ഓം ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । കിം കാരണം ബ്രഹ്മ കുതഃ സ്മ ജാതാ ജീവാമ കേന ക്വ ച സമ്പ്രതിഷ്ഠാ । അധിഷ്ഠിതാഃ കേന സുഖേതരേഷു വര്താമഹേ ബ്രഹ്മവിദോ വ്യവസ്ഥാമ്
ബ്രഹ്മത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നവർ ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നു: ബ്രഹ്മത്തെ കാരണമാവിയത് എന്ത്? ജീവികൾ എവിടെ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്? ആരാൽ, എവിടെ ഇവ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു? ലോകലോഭങ്ങളിലാണ് നാം, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ, സഞ്ചരിച്ചു അതിൽ ആസ്വാദ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എങ്ങനെ?
കാലഃ സ്വഭാവോ നിയതിര്യദൃച്ഛാ ഭൂതാനി യോനിഃ പുരുഷ ഇതി ചിന്ത്യമ് । സംയോഗ ഏഷാം ന ത്വാത്മഭാവാദാത്മാപ്യനീശഃ സുഖദുഃഖഹേതോഃ
കാലമാണോ, സ്വഭാവമാണോ, വിധിയാണോ, യാദൃച്ഛികമാണോ, ഭൂതങ്ങളാണോ, ഗര്‍ഭമാണോ, പുരുഷനാണോ ഇതിന് കാരണമെന്ന് ആലോചിക്കേണ്ടത്? ഇവയുടെ കൂട്ടായ്മയല്ല കാരണം, ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവവുമല്ല, കാരണം ആത്മാവ് സന്തോഷത്തിന്റെയും ദുഃഖത്തിന്റെയും കാരണങ്ങളില്‍ സ്വതന്ത്രനല്ല.
തേ ധ്യാനയോഗാനുഗതാ അപശ്യന്ദേവാത്മശക്തിം സ്വഗുണൈര്നിഗൂഢാമ് । യഃ കാരണാനി നിഖിലാനി താനി കാലാത്മയുക്താന്യധിതിഷ്ഠത്യേകഃ
ധ്യാനയോഗപഥം പിന്തുടര്‍ന്നവര് തന്റെ സ്വഭാവത്തില്‍ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദൈവശക്തിയെ കണ്ടു; ആ ഏകന്‍ കാലത്തോടും ആത്മാവിനോടും ചേര്‍ന്നിരിക്കുന്ന എല്ലാ കാരണങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
തമേകനേമിം ത്രിവൃതം ഷോഡശാന്തം ശതാര്ധാരം വിംശതിപ്രത്യരാഭിഃ । അഷ്ടകൈഃ ഷഡ്ഭിര്വിശ്വരൂപൈകപാശം ത്രിമാര്ഗഭേദം ദ്വിനിമിത്തൈകമോഹമ്
ആ ഏകനെ, മൂന്നു രൂപങ്ങളുള്ള ഏകചക്രത്തെ, പതിനാറില്‍ അവസാനിക്കുന്നതിനെ, അമ്പത് അറ്റങ്ങളും ഇരുപത് പ്രത്യറകളും, എട്ടിന്റെ ആറു കൂട്ടങ്ങളും, എല്ലാ രൂപങ്ങളുടെയും ഏകനായ അധിപനെയും, മൂന്നു വഴികളും രണ്ടു കാരണങ്ങളില്‍ നിന്നുള്ള മായയുമുള്ളവനെയും ഞങ്ങള്‍ ധ്യാനിക്കുന്നു.
പഞ്ചസ്രോതോമ്ബും പഞ്ചയോന്യുഗ്രവക്ത്രാം പഞ്ചപ്രാണോര്മിം പഞ്ചബുദ്ധ്യാദിമൂലാമ് । പഞ്ചാവര്താം പഞ്ചദുഃഖൌഘവേഗാം പഞ്ചാശദ്ഭേദാം പഞ്ചപര്വാമധീമഃ
അഞ്ച് പ്രവാഹങ്ങളുള്ളതിനെ, അഞ്ചു ഉഗ്രവായ്പ്പുകളുള്ളതിനെ, അഞ്ചു പ്രാണങ്ങളുടെ തിരമാലകളുള്ളതിനെ, അഞ്ചു ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങളില്‍ വേരൂന്നിയതിനെ, അഞ്ചു ചുഴികളുള്ളതിനെ, അഞ്ചു ദുഃഖങ്ങളുടെ പ്രബലതയുള്ളതിനെ, അമ്പത് വിഭജിച്ചതിനെ, അഞ്ചു സന്ധികളില്‍ അധിഷ്ഠിതമായതിനെ ഞങ്ങള്‍ ധ്യാനിക്കുന്നു.
സര്വാജീവേ സര്വസംസ്ഥേ ബൃഹന്തേ തസ്മിന്ഹംസോ ഭ്രാമ്യതേ ബ്രഹ്മചക്രേ । പൃഥഗാത്മാനം പ്രേരിതാരം ച മത്വാ ജുഷ്ടസ്തതസ്തേനാമൃതത്വമേതി
എല്ലാ ജീവികളും ലോകങ്ങളും വിശാലനായ അവനില്‍ വിശ്രമിക്കുന്നു; അവിടെ ഹംസന്‍ ബ്രഹ്മചക്രത്തില്‍ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആത്മാവും പ്രേരകനും വേറെയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും ഭക്തിയോടെ അവനില്‍ ലയിക്കുകയും ചെയ്താല്‍ അമൃതതയിലേക്ക് എത്താം.
ഉദ്ഗീതമേതത്പരമം തു ബ്രഹ്മ തസ്മിംസ്ത്രയം സുപ്രതിഷ്ഠാഽക്ഷരം ച । അത്രാന്തരം ബ്രഹ്മവിദോ വിദിത്വാ ലീനാ ബ്രഹ്മണി തത്പരാ യോനിമുക്താഃ
ഇതാണ് പരമമായ ബ്രഹ്മം, ഉപനിഷത്തുകളില്‍ പാടപ്പെട്ടത്. അതില്‍ മൂന്നു ഘടകങ്ങളും അക്ഷരവും നിലകൊള്ളുന്നു. ഉള്ളിലുള്ള ബ്രഹ്മത്തെ അറിഞ്ഞ്, അതില്‍ ലയിച്ചവര്‍ ഗര്‍ഭബന്ധത്തില്‍ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു.
സംയുക്തമേതത്ക്ഷരമക്ഷരം ച വ്യക്താവ്യക്തം ഭരതേ വിശ്വമീശഃ । അനീശശ്ചാത്മാ ബധ്യതേ ഭോക്തൃഭാവാജ്ജ്ഞാത്വാ ദേവം മുച്യതേ സര്വപാശൈഃ
ക്ഷരവും അക്ഷരവും, പ്രകടവും അപ്രകടവും ഈ ഈശ്വരന്‍ ഒരുമിച്ച് വഹിക്കുന്നു. ആത്മാവ് ഈശ്വരനല്ലാത്തതിനാല്‍ അനുഭവഭാവത്തില്‍ പറ്റിയിരിക്കുന്നു. ദൈവത്തെ അറിഞ്ഞാല്‍ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളില്‍ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
ക്ഷരം പ്രധാനമമൃതാക്ഷരം ഹരഃ ക്ഷരാത്മാനാവീശതേ ദേവ ഏകഃ । തസ്യാഭിധ്യാനാദ്യോജനാത്തത്ത്വഭാവാദ്ഭൂയശ്ചാന്തേ വിശ്വമായാനിവൃത്തിഃ
പ്രകൃതിയാണ് ക്ഷരമായത്; ഹരന്‍ അമൃതമായ അക്ഷരമാണ്. ആ ഏകദൈവം ക്ഷരത്തെയും ആത്മാവിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു. അവനെ ധ്യാനിക്കുകയും, അവനുമായി ഐക്യപ്പെടുകയും, അവന്റെ യാഥാര്‍ത്ഥ്യം അറിയുകയും ചെയ്താല്‍ അവസാനം ലോകമോഹം അകറ്റപ്പെടും.
ജ്ഞാത്വാ ദേവം സര്വപാശാപഹാനിഃ ക്ഷീണൈഃ ക്ലേശേര്ജന്മമൃത്യുപ്രഹാണിഃ । തസ്യാഭിധ്യാനാത്തൃതീയം ദേഹഭേദേ വിശ്വൈശ്വര്യം കേവല ആപ്തകാമഃ
ദൈവത്തെ അറിഞ്ഞാല്‍ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും നശിക്കും; കഷ്ടങ്ങള്‍ തീര്‍ന്നാല്‍ ജനനമരണങ്ങള്‍ അവസാനിക്കും. അവനെ ധ്യാനിച്ചാല്‍ മൂന്നാമത്തെ ശരീരമൊഴിവില്‍ ആഗ്രഹങ്ങള്‍ പൂര്‍ത്തിയായവന്‍ ലോകാധിപത്യം നേടുന്നു.
ഏതജ്ജ്ഞേയം നിത്യമേവാത്മസംസ്ഥം നാതഃ പരം വേദിതവ്യം ഹി കിഞ്ചിത് । ഭോക്താ ഭോഗ്യം പ്രേരിതാരം ച മത്വാ സര്വം പ്രോക്തം ത്രിവിധം ബ്രഹ്മമേതത്
ഇതാണ് എപ്പോഴും ആത്മാവില്‍ നിലകൊള്ളേണ്ടതും അറിയേണ്ടതും. ഇതിന് അപ്പുറം മറ്റൊന്നും അറിയേണ്ടതില്ല. അനുഭവിക്കുന്നവന്‍, അനുഭവ്യവസ്തു, പ്രേരകന്‍ ഇവയെ പരിഗണിച്ചാല്‍ എല്ലാം പറഞ്ഞതായി, ഈ മൂന്നു ഘടകങ്ങളുള്ള ബ്രഹ്മം പൂര്‍ണ്ണമാകും.
വഹ്നേര്യഥാ യോനിഗതസ്യ മൂര്തിനര്ദൃശ്യതേ നൈവ ച ലിങ്ഗനാശഃ । സ ഭൂയ ഏവേന്ധനയോനിഗൃഹ്യസ്തദ്വോഭയം വൈ പ്രണവേന ദേഹേ
എങ്ങനെ അഗ്നി തന്റെ ഉറവിടത്തില്‍ കാണപ്പെടുന്നില്ല, അതിന്റെ അടയാളം നശിക്കാറില്ല, ഇന്ധനം ചേര്‍ത്താല്‍ വീണ്ടും കിട്ടുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ പ്രണവം വഴി ഇരുവരും ശരീരത്തില്‍ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്വദേഹമരണിം കൃത്വാ പ്രണവം ചോത്തരാരണിമ് । ധ്യാനനിര്മഥനാഭ്യാസാദ്ദേവം പശ്യന്നിഗൂഢവത്
തന്റെ ശരീരത്തെ താഴത്തെ അരണി ആക്കി, പ്രണവം മുകളിലെ അരണി ആക്കി, ധ്യാനത്തിന്റെ ആവര്‍ത്തനചര്‍ക്കയിലൂടെ ദൈവത്തെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ കാണണം.
തിലേഷു തൈലം ദധിനീവ സര്പിരാപഃ സ്രോതഃസ്വരണീഷു ചാഗ്നിഃ । ഏവമാത്മാഽത്മനി ഗൃഹ്യതേഽസൌ സത്യേനൈനം തപസാ യോഽനുപശ്യതി
എങ്ങനെ എള്ളില്‍ എണ്ണയും തയിരില്‍ വെണ്ണയും വെള്ളം ഒഴുക്കുകളില്‍ വെള്ളവും അരണിയില്‍ അഗ്നിയും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ആത്മാവിനെ ആത്മാവില്‍ കണ്ടെത്താം. സത്യത്തിലും തപസ്സിലും ഉറച്ചവന്‍ അവനെ കാണും.
സര്വവ്യാപിനമാത്മാനം ക്ഷീരേ സര്പിരിവാര്പിതമ് । ആത്മവിദ്യാതപോമൂലം തദ്ബ്രഹ്മോപനിഷത്പരം തദ്ബ്രഹ്മൊപനിഷത്പരമിതി
എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവ് പാല്‍പോലെ നെയ്യായി അവിടെയുണ്ട്. ആത്മജ്ഞാനത്തിലും തപസ്സിലും വേരൂന്നിയതാണ് ഈ പരമ ബ്രഹ്മം; ഇതാണ് ഉപനിഷത്തിന്റെ ഉത്തമബോധനം.
ജ്ഞാജ്ഞൌ ദ്വാവജാവീശനീശാവജാ ഹ്യേകാ ഭോക്തൃഭോഗ്യാര്ഥയുക്താ । അനന്തശ്ചാത്മാ വിശ്വരൂപോ ഹ്യകര്താ ത്രയം യദാ വിന്ദതേ ബ്രഹ്മമേതത്
രണ്ടു പക്ഷികളുണ്ട്—ഒന്ന് ആസക്തിയോടെ രുചിചൊല്ലുകയും ഇരിക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് വെറും നിരീക്ഷകനായി കാണുക മാത്രമാകൂ; ഒന്ന് വസ്തുക്കളോട് ബന്ധം പുലർത്തുന്ന ആസ്വാദകനാണ്, മറുവശത്ത് unattached ഉള്ളത് ബന്ധമില്ലാത്തത്.ാത്മാവ് അനന്തവും സർവം ആകുന്ന രൂപവുമാണ്, കര്മ്മങ്ങളുടെ പ്രണേതാവാണ്; ജ്ഞാതാവും ജ്ഞേയവുമും കര്മ്മവും ഈ троയ്യം ഐക്യപ്പെട്ടാൽ അതാണ് ബ്രഹ്മം എന്ന് മനസ്സിലാകുന്നത്.