮಡಿಸಿ, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಮಾತನ್ನು ತಡೆದು, ಅವನು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು; ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಗಾಳಿಯೂ ಮಾತಾಡಿದರೂ ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು. ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಥಾತಃ ಸಾಯಮನ್ನಂ ಪ್ರಾತರ್ದನಮಾನ್ತರಮಗ್ನಿಹೋತ್ರಮಿತಿ ಚಾಚಕ್ಷತೇ ಯಾವದ್ವೈ ಪುರುಷೋ ಭಾಷತೇ ನ ತಾವತ್ಪ್ರಾಣಿತುಂ ಶಕ್ನೋತಿ ಪ್ರಾಣಂ ತದಾ ವಾಚಿ ಜುಹೋತಿ । ಯಾವದ್ವೈ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಾಣಿತಿ ನ ತಾವದ್ಭಾಷಿತುಂ ಶಕ್ನೋತಿ ವಾಚಂ ತದಾ ಪ್ರಾಣೇ ಜುಹೋತಿ । ಏತೇಽನನ್ತೇಽಮೃತಾಹುತಿರ್ಜಾಗ್ರಚ್ಚ ಸ್ವಪಂಶ್ಚ ಸನ್ತತಮವ್ಯವಚ್ಛಿನ್ನಂ ಜುಹೋತ್ಯಥ ಯಾ ಅನ್ಯಾ ಆಹುತಯೋಽನ್ತವತ್ಯಸ್ತಾಃ ಕರ್ಮಮಯ್ಯೋ ಹಿ ಭವನ್ತ್ಯೇತದ್ಧ ವೈ ಪೂರ್ವೇ ವಿದ್ವಾಂಸೋಽಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ನ ಜುಹವಾಂಚಕ್ರುಃ

ಈಗ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಊಟವನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ಉಸಿರನ್ನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ಮಾತನ್ನು ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇವು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಅಮೃತವಾದ ಹೋಮಗಳು, ಜಾಗ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಉಳಿದ ಹೋಮಗಳು ಅಂತ್ಯವಿರುವವು, ಅವು ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವವು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಉಕ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಶುಷ್ಕಭೃಙ್ಗರಸ್ತದೃಗಿತ್ಯುಪಾಸೀತ ಸರ್ವಾಣಿ ಹಾಸ್ಮೈ ಭೂತಾನಿ ಶ್ರೈಷ್ಠ್ಯಾಯಾಭ್ಯರ್ಚ್ಯನ್ತೇ ತದ್ಯಜುರಿತ್ಯುಪಾಸೀತ ಸರ್ವಾಣಿ ಹಾಸ್ಮೈ ಭೂತಾನಿ ಶ್ರೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ತತ್ಸಾಮೇತ್ಯುಪಾಸೀತ ಸರ್ವಾಣಿ ಹಾಸ್ಮೈ ಭೂತಾನಿ ಶ್ರೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಸನ್ನಮನ್ತೇ ತಚ್ಛ್ರೀರಿತ್ಯುಪಾಸೀತ ತದ್ಯಶ ಇತ್ಯುಪಾಸೀತ ತತ್ತೇಜ ಇತ್ಯುಪಾಸೀತ ತದ್ಯಥೈತಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಶ್ರೀಮತ್ತಮಂ ಯಶಸ್ವಿತಮಂ ತೇಜಸ್ವಿತಮಂ ಭವತಿ । ತಥೈವೈವಂ ವಿದ್ವಾನ್ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಶ್ರೀಮತ್ತಮೋ ಯಶಸ್ವಿತಮಸ್ತೇಜಸ್ವಿತಮೋ ಭವತಿ । ತಮೇತಮೈಷ್ಟಕಂ ಕರ್ಮಮಯಮಾತ್ಮಾನಮಧ್ವರ್ಯುಃ ಸಂಸ್ಕರೋತಿ ತಸ್ಮಿನ್ಯಜುರ್ಮಯಂ ಪ್ರವಯತಿ ಯಜುರ್ಮಯಮ್ ಋಙ್ಮಯಂ ಹೋತಾ ಋಙ್ಮಯೇ ಸಾಮಮಯಮುದ್ಗಾತಾ ಸ ಏಷ ಸರ್ವಸ್ಯೈ ತ್ರಯೀವಿದ್ಯಾಯಾ ಆತ್ಮೈಷ ಉ ಏವಾಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಏತದಾತ್ಮಾ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ

ಶುಷ್ಕಭೃಂಗರನು ಹೇಳಿದನು: "ಉಕ್ತಹವೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವೇ." ಇದನ್ನು ಋಗ್ವೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಯಜುರ್ವೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಗಾಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಗಾಗಿ ವಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಯೆಂದು, ಯಶಸ್ಸೆಂದು, ತೇಜಸ್ಸೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೀಮಂತ, ಯಶಸ್ವಿ, ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಜಮಾನನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹೋತೃನು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉದ್ಗಾತೃನು ಸಾಮವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಮೂರು ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಆತ್ಮವಾಗಿದೆ; ಇದೇ ಅದರ ಆತ್ಮ. ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಅದೇ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಥಾತಃ ಸರ್ವಜಿತಃ ಕೌಷೀತಕೇಸ್ತ್ರೀಣ್ಯುಪಾಸನಾನಿ ಭವನ್ತಿ ಯಜ್ಞೋಪವೀತಂ ಕೃತ್ವಾಪ ಆಚಮ್ಯ ತ್ರಿರುದಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಸಿಚ್ಯೋದ್ಯನ್ತಮಾದಿತ್ಯಮುಪತಿಷ್ಠೇತ ವರ್ಗೋಽಸಿ ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಮೇ ವೃಙ್ಧೀತ್ಯೇತಯೈವಾವೃತಾ ಮಧ್ಯೇ ಸನ್ತಮುದ್ವರ್ಗೋಽಸಿ ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಮೇ ವೃಙ್ಧೀತ್ಯೇತಯೈವಾವೃತಾಽಸ್ತಂ ಯನ್ತಂ ಸಂವರ್ಗೋಽಸಿ ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಮೇ ಸಂವೃಙ್ಧೀತಿ । ಯದಹೋರಾತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಪಾಪಂ ಕರೋತಿ ಸಂ ತದ್ವೃಙ್ಕ್ತೇ

ಈಗ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಉಪಾಸನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌಷೀತಕರಿಗೆ ಮೂರು ಉಪಾಸನೆಗಳಿವೆ. ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮೂರ್ನೆ ಬಾರಿ ಕುಡಿಯಲು ಕುಡಿದ ನೀರನ್ನು ಉಂಡಾದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಿಸಿ, ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನೀನು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡು' ಎಂದು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ 'ನೀನು ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕಾಶ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಅಸ್ತಮಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ 'ನೀನು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕಾಶ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನೆಲ್ಲವೂ ಅದು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಥ ಮಾಸಿ ಮಾಸ್ಯಮಾವಾಸ್ಯಾಯಾಂ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚನ್ದ್ರಮಸಂ ದೃಶ್ಯಮಾನಮುಪತಿಷ್ಠೇತೈತಯೈವಾವೃತಾ ಹರಿತತೃಣಾಭ್ಯಾಂ ವಾಕ್ಪ್ರತ್ಯಸ್ಯತಿ ಯತ್ತೇ ಸುಸೀಮಂ ಹೃದಯಮಧಿ ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಶ್ರಿತಂ ತೇನಾಮೃತತ್ವಸ್ಯೇಶಾನಂ ಮಾಹಂ ಪೌತ್ರಮಘಂ ರುದಮಿತಿ ನ ಹಾಸ್ಮಾತ್ಪೂರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಯನ್ತೀತಿ ನು ಜಾತಪುತ್ರಸ್ಯಾಥಾಜಾತಪುತ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಾಯಸ್ವ ಸಮೇತು ತೇ ಸನ್ತೇ ಪಯಾಂಸಿ ಸಮುಯನ್ತು ವಾಜಾ ಯಮಾದಿತ್ಯಾ ಅಂಶುಮಾಪ್ಯಾಯಯನ್ತೀತ್ಯೇತಾಸ್ತಿಸ್ರ ಋಚೋ ಜಪಿತ್ವಾ ಮಾಸ್ಮಾಕಂ ಪ್ರಾಣೇನ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರಾಪ್ಯಾಯಯಿಷ್ಠಾ ಯೊಽಸ್ಮಾನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ ಯಂ ಚ ವಯಂ ದ್ವಿಷ್ಮಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೇನ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರಾಪ್ಯಾಯಸ್ವೇತಿ ದೈವೀಮಾವೃತಮಾವರ್ತ ಆದಿತ್ಯಸ್ಯಾವೃತಮನ್ವಾವರ್ತಯತಿ ದಕ್ಷಿಣಂ ಬಾಹುಮನ್ವಾವರ್ತತೇ

ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಬೇಕು: 'ಓ ಚಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಶುದ್ಧತೆ ನನ್ನಲ್ಲಿರಲಿ, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ. ಮಗನ ಪಾಪಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅಳಬಾರದು.' ಆದ್ದರಿಂದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅವನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಮಗ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 'ನೀನು ಹೆಚ್ಚಾಗು, ನಿನ್ನ ಹಾಲು ತುಂಬಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಧನವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡು. ಆದಿತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿ' ಎಂದು ಮೂರು ಋಚಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. 'ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು. ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ನಾವು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ಅವನ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ದೈವೀ ಮಂತ್ರ, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಬಲಗೈಯ ಪರಿವರ್ತನೆ.

ಅಥ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಂ ಪುರಸ್ತಾಚ್ಚನ್ದ್ರಮಸಂ ದೃಶ್ಯಮಾನಮುಪತಿಷ್ಠೇತೈತಯೈವಾವೃತಾ ಸೋಮೋ ರಾಜಾಸಿ ವಿಚಕಕ್ಷಣಃ ಪಞ್ಚಮುಖೋಽಸಿ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ ಏಕಂ ಮುಖಂ ತೇನ ಮುಖೇನ ರಾಜ್ಞೋಽತ್ಸಿ ತೇನ ಮುಖೇನ ಮಾಮನ್ನಾದಂ ಕುರು ರಾಜಾ ತ ಏಕಂ ಮುಖಂ ತೇನ ಮುಖೇನ ವಿಶೋತ್ಸಿ ತೇನೈವ ಮುಖೇನ ಮಾಮನ್ನಾದಂ ಕುರು ಶ್ಯೇನಸ್ತ ಏಕಂ ಮುಖಂ ತೇನ ಮುಖೇನ ಪಕ್ಷಿಣೋಽತ್ಸಿ ತೇನ ಮುಖೇನ ಮಾಮನ್ನಾದಂ ಕುರು ಅಗ್ನಿಷ್ಟ ಏಕಂ ಮುಖಂ ತೇನ ಮುಖೇನೇಮಂ ಲೋಕಮತ್ಸಿ ತೇನ ಮುಖೇನ ಮಾಮನ್ನಾದಂ ಕುರು ತ್ವಯಿ ಪಞ್ಚಮಂ ಮುಖಂ ತೇನ ಮುಖೇನ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನ್ಯತ್ಸಿ ತೇನ ಮುಖೇನ ಮಾಮನ್ನಾದಂ ಕುರು ಮಾಸ್ಮಾಕಂ ಪ್ರಾಣೇನ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರವಕ್ಷೇಷ್ಠಾ ಯೋಽಸ್ಮಾದ್ವೇಷ್ಟಿ ಯಂ ಚ ವಯಂ ದ್ವಿಷ್ಮಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೇನ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರವಕ್ಷೀಯಸ್ವೇತಿ ದೈವೀಮಾವೃತಮಾವರ್ತ ಆದಿತ್ಯಸ್ಯಾವೃತಮನ್ವಾವರ್ತನ್ತ ಇತಿ ದಕ್ಷಿಣಂ ಬಾಹುಮನ್ವಾವರ್ತತೇ

ಹಬ್ಬದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಪೂರ್ವದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು: 'ನೀನು ಸೋಮ, ರಾಜ, ಜ್ಞಾನಿ, ಐದು ಮುಖಗಳವನು. ನೀನು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನೀನು ರಾಜನು; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಜನರನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನೀನು ಗಿಡುಗ; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನೀನು ಅಗ್ನಿ; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಐದನೇ ಮುಖದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಡ. ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ನಾವು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ಅವನ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ದೈವೀ ಮಂತ್ರ, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಬಲಗೈಯ ಪರಿವರ್ತನೆ.

ಅಥ ಪ್ರೋಷ್ಯಾನ್ಪುತ್ರಸ್ಯ ಮೂರ್ಧಾನಮಭಿಮೃಶೇತ್ । ಅಙ್ಗಾದಙ್ಗಾತ್ಸಮ್ಭವಸಿ ಹೃದಯಾದಧಿಜಾಯಸೇ । ಆತ್ಮಾ ತ್ವಂ ಪುತ್ರ ಮಾವಿಥ ಸ ಜೀವ ಶರದಃ ಶತಮಸಾವಿತಿ ನಾಮಾಸ್ಯ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಅಶ್ಮಾ ಭವ ಪರಶುರ್ಭವ ಹಿರಣ್ಯಮಸ್ತೃತಂ ಭವ । ತೇಜೋ ವೈ ಪುತ್ರನಾಮಾಸಿ ಸ ಜೀವ ಶರದಃ ಶತಮಸಾವಿತಿ ನಾಮಾಸ್ಯ ಗೃಹ್ಣಾತಿ। ಯೇನ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಪ್ರಜಾಃ ಪರ್ಯಗೃಹ್ಣಾದರಿಷ್ಟ್ಯೈ ತೇನ ತ್ವಾ ಪರಿಗೃಹ್ಣಾಮ್ಯಸಾವಿತಿ ನಾಮಾಸ್ಯ ಗೃಹ್ಣಾತ್ಯಥಾಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಕರ್ಣೇ ಜಪತ್ಯಸ್ಮೈ ಪ್ರಯನ್ಧಿ ಮಘವನ್ನೃಜೀಷಿನ್ನಿತೀನ್ದ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠಾನಿ ದ್ರವಿಣಾನಿ ಧೇಹೀತಿ ಸವ್ಯೇ ಮಾ ಚ್ಛಿತ್ಥಾ ಮಾ ವ್ಯಥಿಷ್ಠಾಃ ಶತಂ ಶರದ ಆಯುಷೋ ಜೀವ ಪುತ್ರ । ತೇ ನಾಮ್ನಾ ಮೂರ್ಧಾನಮಭಿಜಿಘ್ರಾಮ್ಯಸಾವಿತಿ ತ್ರಿರ್ಮೂರ್ಧಾನಮವಜಿಘ್ರೇದ್ಗವಾಂ ತ್ವಾ ಹಿಙ್ಕಾರೇಣಾಭಿಹಿಙ್ಕರೋಮೀತಿ ತ್ರಿರ್ಮೂರ್ಧಾನಮಭಿಹಿಙ್ಕುರ್ಯಾತ್

ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಮಗನ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, "ನೀನು ಅಂಗಾಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆಯೆ, ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತನಾದೆಯೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ಮಗನೇ, ನೀನು ನಾಶವಾಗಬೇಡ, ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು" ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೆಸರಿಡಬೇಕು. "ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ದೃಢನಾಗು, ಕುಲ್ಹಾಡಿಯಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣನಾಗು, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಅಪರಿಚ್ಛೇದನಾಗು. ನೀನು ತೇಜಸ್ಸು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸು, ಮಗನೇ, ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಬೇಕು. "ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೇಗೆ ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿದನೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಬೇಕು. ನಂತರ ಅವನ ಬಲ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ, "ಮಘವಂತ, ಈ ಮಗನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡು, ಇಂದ್ರಾ" ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ, "ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬೇಡ, ಭಯಪಡಬೇಡ, ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು ಮಗನೇ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ನಂತರ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂವರು ಬಾರಿ ಘಮಘಮನೆ ವಾಸನೆಯಂತೆ ಮೂಸಬೇಕು, "ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಸುಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಘಮಘಮನೆ ಮೂಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಘಮಘಮನೆ ಮೂಸಬೇಕು.

ಅಥಾತೋ ದೈವಃ ಪರಿಮರ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯದಗ್ನಿರ್ಜ್ವಲತ್ಯಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ಜ್ವಲತಿ ತಸ್ಯಾದಿತ್ಯಮೇವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಯುಂ ಪ್ರಾಣ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯಥಾದಿತ್ಯೋ ದೃಶ್ಯತೇಽಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ದೃಶ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಮಸಮೇವ ತೇಜೋ ಗಚಛತಿ ವಾಯುಂ ಪ್ರಾಣ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯಚ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ದೃಶ್ಯತೇ । ಅಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ದೃಶ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ವಿದ್ಯುತಮೇವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಯುಂ ಪ್ರಾಣ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯದ್ವಿದ್ಯುದ್ವಿದ್ಯೋತತೇಽಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ವಿದ್ಯೋತತೇ ತಸ್ಯ ವಾಯುಮೇವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಯುಂ ಪ್ರಾಣಃ । ತಾ ವಾ ಏತಾಃ ಸರ್ವಾ ದೇವತಾ ವಾಯುಮೇವ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ವಾಯೌ ಮೃತಾ ನ ಮೃಚ್ಛನ್ತೇ ತಸ್ಮಾದೇವ ಉ ಪುನರುದೀರತ ಇತ್ಯಧಿದೈವತಮಥಾಧ್ಯಾತ್ಮಮ್

ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಕಿ ನಂದಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣಿಸದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರನು ಕಾಣಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಚಂದ್ರನು ಕಾಣಿಸದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಮೆಘದೊಳಗಿನ ಮೆರುಗುಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮೆರುಗು ಹೊಳೆಯುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಮೆರುಗು ಕಾಣಿಸದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಗಾಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರಿ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ದೇವತೆಗಳ ವಿಷಯ; ಈಗ ಆತ್ಮದ ವಿಷಯ.

ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯದ್ವಾಚಾ ವದತ್ಯಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ವದತಿ ತಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರೇವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರಾಣ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯಚ್ಚಕ್ಷುಷಾ ಪಶ್ಯತ್ಯಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ಪಶ್ಯತಿ ತಸ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರಮೇವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರಾಣ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣ ಶೃಣೋತ್ಯಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ಶೃಣೋತಿ ತಸ್ಯ ಮನ ಏವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಣ ಏತದ್ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ದೀಪ್ಯತೇ ಯನ್ಮನಸಾ ಧ್ಯಾಯತ್ಯಥೈತನ್ಮ್ರಿಯತೇ ಯನ್ನ ಧ್ಯಾಯತಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಮೇವ ತೇಜೋ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರಾಣಸ್ತಾವಾ ಏತಾಃ ಸರ್ವಾ ದೇವತಾಃ ಪ್ರಾಣಮೇವ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪ್ರಾಣೇ ಮೃತಾ ನ ಮೃಚ್ಛನ್ತೇ ತಸ್ಮಾ ದೇವ ಉ ಪುನರುದೀರತೇ ತದ್ಯದಿಹ ವಾ ಏವಂ ವಿದ್ವಾಂಸ ಉಭೌ ಪರ್ವತಾವಭಿಪ್ರವರ್ತೇಯಾತಾಂ ತುಸ್ತೂರ್ಷಮಾಣೋ ದಕ್ಷಿಣಶ್ಚೋತ್ತರಶ್ಚ ನ ಹೈವೈನಂ ಸ್ತೃಣ್ವೀಯಾತಾಮ್ । ಅಥ ಯ ಏನಂ ದ್ವಿಷನ್ತಿ ಯಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಯಂ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ತ ಏನಂ ಸರ್ವೇ ಪರಿಮ್ರಿಯನ್ತೇ

ಯಾವಾಗ ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ, ಆಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಮಾತು ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ನೋಡುವುದು ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಕಿವಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಕೇಳುವುದು ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಧ್ಯಾನ ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಉಸಿರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರಿ, ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಬ್ಬರು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರೂ, ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾರರು. ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು, ಅವನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರೂ ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.