ఓం భద్రం కర్ణేభిః శృణుయామ దేవా భద్రమ్ పష్యేమాక్షభిర్యజత్రాః । స్థిరైరఙ్గైస్తుష్తువాఁసస్తనూభిర్వ్యశేమ దేవహితం యదాయుః ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః ॥ ఓం సుకేశా చ భారద్వాజః శైబ్యశ్చ సత్యకామః సౌర్యాయణీ చ గార్గ్యః కౌసల్యశ్చాశ్వలాయనో భార్గవో వైదర్భిః కబన్ధీ కాత్యాయనస్తే హైతే బ్రహ్మపరా బ్రహ్మనిష్ఠాః పరం బ్రహ్మాన్వేషమాణా ఏష హ వై తత్సర్వం వక్ష్యతీతి తే హ సమిత్పాణయో భగవన్తం పిప్పలాదముపసన్నాః
ఓం. దేవతలారా! మన చెవులతో మేలు మాటలు వినాలని, మన కళ్లతో మంచి దృశ్యాలు చూడాలని ఆశిస్తున్నాం. మనం ఆరోగ్యంగా, బలంగా ఉండి, మీను స్తుతిస్తూ, దేవతలు ఇచ్చిన ఆయుష్షును సుఖంగా గడపాలని కోరుకుంటున్నాం. ఓం. శాంతి, శాంతి, శాంతి. ఓం. భరద్వాజుని కుమారుడు సుకేశుడు, శిబి కుమారుడు సత్యకాముడు, సౌర్యాయణి కుమారుడు గార్గ్యుడు, అశ్వలాయనుని కుమారుడు కౌశల్యుడు, వైదర్భి కుమారుడు భార్గవుడు, కాత్యాయనుని కుమారుడు కబంధి—ఇవాళ్లంతా పరబ్రహ్మాన్ని తెలుసుకోవాలని, దానిలో స్థిరంగా ఉండాలని తపస్సు చేస్తూ, సమిధలు చేతబట్టి, భగవంతుడైన పిప్పలాదుని వద్దకు వచ్చారు. 'ఇది అంతా ఆయన వివరంగా చెప్పుతారు' అని ఆశతో ఆయనను ఆశ్రయించారు.
తన్ హ స ఋషిరువచ భూయ ఏవ తపసా బ్రహ్మచర్యేణ శ్రద్ధయా సంవత్సరం సంవత్స్యథ యథాకామం ప్రశ్నాన్ పృచ్ఛత యది విజ్ఞాస్యామః సర్వం హ వో వక్ష్యామ ఇతి
వారికి ఆ ఋషి ఇలా అన్నాడు: 'మీరు ఇక్కడ సంవత్సరం పాటు తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, విశ్వాసంతో ఉండండి. ఆ తరువాత మీకు కావలసిన ప్రశ్నలు అడగండి. మేము తెలిసినంతవరకు అన్నీ మీకు వివరంగా చెబుతాం.'
అథ కబన్ధీ కత్యాయన ఉపేత్య పప్రచ్ఛ । భగవన్ కుతే హ వా ఇమాః ప్రజాః ప్రజాయన్త ఇతి
అప్పుడు కబంధి కాత్యాయనుడు దగ్గరికి వచ్చి అడిగాడు: 'భగవంతుడా! ఈ ప్రాణులు ఎక్కడి నుండి పుడతాయో చెప్పగలరా?'
తస్మై స హోవాచ ప్రజాకామో వై ప్రజాపతిః స తపోఽతప్యత స తపస్తప్త్వా స మిథునముత్పాదయతే । రయిం చ ప్రణం చేత్యేతౌ మే బహుధా ప్రజాః కరిష్యత ఇతి
ఆయన ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'సంతానం కావాలని కోరుకున్న ప్రజాపతి తపస్సు చేశాడు. తపస్సు చేసి, రయి (ద్రవ్యము) మరియు ప్రాణం అనే జంటను సృష్టించాడు. 'ఈ రెండింటి ద్వారా అనేక రూపాల్లో ప్రాణులను సృష్టిస్తాను' అని ఆలోచించాడు.'
ఆదిత్యో హ వై ప్రాణో రయిరేవ చన్ద్రమా రయిర్వా ఏతత్ సర్వం యన్మూర్తం చామూర్తం చ తస్మాన్మూర్తిరేవ రయిః
ఆదిత్యుడు నిజంగా ప్రాణమే; చంద్రుడు రయి (ద్రవ్యము). రూపమున్నదీ, రూపం లేనిదీ—ఇవి అన్నీ రయి. అందుకే, రూపమున్నదాన్ని రయి అంటారు.
అథాదిత్య ఉదయన్యత్ప్రాచీం దిశం ప్రవిశతి తేన ప్రాచ్యాన్ ప్రాణాన్ రశ్మిషు సన్నిధత్తే । యద్దక్షిణాం యత్ ప్రతీచీం యదుదీచీం యదధో యదూర్ధ్వం యదన్తరా దిశో యత్ సర్వం ప్రకాశయతి తేన సర్వాన్ ప్రాణాన్ రశ్మిషు సన్నిధత్తే
ఆదిత్యుడు తూర్పున ఉదయించి ఆ దిశలో ప్రవేశించినప్పుడు, ఆ తూర్పు ప్రాణులను తన కిరణాల్లో సమీకరిస్తాడు. దక్షిణం, పడమర, ఉత్తరం, క్రింద, పై, మధ్య దిశల్లో ఉన్నవన్నీ—ఏదైనా ప్రకాశపరిచే దానిని—అన్ని ప్రాణులను తన కిరణాల్లో సమీకరిస్తాడు.