മാണ്ഡൂക്യോപനിഷദ്

സര്വം ഹ്യേതദ് ബ്രഹ്മായമാത്മാ ബ്രഹ്മ സോഽയമാത്മാ ചതുഷ്പാത്

എല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്. ഈ ആത്മാവാണ് ബ്രഹ്മം. ഈ ആത്മാവിന് നാല് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്.

ജാഗരിതസ്ഥാനോ ബഹിഃപ്രജ്ഞഃ സപ്താങ്ഗ ഏകോനവിംശതിമുഖഃ സ്ഥൂലഭുഗ്വൈശ്വാനരഃ പ്രഥമഃ പാദഃ

ജാഗ്രതാവസ്ഥയാണ് ആദ്യ ഭാഗം. ഇത് പുറത്തുള്ളതിൽ ബോധമുള്ളത്, ഏഴു അവയവങ്ങളുള്ളത്, പതിനൊന്നു വാതിലുകൾ ഉള്ളത്, ഭൗതിക വസ്തുക്കൾ അനുഭവിക്കുന്നതും വൈശ്വാനരനുമാണ്.

സ്വപ്നസ്ഥാനോഽന്തഃപ്രജ്ഞഃ സപ്താങ്ഗ ഏകോനവിംശതിമുഖഃ പ്രവിവിക്തഭുക്തൈജസോ ദ്വിതീയഃ പാദഃ

സ്വപ്നാവസ്ഥയാണ് രണ്ടാം ഭാഗം. ഇത് അകത്ത് ബോധമുള്ളത്, ഏഴു അവയവങ്ങളുള്ളത്, പതിനൊന്നു വാതിലുകൾ ഉള്ളത്, സൂക്ഷ്മ വസ്തുക്കൾ അനുഭവിക്കുന്നതും തൈജസനുമാണ്.

യത്ര സുപ്തോ ന കഞ്ചന കാമം കാമയതേ ന കഞ്ചന സ്വപ്നം പശ്യതി തത് സുഷുപ്തമ് । സുഷുപ്തസ്ഥാന ഏകീഭൂതഃ പ്രജ്ഞാനഘന ഏവാനന്ദമയോ ഹ്യാനന്ദഭുക് ചേതോമുഖഃ പ്രാജ്ഞസ്തൃതീയഃ പാദഃ

ആഴമായ ഉറക്കത്തിൽ, ആരും ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുകയില്ല, സ്വപ്നം കാണുകയും ഇല്ല — അതാണ് സുഷുപ്തി. ഈ അവസ്ഥയിൽ എല്ലാം ഒന്നായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, ശുദ്ധ ബോധം മാത്രം, ആനന്ദം നിറഞ്ഞത്, ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നതും, മനസ്സാണ് വാതിൽ — ഇതാണ് പ്രാജ്ഞൻ, മൂന്നാം ഭാഗം.

ഏഷ സര്വേശ്വര ഏഷ സര്വജ്ഞ ഏഷോഽന്തര്യാമ്യേഷ യോനിഃ സര്വസ്യ പ്രഭവാപ്യയൌ ഹി ഭൂതാനാമ്

ഇവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാറ്റിനും അധിപൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, അകത്തുള്ള നിയന്ത്രകൻ, എല്ലാറ്റിനും ഉറവിടം; എല്ലാ ജീവികളും ഇവനിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് ഇവനിലേക്കാണ് ലയിക്കുന്നത്.

സോഽയമാത്മാധ്യക്ഷരമോങ്കരോഽധിമാത്രം പാദാ മാത്രാ മാത്രാശ്ച പാദാ അകാര ഉകാരോ മകാര ഇതി

ഈ ആത്മാവാണ് ഓം എന്ന അക്ഷരം, അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളോടുകൂടി. ഭാഗങ്ങൾ പാദങ്ങളാണ്, പാദങ്ങൾ ഭാഗങ്ങളാണ്: അ, ഉ, മ എന്നിങ്ങനെ.

ജാഗരിതസ്ഥാനോ വൈശ്വാനരോഽകാരഃ പ്രഥമാ മാത്രാഽഽപ്തേരാദിമത്ത്വാദ്വാഽഽപ്നോതി ഹ വൈ സര്വാന് കാമാനാദിശ്ച ഭവതി യ ഏവം വേദ

ജാഗ്രതാവസ്ഥയായ വൈശ്വാനരൻ 'അ' എന്ന ആദ്യ ഭാഗമാണ്, കാരണം അതിൽ ലഭ്യതയും ആദിത്വവും ഉണ്ട്. ഇതു അറിയുന്നവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുകയും ആദിയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

സ്വപ്നസ്ഥാനസ്തൈജസ ഉകാരോ ദ്വിതീയാ മാത്രോത്കര്ഷാത് ഉഭയത്വാദ്വോത്കര്ഷതി ഹ വൈ ജ്ഞാനസന്തതിം സമാനശ്ച ഭവതി നാസ്യാഽബ്രഹ്മവിത്കുലേ ഭവതി യ ഏവം വേദ

സ്വപ്നാവസ്ഥയായ തൈജസൻ 'ഉ' എന്ന രണ്ടാം ഭാഗമാണ്, അതിന്റെ ഉന്നതിയും മധ്യസ്ഥതയും കാരണം. ഇതു അറിയുന്നവൻ ജ്ഞാനപരമ്പര ഉയർത്തുകയും, സമനായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു; അവന്റെ കുടുംബത്തിൽ ബ്രഹ്മം അറിയാത്തവൻ ജനിക്കില്ല.

സുഷുപ്തസ്ഥാനഃ പ്രാജ്ഞോ മകാരസ്തൃതീയാ മാത്രാ മിതേരപീതേര്വാ മിനോതി ഹ വാ ഇദം സര്വമപീതിശ്ച ഭവതി യ ഏവം വേദ

സുഷുപ്താവസ്ഥയായ പ്രാജ്ഞൻ 'മ' എന്ന മൂന്നാം ഭാഗമാണ്, അളവും ലയവും കാരണം. ഇതു അറിയുന്നവൻ എല്ലാം അളക്കുകയും എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.

അമാത്രശ്ചതുര്ഥോഽവ്യവഹാര്യഃ പ്രപഞ്ചോപശമഃ ശിവോഽദ്വൈത ഏവമോങ്കാര ആത്മൈവ സംവിശത്യാത്മനാഽഽത്മാനം യ ഏവം വേദ

നാലാമത്തേത് അളവില്ലാത്തതും, ഇടപാടുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ളതും, പ്രപഞ്ചം ശാന്തമാകുന്നതും, മംഗളവും, അദ്വൈതവുമാണ്. അങ്ങനെ, ഓം തന്നെയാണ് ആത്മാവ്; ഇതു അറിയുന്നവൻ ആത്മാവിൽ ആത്മാവിനെ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നു.