ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷದ್

ಸರ್ವಂ ಹ್ಯೇತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೋಽಯಮಾತ್ಮಾ ಚತುಷ್ಪಾತ್

ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ. ಈ ಆತ್ಮನೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ಈ ಆತ್ಮನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ.

ಜಾಗರಿತಸ್ಥಾನೋ ಬಹಿಃಪ್ರಜ್ಞಃ ಸಪ್ತಾಙ್ಗ ಏಕೋನವಿಂಶತಿಮುಖಃ ಸ್ಥೂಲಭುಗ್ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ

ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಹೊರಗಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇರುವ, ಏಳು ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಬಾಯಿಗಳಿರುವ, ಸ್ಥೂಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ವೈಶ್ವಾನರನು ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗ.

ಸ್ವಪ್ನಸ್ಥಾನೋಽನ್ತಃಪ್ರಜ್ಞಃ ಸಪ್ತಾಙ್ಗ ಏಕೋನವಿಂಶತಿಮುಖಃ ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಭುಕ್ತೈಜಸೋ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಾದಃ

ಸ್ವಪ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇರುವ, ಏಳು ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಬಾಯಿಗಳಿರುವ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ತೈಜಸನು ಎರಡನೆಯ ಭಾಗ.

ಯತ್ರ ಸುಪ್ತೋ ನ ಕಞ್ಚನ ಕಾಮಂ ಕಾಮಯತೇ ನ ಕಞ್ಚನ ಸ್ವಪ್ನಂ ಪಶ್ಯತಿ ತತ್ ಸುಷುಪ್ತಮ್ । ಸುಷುಪ್ತಸ್ಥಾನ ಏಕೀಭೂತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾನಘನ ಏವಾನನ್ದಮಯೋ ಹ್ಯಾನನ್ದಭುಕ್ ಚೇತೋಮುಖಃ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತೃತೀಯಃ ಪಾದಃ

ಯಾವಾಗ ಆಳನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಇರದು, ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಕನಸು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅದೇ ಆಳನಿದ್ದೆ. ಆ ಆಳನಿದ್ದೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಾಗಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಮನಸ್ಸು ಬಾಗಿಲಾದ ಪ್ರಜ್ಞನು, ಮೂರನೆಯ ಭಾಗ.

ಏಷ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಏಷ ಸರ್ವಜ್ಞ ಏಷೋಽನ್ತರ್ಯಾಮ್ಯೇಷ ಯೋನಿಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಭವಾಪ್ಯಯೌ ಹಿ ಭೂತಾನಾಮ್

ಈ ಆತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವವನು, ಎಲ್ಲರೊಳಗಿನ ನಿಯಂತ್ರಕನು, ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಇದರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ.

ನಾನ್ತಃಪ್ರಜ್ಞಂ ನ ಬಹಿಷ್ಪ್ರಜ್ಞಂ ನೋಭಯತಃಪ್ರಜ್ಞಂ ನ ಪ್ರಜ್ಞಾನಘನಂ ನ ಪ್ರಜ್ಞಂ ನಾಪ್ರಜ್ಞಮ್ । ಅದೃಷ್ಟಮವ್ಯವಹಾರ್ಯಮಗ್ರಾಹ್ಯಮಲಕ್ಷಣಂ ಅಚಿನ್ತ್ಯಮವ್ಯಪದೇಶ್ಯಮೇಕಾತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯಾಸಾರಂ ಪ್ರಪಞ್ಚೋಪಶಮಂ ಶಾನ್ತಂ ಶಿವಮದ್ವೈತಂ ಚತುರ್ಥಂ ಮನ್ಯನ್ತೇ ಸ ಆತ್ಮಾ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ

ಇದು ಒಳಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಲ, ಹೊರಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನರಾಶಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನೋಡಲಾಗದು, ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗದು, ಹಿಡಿಯಲಾಗದು, ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲ, ಯೋಚಿಸಲಾಗದು, ಹೇಳಲಾಗದು, ಒಂದೇ ಆತ್ಮದ ಅನುಭವವೇ ಇದರ ಸಾರ. ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಗುವದು, ಶಾಂತ, ಶುಭ, ಅದ್ವಿತೀಯ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಆತ್ಮ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸೋಽಯಮಾತ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರಮೋಙ್ಕರೋಽಧಿಮಾತ್ರಂ ಪಾದಾ ಮಾತ್ರಾ ಮಾತ್ರಾಶ್ಚ ಪಾದಾ ಅಕಾರ ಉಕಾರೋ ಮಕಾರ ಇತಿ

ಈ ಆತ್ಮನೇ ಓಂ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರ, ಇದರ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಭಾಗಗಳೇ ಕಾಲಗಳು, ಕಾಲಗಳೇ ಭಾಗಗಳು—ಅಂದರೆ ಅ, ಉ, ಮ.

ಜಾಗರಿತಸ್ಥಾನೋ ವೈಶ್ವಾನರೋಽಕಾರಃ ಪ್ರಥಮಾ ಮಾತ್ರಾಽಽಪ್ತೇರಾದಿಮತ್ತ್ವಾದ್ವಾಽಽಪ್ನೋತಿ ಹ ವೈ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನಾದಿಶ್ಚ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ

ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯ ವೈಶ್ವಾನರನು 'ಅ' ಎಂಬ ಮೊದಲ ಭಾಗ. ಇದು ಮೊದಲದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವದು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ವಪ್ನಸ್ಥಾನಸ್ತೈಜಸ ಉಕಾರೋ ದ್ವಿತೀಯಾ ಮಾತ್ರೋತ್ಕರ್ಷಾತ್ ಉಭಯತ್ವಾದ್ವೋತ್ಕರ್ಷತಿ ಹ ವೈ ಜ್ಞಾನಸನ್ತತಿಂ ಸಮಾನಶ್ಚ ಭವತಿ ನಾಸ್ಯಾಽಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ಕುಲೇ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ

ಸ್ವಪ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ತೈಜಸನು 'ಉ' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಭಾಗ. ಇದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವದು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಜ್ಞಾನವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕುಟುಮ್ಬದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯದವರು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಸುಷುಪ್ತಸ್ಥಾನಃ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಮಕಾರಸ್ತೃತೀಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಮಿತೇರಪೀತೇರ್ವಾ ಮಿನೋತಿ ಹ ವಾ ಇದಂ ಸರ್ವಮಪೀತಿಶ್ಚ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ

ಆಳನಿದ್ದೆಯ ಪ್ರಜ್ಞನು 'ಮ' ಎಂಬ ಮೂರನೇ ಭಾಗ. ಇದು ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಲೀನವಾಗುವದು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಮಾತ್ರಶ್ಚತುರ್ಥೋಽವ್ಯವಹಾರ್ಯಃ ಪ್ರಪಞ್ಚೋಪಶಮಃ ಶಿವೋಽದ್ವೈತ ಏವಮೋಙ್ಕಾರ ಆತ್ಮೈವ ಸಂವಿಶತ್ಯಾತ್ಮನಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಯ ಏವಂ ವೇದ

ಅಳತೆ ಇಲ್ಲದ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯ, ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಗುವದು, ಶುಭ, ಅದ್ವಿತೀಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಓಂ ಎಂಬುದು ಆತ್ಮವೇ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.