ഓം ഭദ്രം കര്ണേഭിഃ ശൃണുയാമ ദേവാ ഭദ്രമ് പഷ്യേമാക്ഷഭിര്യജത്രാഃ । സ്ഥിരൈരങ്ഗൈസ്തുഷ്തുവാഁസസ്തനൂഭിര്വ്യശേമ ദേവഹിതം യദായുഃ ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥ ഓം സുകേശാ ച ഭാരദ്വാജഃ ശൈബ്യശ്ച സത്യകാമഃ സൌര്യായണീ ച ഗാര്ഗ്യഃ കൌസല്യശ്ചാശ്വലായനോ ഭാര്ഗവോ വൈദര്ഭിഃ കബന്ധീ കാത്യായനസ്തേ ഹൈതേ ബ്രഹ്മപരാ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠാഃ പരം ബ്രഹ്മാന്വേഷമാണാ ഏഷ ഹ വൈ തത്സര്വം വക്ഷ്യതീതി തേ ഹ സമിത്പാണയോ ഭഗവന്തം പിപ്പലാദമുപസന്നാഃ
ഓം. ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾക്കു നല്ലതായവയെ കാതിലൂടെ കേൾക്കാൻ കഴിയട്ടെ. ആരാധ്യരേ, ഞങ്ങൾക്കു നല്ലതായവയെ കണ്ണുകൾകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയട്ടെ. ഞങ്ങൾ ദേഹത്തിലും അവയവങ്ങളിലും ദൃഢതയോടെ, ദൈവങ്ങൾ നല്കിയ ആയുസ്സിൽ നിങ്ങൾക്ക് സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട് ജീവിക്കട്ടെ. ഓം. ശാന്തി, ശാന്തി, ശാന്തി. ഓം. ഭരദ്വാജന്റെ മകൻ സുകേശൻ, ശിബിയുടെ മകൻ സത്യകാമൻ, സൗര്യായണിയുടെ മകൻ ഗാർഗ്യൻ, അശ്വലായനന്റെ മകൻ കൗശല്യൻ, വൈദർഭിയുടെ മകൻ ഭാർഗവൻ, കാത്യായനന്റെ മകൻ കബന്ധി — ഇവർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മത്തിൽ മനസ്സും ഭക്തിയും നിക്ഷിപ്തരായി, പരമ ബ്രഹ്മത്തെ അന്വേഷിച്ചു, 'ഇതെല്ലാം ഭഗവാൻ പിപ്പലാദൻ നമ്മുക്ക് വിശദീകരിക്കും' എന്നാശയത്തോടെ, സമിതു കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭഗവാൻ പിപ്പലാദന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തി.
തന് ഹ സ ഋഷിരുവച ഭൂയ ഏവ തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ ശ്രദ്ധയാ സംവത്സരം സംവത്സ്യഥ യഥാകാമം പ്രശ്നാന് പൃച്ഛത യദി വിജ്ഞാസ്യാമഃ സര്വം ഹ വോ വക്ഷ്യാമ ഇതി
അവരോട് ആ മഹർഷി പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഒരു വർഷം തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും വിശ്വാസവും പാലിച്ച് ഇവിടെ താമസിക്കണം. അതിന് ശേഷം നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാം. ഞങ്ങൾക്കറിയാമെങ്കിൽ എല്ലാം വിശദീകരിക്കും.'
അഥ കബന്ധീ കത്യായന ഉപേത്യ പപ്രച്ഛ । ഭഗവന് കുതേ ഹ വാ ഇമാഃ പ്രജാഃ പ്രജായന്ത ഇതി
അപ്പോൾ കബന്ധി കാത്യായനൻ സമീപിച്ച് ചോദിച്ചു: 'ഭഗവാൻ, ഈ ജീവികൾ എവിടുനിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്?'
തസ്മൈ സ ഹോവാച പ്രജാകാമോ വൈ പ്രജാപതിഃ സ തപോഽതപ്യത സ തപസ്തപ്ത്വാ സ മിഥുനമുത്പാദയതേ । രയിം ച പ്രണം ചേത്യേതൌ മേ ബഹുധാ പ്രജാഃ കരിഷ്യത ഇതി
അവനോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'സന്താനാഗ്രഹത്തോടെ പ്രജാപതി തപസ്സ് ചെയ്തു. തപസ്സിന് ശേഷം, അവൻ ഒരു ദമ്പതികളെ സൃഷ്ടിച്ചു — രയം എന്നും പ്രാണൻ എന്നും. “ഇവരിലൂടെ ഞാൻ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കും” എന്ന് അവൻ ചിന്തിച്ചു.'
ആദിത്യോ ഹ വൈ പ്രാണോ രയിരേവ ചന്ദ്രമാ രയിര്വാ ഏതത് സര്വം യന്മൂര്തം ചാമൂര്തം ച തസ്മാന്മൂര്തിരേവ രയിഃ
പ്രാണൻ സൂര്യനാണ്; രയം ചന്ദ്രനാണ്. രൂപമുള്ളതും രൂപമില്ലാത്തതും എല്ലാം രയമാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് രൂപമുള്ളതിനെ രയം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
അഥാദിത്യ ഉദയന്യത്പ്രാചീം ദിശം പ്രവിശതി തേന പ്രാച്യാന് പ്രാണാന് രശ്മിഷു സന്നിധത്തേ । യദ്ദക്ഷിണാം യത് പ്രതീചീം യദുദീചീം യദധോ യദൂര്ധ്വം യദന്തരാ ദിശോ യത് സര്വം പ്രകാശയതി തേന സര്വാന് പ്രാണാന് രശ്മിഷു സന്നിധത്തേ
സൂര്യൻ ഉദയിച്ച് കിഴക്കേ ദിശയിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, അവൻ കിഴക്കിന്റെ പ്രാണന്മാരെ തന്റെ കിരണങ്ങളിൽ സമാഹരിക്കുന്നു. ദക്ഷിണം, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, താഴെ, മുകളിൽ, ഇടയ്ക്കുള്ള ദിശകൾ — അവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാം — അവയിലെയും പ്രാണന്മാരെ അവൻ തന്റെ കിരണങ്ങളിൽ സമാഹരിക്കുന്നു.