કાન્તકાઞ્ચનગૌરાઙ્ગી પક્વબિમ્બફલાધરા । ત્વત્સઙ્કલ્પાત્મકસ્યૈષા યથા ભર્તુર્ મનઃકલા
તેનું શરીર કાંતિમય સોનાની જેમ સુંદર છે, અને હોઠ પાકેલા બિંબ ફળ જેવા લાલ છે; તે તો તારા વિચારથી, પતિના મનમાં જે પ્રતિમા ઊભી થાય એવી છે.
તદા ત્વત્સદૃશાકારા સ્થિતૈષા ચિચ્ચમત્કૃતૌ । ત્વદ્ભર્તૃમરણે ક્ષિપ્રં સમનન્તરમ્ એવ હિ
પછી તે તારા જેવી જ આકૃતિ ધારણ કરીને ચેતનામાં આશ્ચર્યચકિત ઊભી રહી; અને પતિના મૃત્યુ પછી તરત જ, એ પણ ક્ષણેકાળમાં વિલીન થઈ ગઈ.
ત્વદ્ભર્તૈષા પુરો દૃષ્ટા ત્વત્સઙ્કલ્પાત્મનાણુના । યદાધિભૌતિકં ભાવં ચેતો ઽનુભવતિ સ્વયમ્
તારાં પતિને એ પહેલા જોઈ હતી, જે તારા વિચારનો જ એક અણુ હતો; મન જે કંઈ ભૌતિક રૂપે અનુભવે છે, એ બધું પોતે જ અનુભવે છે.
વેત્ત્ય્ અસન્મયમ્ એવાત આતિવાહિકકલ્પનમ્ । યદાધિભૌતિકં ભાવં વેત્ત્ય્ એતં તુ ન સન્મયમ્
મન જાણે છે કે આ સાચું નથી, પણ સૂક્ષ્મ શરીરનું કલ્પિત રૂપ છે; મન જે કંઈ ભૌતિક રૂપે જુએ છે, એ સાચું નથી, એ જાણે છે.
આતિવાહિકસઙ્કલ્પસ્ તદા સો ઽન્યસ્ય જાયતે । અતો મરણસંવિત્ત્યા પુનર્જન્મમયે ભ્રમે
સૂક્ષ્મ શરીરનું કલ્પન પછી બીજામાં જન્મે છે; એટલે મૃત્યુની જાણથી ફરી જન્મનો ભ્રમ ઉભો થાય છે.
ત્વં હિ સંવિદિતાનેન ત્વયાવગત એષ સઃ । ઇત્થં ત્વાં દૃષ્ટવાન્ એષ દૃષ્ટશ્ ચૈષ ત્વયેતિ ચ
તુજમાં આ જ્ઞાન છે અને તું જ આને સમજ્યો છે; એમ કરીને એણે તને જોયો અને તું પણ એને જોઈ.
ત્વમ્ અસ્યાત્મનિ સંપન્ના સર્વગત્વાચ્ ચિદાત્મનઃ । બ્રહ્મ સર્વગતં યસ્માદ્ યથા યત્ર યદોદિતમ્
તમે આ આત્મામાં સ્થિર છો, કારણ કે ચેતના સર્વત્ર વ્યાપી છે. બ્રહ્મા સર્વત્ર છે, એટલે જ્યાં અને જેમ કંઈ ઉદ્ભવે છે, એ બધું બ્રહ્મરૂપ જ છે.
ભવત્ય્ આશુ તથા તત્ર તત્ સ્વશક્ત્યૈવ પશ્યતિ । સર્વત્ર સર્વશક્તિત્વાદ્ યત્ર યાં શક્તિમ્ ઉન્નયન્
ત્યાં, એ તરત જ એવું બની જાય છે; પોતાની શક્તિથી એ બધું જોઈ શકે છે. કારણ કે એ સર્વશક્તિમાન છે, જ્યાં જે શક્તિ ઊભી કરે છે, ત્યાં એ જ પ્રગટ થાય છે.
આસ્તે તત્ર તથા ભાતિ તીવ્રસંવેગહેતુતઃ । મૃતિમોહક્ષણેનૈવ તદ્ એતૌ દમ્પતી સ્થિતૌ
એ ત્યાં જ રહે છે અને એવી રીતે તેજ પામે છે, કારણ કે તેમાં તીવ્ર ઈચ્છાનો પ્રભાવ છે. મૃત્યુ અને મોહના ક્ષણે, એ બંને પતિ-પત્ની ત્યાં જ સ્થિર રહ્યા.
તદૈવાભ્યામ્ ઇદં બુદ્ધં પ્રતિભાસવશાદ્ ધૃદિ । આવયોઃ પિતરાવ્ એતાવ્ ઇમે ચૈવાપિ માતરૌ
એ જ સમયે, બંનેના હૃદયમાં આ સમજ ઉતરી આવી, કારણ કે દેખાવનો પ્રભાવ હતો: 'આ આપણા પિતા છે અને આ પણ આપણા માતા છે.'
દેહ એષ ધનં ચેદં કર્મેદં પૂર્વમ્ ઈદૃશમ્ । આવાં વિવાહિતાવ્ એવમ્ એવં નામૈકતાં ગતૌ
આ છે શરીર, આ છે ધન, અને આ છે એ કામ, જે પહેલાં થયું હતું; અમે બે વિવાહિત થયા અને નામમાં એકતામાં જોડાયા.
એતયોશ્ ચાપિ જનતા યાતા તત્રૈવ સત્યતામ્ । તથૈવાત્રાસ્તિ દૃષ્ટાન્તઃ પ્રત્યક્ષસ્ સ્વપ્નવેદનમ્
આ બંનેના લોકો પણ ત્યાં સાચા બની ગયા; એ જ રીતે, અહીં સ્વપ્નનો અનુભવ સીધો ઉદાહરણ છે.
ઇત્ય્ એવંભાવયા લીલે લીલયાહમ્ અથાર્ચિતા । માહં સ્યાં વિધવેત્ય્ એવં વરો દત્તો મયાપ્ય્ અસૌ
આ રીતે, આવી લીલામાં મને રમતમાં પૂજવામાં આવી; 'હું વિધવા ન થાઉં' એવી ઈચ્છાથી, મેં પણ તેને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો.
ઇત્ય્ અર્થીવ મૃતા પૂર્વમ્ એષેહ ખલુ બાલિકા । ભવતાં ચેતનાંશાનામ્ અહં ચેતનધર્મિણી
જેમ કે આ ઈચ્છાથી, એ છોકરી પહેલાં મરી ગઈ હતી; અહીં, હું તમારા ચેતનાનો ભાગ ધરાવતી ચેતનાવાળી છું.
કુલદેવી સદા પૂજ્યાપ્ય્ અત એતત્ કરોમ્ય્ અહમ્ । અથાસ્યા જીવકો દેહાત્ પ્રાણમારુતરૂપધૃત્
કુળદેવીની હંમેશા પૂજા કરવી જોઈએ, એટલે હું આ કરું છું. પછી, તેની જીવશક્તિ શ્વાસરૂપે શરીર છોડીને બહાર નીકળી જાય છે.
મનસા વલિતઃ પ્રાપ્તો મુખાગ્રં ત્યક્તદેહકઃ । તતો મરણમૂર્છાન્તે ગૃહે ઽસ્મિન્ન્ એવ ચૈતયા । બુદ્ધો ભાવિત આકારો દૃષ્ટો જીવાત્મના તતઃ
મનથી સંચાલિત થઈ, એ શ્વાસ મુખના ટોચે પહોંચે છે અને શરીર છોડે છે. પછી મૃત્યુની બેભાનાવસ્થાના અંતે, આ જ ઘરમાં એ જાગે છે; મનમાં ચિંતનથી બનેલી તેની ચેતના જીવાત્મા દ્વારા જોવામાં આવે છે.
સમ્પન્નૈષા હરિણનયના પૂર્ણચન્દ્રાનનશ્રીર્ માનોન્નદ્ધા દયિતવલિતા કાન્તમ્ આભોક્તુકામા । પૂર્વસ્મૃત્યા સરભસમુખી સંયતાન્તસ્સ્વભાવા સ્વપ્નસ્થેવ પ્રકૃતવિભવા પદ્મિનીવોદિતેવ
એ હવે સર્વગુણસંપન્ન છે, હરણ જેવી આંખો ધરાવે છે, પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખમંડળ છે, ગૌરવભરી અને પ્રિયજનથી ઘેરાયેલી છે, પોતાના પ્રિયને મેળવનાની ઈચ્છા ધરાવે છે; અગાઉની સ્મૃતિઓ સાથે, ઉત્સુક ચહેરાવાળી, અંદરથી સંયમિત સ્વભાવવાળી, સ્વાભાવિક તેજ ધરાવતી, જેમ ખીલેલી કમળની ફૂલ હોય તેમ પ્રભાવી દેખાય છે.
અથ લબ્ધવરા દેહેનાનેનૈવ મહીપતિમ્ । પતિં પ્રાપ્તું પ્રયામ્ય્ એષા નભોમાર્ગેણ વિષ્ટપમ્
હવે, ઈચ્છિત વરદાન મળ્યા પછી, એ આ જ શરીરથી રાજાને મેળવવા, પતિને મેળવવા માટે, આકાશમાર્ગે સ્વર્ગલોક તરફ જાય છે.
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સાનન્દમ્ ઉદ્દામમકરધ્વજા । પુપ્લુવે પેશલાકારા પક્ષિણીવ નભસ્તલે
આવી રીતે વિચારતાં, આનંદથી ભરપૂર, મહાન મકરધ્વજ ઊંચો રાખીને, તે સુંદર કાયાની યુવતી આકાશમાં પક્ષીની જેમ ઉડી ગઈ.
કુમારી તત્ર સા પ્રાપ જ્ઞપ્ત્યૈવ પ્રહિતાં હિતામ્ । સ્વસઙ્કલ્પમહાદર્શાત્ પુરતો નિર્ગતામ્ ઇવ
ત્યાં, તે કન્યાએ પોતાના મહાન સંકલ્પના દર્પણમાંથી સામે આવી હોય એમ, તેના કલ્યાણ માટે મોકલાયેલ સંદેશો પ્રાપ્ત કર્યો.
દુહિતાસ્મિ સખિ જ્ઞપ્તે સ્વાગતં તે ઽસ્તુ સુન્દરિ । પ્રતીક્ષમાણા ત્વામ્ એવ સ્થિતાસ્મીહ નભઃપથે
સખી જ્ઞાપ્તિ, હું તારી દીકરી છું; સુંદરીએ, તારો સ્વાગત છે. હું અહીં આકાશમાર્ગ પર ફક્ત તારી રાહ જોઈને ઉભી રહી છું.
દેવિ ભર્તૃસમીપં માં નય નીરજલોચને । મહતાં દર્શનં યસ્માન્ ન કદાચન નિષ્ફલમ્
જળ જેવી આંખો ધરાવતી દેવી, મને મારા પતિ પાસે લઈ જા; કારણ કે મહાન લોકોનું દર્શન ક્યારેય વ્યર્થ જતું નથી.
એહિ તત્રૈવ ગચ્છાવ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સા કુમારિકા । પુરસ્ તસ્યાસ્ સ્થિતા વ્યોમ્નિ માર્ગદર્શનતત્પરા
"ચાલો, ત્યાં જઈએ," એમ કહી, એ યુવતી માર્ગ બતાવવાની ઉત્સુકતા સાથે, એની સામે આકાશમાં ઊભી રહી.
તતસ્ તદનુયાતા સા પ્રાપ કોટરમ્ અમ્બરમ્ । નિર્મલં કરવાલાઙ્ગં યથા લક્ષણલેખિકા
પછી એ યુવતીના પાછળ પાછળ જઈ, એ એક ચમકતી અને નિર્મળ એવી આકાશની ગુફા સુધી પહોંચી, જે નિષ્કલંક હાથ કે સરસ રેખા જેવી લાગતી હતી.
મેઘમાર્ગમ્ અથોલ્લઙ્ઘ્ય વાતસ્કન્ધાન્તરોત્થિતા । સૂર્યમાર્ગાદ્ અતિગતા તારામાર્ગમહીમ્ ઇતા
પછી એ મેઘોના રસ્તા પાર કરી, પવનના પ્રવાહમાં ઊંચે ઉઠી, સૂર્યના માર્ગને પણ વટાવી, તારાઓના પ્રદેશમાં પ્રવેશી ગઈ.
વાય્વિન્દ્રસુરસિદ્ધાનાં લોકાન્ ઉલ્લઙ્ઘ્ય લાઘવાત્ । બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનાં પ્રાપ બ્રહ્માણ્ડકર્પરમ્
પછી એ પવન, ઇન્દ્ર, દેવતાઓ અને સિદ્ધોના લોકોને ઝડપથી વટાવી, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશના બ્રહ્માંડના બહારના આવરણ સુધી પહોંચી ગઈ.
હિમશૈત્યં યથાન્તસ્સ્થં કુમ્ભભિત્તેર્ બહિર્ ભવેત્ । તથા સઙ્કલ્પસિદ્ધા સા બ્રહ્માણ્ડાન્ નિર્ગતા બહિઃ
જેમ માટલાની અંદર રહેલું ઠંડક બહારથી પણ અનુભવી શકાય છે, તેમ પોતાની મજબૂત ઇચ્છાથી એ સ્ત્રી બ્રહ્માંડની બહાર આવી ગઈ.
સ્વચિત્તમાત્રદેહૈષા સ્વસઙ્કલ્પપ્રભાવજમ્ । અન્તરે વાનુભવતિ કિલૈવં નામ વિભ્રમમ્
એ પોતે જ પોતાના મનથી ઊભેલા શરીરો અને પોતાની ઇચ્છાની તેજસ્વિતાથી અંદર જ આ ભ્રમ અનુભવે છે.
તતો બ્રહ્માણ્ડપારસ્થાઞ્ જલાદ્યાવરણાન્ નવ । સમુલ્લઙ્ઘ્ય પુરઃ પ્રાપ મહાચિદ્ગગનાન્તરમ્
પછી એ બ્રહ્માંડની બહારના પાણી વગેરે નવ આવરણો પાર કરીને મહાન ચૈતન્યના આકાશમાં પહોંચી ગઈ.
અદૃષ્ટપારપર્યન્તમ્ અતિવેગેન ધાવતા । સર્વતો ગરુડેનાપિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ
એ અદૃશ્ય સીમાવાળા અને અંત ન દેખાતા વિશાળ ક્ષેત્રમાં એટલી ઝડપથી દોડી ગઈ કે, દરેક દિશામાં અને કરોડો કલ્પ સુધી પણ, ગરુડ પણ એના સમકક્ષ ન આવી શકે.