ಯೋಗವಾಸಿಷ್ಠಃ
ತಥಾ ವ್ಯವಹರ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಯಥಾ ವ್ಯವಹೃತಸ್ ಸುಖೀ । ಸರ್ವಾಸಂಸಕ್ತಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ
ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಕೂಡ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳು. ಹಸಿರು ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳ ರಾಮನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದನು, ನೀನು ಕೂಡ ಹಾಗೆ ನಡೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ಭರತಶ್ ಚೈವ ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ ಚ ಮಹಾಮನಾಃ । ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ಸೀತಾ ದಶರಥಸ್ ತಥಾ
ಅದೇ ರೀತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಭರತ, ಮಹಾತ್ಮ ಶತ್ರುಘ್ನ, ಕೌಸಲ್ಯ, ಸುಮಿತ್ರೆ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ದಶರಥನೂ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಕೃತಾಸ್ಥಶ್ ಚಾವಿರೋಧಶ್ ಚ ಬೋಧಪಾರಮ್ ಉಪಾಗತಃ । ವಸಿಷ್ಠೋ ವಾಮದೇವಶ್ ಚ ಮನ್ತ್ರಿಣೋ ಽಷ್ಟೌ ತಥೇತರೇ
ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ವಸಿಷ್ಠರು, ವಾಮದೇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಘೃಷ್ಟಿರ್ ವಿಕುನ್ತೋ ಭಾಮಶ್ ಚ ಸತ್ಯವರ್ಧನ ಏವ ಚ । ವಿಭೀಷಣಸ್ ಸುಷೇಣಶ್ ಚ ಹನುಮಾನ್ ಇನ್ದ್ರಜಿತ್ ತಥಾ
ಘೃಷ್ಟಿ, ವಿಕುಂಟು, ಭಾಮ, ಸತ್ಯವರ್ಧನ, ವಿಭೀಷಣ, ಸುಷೇಣ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಏತೇ ಽಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ ಸಮನೀರಾಗಚೇತಸಃ । ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಯಥಾಪ್ರಾಪ್ತಾನುವರ್ತಿನಃ
ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಮಂದಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುಕ್ತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಬಂದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ಏಭಿರ್ ಯಥಾ ಹೃತಂ ದತ್ತಂ ಗೃಹೀತಮ್ ಉಷಿತಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ತಥಾ ಚೇದ್ ವರ್ತಸೇ ಪುತ್ರ ಮುಕ್ತ ಏವಾಸಿ ಸಙ್ಕಟಾತ್
ಮಗನೇ, ನೀನು ಕೂಡ ಇವರಂತೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವುದು, ಪಡೆಯುವುದು, ವಾಸಿಸುವುದು, ನೆನಪಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಬದುಕಿದರೆ, ದುಃಖದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೀಯೆ.
ಅಪಾರಸಂಸಾರಸಮುದ್ರಪಾತೀ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಪರಾಂ ಯುಕ್ತಿಮ್ ಉದಾರಸತ್ತ್ವಃ । ನ ಶೋಕಮ್ ಆಯಾತಿ ನ ದೈನ್ಯಮ್ ಏತಿ ಗತಜ್ವರಸ್ ತಿಷ್ಠತಿ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತಃ
ಯಾರು ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಸಮುದ್ರವಾದ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ದುಃಖವನ್ನೂ, ಹೀನಭಾವವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಥಿತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಕೃತ್ವಾ ರಾಘವಮ್ ಆದಿತಃ । ಕ್ರಮಾತ್ ಕಥಯ ಮೇ ನಿತ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಸುಖೀ ಯಥಾ
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ರಾಘವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುಕ್ತನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಲು.
ಭ್ರಮಸ್ಯ ಜಾಗತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಜಾತಸ್ಯಾಕಾಶವರ್ಣವತ್ । ಅಪುನಸ್ಸ್ಮರಣಂ ಮನ್ಯೇ ಸಾಧೋ ವಿಸ್ಮರಣಂ ವರಮ್
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಮೋಹವು ಆಕಾಶದಂತೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದೆ ಉದಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತುಹೋದರೆ ಅದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ದೃಶ್ಯಾತ್ಯನ್ತಾಭಾವಬೋಧಂ ವಿನಾ ತನ್ ನಾನುಭೂಯತೇ । ಕದಾಚಿತ್ ಕೇನಚಿನ್ ನಾಮ ಸ ಬೋಧೋ ಽನ್ವಿಷ್ಯತಾಮ್ ಅತಃ
ನೋಡುತ್ತಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ, ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾರರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರಾದರೂ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.
ಸ ಚೇಹ ಸಮ್ಭವತ್ಯ್ ಏವ ತದರ್ಥಮ್ ಇದಮ್ ಆತತಮ್ । ಶಾಸ್ತ್ರಮ್ ಆಕರ್ಣಯಸಿ ಚೇತ್ ತತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋಷಿ ನಾನ್ಯಥಾ
ಆ ಜ್ಞಾನವು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀನು ಇದನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಜಗದ್ಭ್ರಮೋ ಽಯಂ ದೃಶ್ಯೋ ಽಪಿ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವೇತ್ಯ್ ಅನುಭೂಯತೇ । ವರ್ಣೋ ವ್ಯೋಮ್ನ ಇವಾಖೇದಾದ್ ವಿಚಾರೇಣಾಮುನಾನಘ
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಮೋಹವು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಈ ವಿಚಾರದಿಂದ ಅದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ದೃಶ್ಯಂ ನಾಸ್ತೀತಿ ಬೋಧೇನ ಮನಸೋ ದೃಶ್ಯಮಾರ್ಜನಮ್ । ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಚೇತ್ ತದ್ ಉತ್ಪನ್ನಾ ಪರಾ ನಿರ್ವಾಣನಿರ್ವೃತಿಃ
ನೋಡುವುದೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ನೋಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಾಗ, ಪರಮವಾದ ನಿರ್ವಾಣದ ಆನಂದವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನ್ಯಥಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗರ್ತೇಷು ಲುಠತಾಂ ಭವತಾಮ್ ಇಹ । ಭವತ್ಯ್ ಅಕೃತ್ರಿಮಜ್ಞಾನಾ ಕಲ್ಪೈರ್ ಅಪಿ ನ ನಿರ್ವೃತಿಃ
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವವರಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಾದರೂ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಸಿಗದು.
ಪರಿತ್ಯಾಗೋ ವಾಸನಾಯಾ ಉತ್ತಮೋ ಮೋಕ್ಷ ಉಚ್ಯತೇ । ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸ ಏಷ ವಿಮಲಕ್ರಮೋ ಜ್ಞಾನಪ್ರಕಾಶಕಃ
ಒಳ್ಳೆಯ ಮುಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುದೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮಣ, ಇದುವೇ ಶುದ್ಧವಾದ ಮಾರ್ಗ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು.
ಕ್ಷೀಣಾಯಾಂ ವಾಸನಾಯಾಂ ತು ಮನೋ ಗಲತಿ ಸತ್ವರಮ್ । ಕ್ಷೀಣಾಯಾಂ ಶೀತಸನ್ತತ್ಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಹಿಮಕಣೋ ಯಥಾ
ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಬೇಗನೆ ಕರಗುತ್ತದೆ; ಓ ಬ್ರಹ್ಮಣ, ಚಳಿಯ ಹರಿವೂ ನಿಂತರೆ ಹಿಮದ ತೊಳೆದೂ ಕರಗುವಂತೆ.
ಅಯಂ ವಾಸನಯಾ ದೇಹೋ ಧ್ರಿಯತೇ ಭೂತಪಞ್ಜರಃ । ತನುನಾನ್ತರ್ನಿವಿಷ್ಟೇನ ಮುಕ್ತೌಘಸ್ ತನ್ತುನಾ ಯಥಾ
ಈ ದೇಹವು ಪಂಚಭೂತಗಳ ಪಂಜರವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೇಗೆಂದರೆ, ಒಂದು ಹಾಳೆಯೊಳಗೆ ಹಾಳು ಹತ್ತಿದಂತೆ, ದೇಹದೊಳಗೆ ಆ ವಾಸನೆ ಇದ್ದಾಗ ದೇಹ ಕೂಡ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ವಾಸನಾ ದ್ವಿವಿಧಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಶುದ್ಧಾ ಚ ಮಲಿನಾ ತಥಾ । ಮಲಿನಾ ಜನ್ಮನೋ ಹೇತುಶ್ ಶುದ್ಧಾ ಜನ್ಮವಿನಾಶಿನೀ
ವಾಸನೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ — ಒಂದು ಶುದ್ಧವಾದದು, ಮತ್ತೊಂದು ಅಶುದ್ಧವಾದದು. ಅಶುದ್ಧ ವಾಸನೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಶುದ್ಧ ವಾಸನೆ ಜನ್ಮವನ್ನೇ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಜ್ಞಾನಸುಘನಾಕಾರಾ ಘನಾಹಙ್ಕಾರಶಾಲಿನೀ । ಪುನರ್ಜನ್ಮಕರೀ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮಲಿನಾ ವಾಸನಾ ಬುಧೈಃ
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಶುದ್ಧ ವಾಸನೆಗೆ ಅಜ್ಞಾನ ತುಂಬಿದ್ದು, ಅಹಂಕಾರವೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪುನರ್ಜನ್ಮಾಙ್ಕುರತ್ಯಕ್ತಾ ಸ್ಥಿತಾ ಸಮ್ಭೃಷ್ಟಬೀಜವತ್ । ದೇಹಾನ್ತಂ ಧ್ರಿಯತೇ ಜ್ಞಾತಜ್ಞೇಯಾ ಶುದ್ಧೇತಿ ಸೋಚ್ಯತೇ
ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಶುದ್ಧ ವಾಸನೆ, ಹುರಿದ ಬೀಜದಂತೆ ದೇಹ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಶುದ್ಧ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅರಿವೂ ಅರಿವಾದುದೂ ಒಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವುದು.
ಅಪುನರ್ಜನ್ಮಕರಣೀ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತೇಷು ದೇಹಿಷು । ವಾಸನಾ ವಿದ್ಯತೇ ಶುದ್ಧಾ ದೇಹೇ ಚಕ್ರ ಇವ ಭ್ರಮಃ
ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಮುಕ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗದ ಶುದ್ಧವಾದ ವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರದ ತಿರುಗಾಟದಂತಿದೆ, ಆದರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಯೇ ಶುದ್ಧವಾಸನಾ ಭೂಯೋ ನ ಜನ್ಮಾನರ್ಥಭಾಜನಮ್ । ಜ್ಞಾತಜ್ಞೇಯಾಸ್ ತ ಉಚ್ಯನ್ತೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಾ ಮಹಾಧಿಯಃ
ಯಾರ ವಾಸನೆಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ದುಃಖಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಜ್ಞೇಯವನ್ನೂ ಅರಿತವರು, ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತರು, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಯಥಾ ರಾಮೋ ಮಹಾಮತಿಃ । ತತ್ ತೇ ಽಹಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜರಾಮರಣಶಾನ್ತಯೇ
ಯಾವ ರೀತಿ ರಾಮನು ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿ ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದರಿಂದ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮರಣದ ಸಂಕಟಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ.
ಭರದ್ವಾಜ ಮಹಾಬುದ್ಧೇ ರಾಮಕ್ರಮಮ್ ಇಮಂ ಶುಭಮ್ । ಶೃಣು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೇನೈವ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯಸಿ ಸರ್ವಥಾ
ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ಭರದ್ವಾಜ, ರಾಮನ ಈ ಶುಭಮಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು. ಇದರಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯುವೆ.
ವಿದ್ಯಾಗೃಹಾದ್ ವಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ । ದಿವಸಾನ್ಯ್ ಅನಯದ್ ಗೇಹೇ ಲೀಲಾಭಿರ್ ಅಕುತೋಭಯಃ
ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಮನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಮನೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ಬಂದು, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಥ ಗಚ್ಛತಿ ಕಾಲೇ ಽತ್ರ ಪಾಲಯತ್ಯ್ ಅವನಿಂ ನೃಪೇ । ಪ್ರಜಾಸು ವೀತಶೋಕಾಸು ಸ್ಥಿತಾಸು ವಿಗತಜ್ವರಮ್
ಅವನಂತರ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಜೆಗಳು ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇದ್ದರು, ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ತೀರ್ಥಮುನ್ಯಾಶ್ರಮಶ್ರೇಣೀಂ ದ್ರಷ್ಟುಮ್ ಉತ್ಕಣ್ಠಿತಂ ಮನಃ । ರಾಮಸ್ಯಾಭೂದ್ ಭೃಶಂ ತತ್ರ ಕದಾಚಿದ್ ಗುಣಶಾಲಿನಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ರಾಮನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳ ಸಾಲನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಬಲವಾದ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು.
ರಾಘವಶ್ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವೈವಮ್ ಉಪೇತ್ಯ ಚರಣೌ ಪಿತುಃ । ಹಂಸಃ ಪದ್ಮಾವ್ ಇವ ನವೌ ಜಗ್ರಾಹ ನಖಕೇಸರೌ
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ರಾಘವನು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಹಂಸವು ಹೂವಿನ ಹೊಸ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ, ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
ತೀರ್ಥಾನಿ ದೇವಸದ್ಮಾನಿ ವನಾನ್ಯ್ ಆಯತನಾನಿ ಚ । ದ್ರಷ್ಟುಮ್ ಉತ್ಕಣ್ಠಿತಂ ತಾತ ಮಮೇದಂ ಹಿ ಭೃಶಂ ಮನಃ
ತಂದೆಯೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತೀರ್ಥಗಳು, ದೇವರ ಮನೆಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ತದ್ ಏತಾಮ್ ಅರ್ಥನಾಂ ಪೂರ್ವಾಂ ಸಫಲೀಕರ್ತುಮ್ ಅರ್ಹಸಿ । ನ ಸೋ ಽಸ್ತಿ ಭುವನೇ ತಾತ ತ್ವಯಾ ಯೋ ಽರ್ಥೀ ವಿಮಾನಿತಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಮೊದಲು ಕೇಳಿದ ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ನೀವು ಈಡೇರಿಸಬೇಕು. ತಂದೆಯೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿದವರು ಯಾರೂ ನಿರಾಶರಾಗಿಲ್ಲ.