മനസ്യ് അനീഹിതേ ശാന്തേ തൈര് ബുദ്ധീന്ദ്രിയകര്മഭിഃ । നേഹ കൈശ്ചിത് കൃതൈര് അര്ഥോ നാകൃതൈര് അപ്യ് അഭാവനാത്
മനസ്സ് നിർജ്ജീവവും ശാന്തവുമാകുമ്പോൾ, ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ശരീരവും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളാൽ ഇവിടെ യാതൊരു ഫലവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നതുകൊണ്ടും ഫലം ഉണ്ടാകില്ല, കാരണം ചെയ്യുന്നതെന്ന ബോധം അവിടെ ഇല്ല.
മനസ്യ് അനീഹിതേ ശാന്തേ ന പ്രവര്തന്ത ഏവ തേ । കര്മേന്ദ്രിയാണി കര്മാദാവ് അസഞ്ചാരിതയന്ത്രവത്
മനസ്സ് നിർജ്ജീവവും ശാന്തവുമാകുമ്പോൾ, കർമേന്ദ്രിയങ്ങൾ യാതൊരു പ്രവർത്തനത്തിലും ഏർപ്പെടുന്നില്ല; അവ ചലിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത യന്ത്രങ്ങൾ പോലെ അപ്രവർത്തികളായി ഇരിക്കുന്നു.
മനോയന്ത്രസ്യ ചലനേ കാരണം വേദനം വിദുഃ । പ്രാണാലീ ദാരുമേഷസ്യ രജ്ജുര് അന്തര്ഗതാ യഥാ
മനസ്സെന്ന യന്ത്രം ചലിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം അനുഭവം തന്നെയാണെന്ന് പറയുന്നു; മരത്താൽ 만든 ഒരു ബൊമ്മയുടെ ചലനം അതിനുള്ളിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്ന കയറിനാൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
രൂപാലോകമനസ്കാരപദാര്ഥാദ്യാകുലം ജഗത് । വിദ്യതേ വേദനസ്യാന്തര് വാതേ ഽന്തസ് സ്പന്ദനം യഥാ
രൂപങ്ങൾ, പ്രകാശം, ചിന്തകൾ, വസ്തുക്കൾ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ലോകം അനുഭവത്തിനുള്ളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; അതുപോലെ തന്നെ, ആന്തരിക സ്പന്ദനം കാറ്റിനുള്ളിലുണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
സര്വാത്മവേദനം ശുദ്ധം യഥോദേതി തദാത്മകമ് । ഭാതി പ്രസൃതദിക്കാലബാഹ്യാന്താരൂപദേഹകമ്
ശുദ്ധമായ, എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അനുഭവം സ്വാഭാവികമായി ഉദിക്കുന്നു; അതു ശരീരത്തിന്റെ ഉള്ളിലും പുറത്തുമായി, ദിക്കുകളിലും കാലത്തിലും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു, വിവിധ രൂപങ്ങളായി തെളിയുന്നു.
ദ്രഷ്ടൈവ ദൃശ്യതാഭാസം സ്വം രൂപം ധാരയന് സ്ഥിതഃ । സ്വം യഥാ തത്ര യദ് രൂപം പ്രവിഭാതി തഥൈവ തത്
കാണുന്നവൻ തന്നെയാണ് കാണുന്നതിന്റെ രൂപം നിലനിർത്തുന്നത്; അവിടെ അവന്റെ സ്വരൂപമായി എന്ത് തെളിയുന്നുവോ, അതാണ് അവിടെ സത്യമാകുന്നത്.
സര്വമ് ആത്മാ യഥാ തത്ര സങ്കല്പത്വമ് ഇവാഗതഃ । തിഷ്ഠത്യ് ആശു തഥാ തത്ര തദ്രൂപ ഇവ രാജതേ
അവിടെ എല്ലാം ആത്മാവാണ്, മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹംപോലെ അതു മാറിയതുപോലെയാണ്; അതു അതിവേഗത്തിൽ അവിടെയുണ്ട്, അതേ രൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സര്വാത്മകതയാ ദ്രഷ്ടുര് ദൃശ്യത്വമ് ഇവ യുജ്യതേ । ദ്രഷ്ടൃത്വം ദ്രഷ്ട്രസദ്ഭാവേ ദൃശ്യസ്യ ത്വ് അസ്തി നാസതഃ
എല്ലാം ആത്മാവായതിനാൽ, കാണുന്നവന് കാണുന്നതുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നു; കാണുന്നവൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം കാണുന്നവൻ എന്ന നിലയുണ്ട്, കാണുന്നതു കാണുന്നവൻ ഇല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലാതാണ്.
അകാരണകമ് ഏവാതോ ബ്രഹ്മകല്പമ് ഇദം സ്ഥിതമ് । പ്രത്യക്ഷമ് ഏവ നിര്മാതൃ തസ്യാംശാസ് ത്വ് അനുപാധയഃ
അതിനാൽ ഈ സൃഷ്ടി യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാവനപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. സൃഷ്ടാവിനെ നേരിട്ട് കാണാം, അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾക്കോ പ്രത്യേക ഗുണങ്ങളോ ഇല്ല.
സ്വയത്നമാത്രേതരരൂപകോ യസ് തദ്ദൈവശബ്ദാര്ഥമ് അപാസ്യ ദൂരേ । ശൂരേണ സാധോ പദമ് ഉത്തമം തത് സ്വപൌരുഷേണൈവ ഹി ലഭ്യതേ ഽന്തഃ
സ്വന്തം ശ്രമം മാത്രമാണ് ആരുടേയും യഥാർത്ഥ രൂപം. ഭാഗ്യത്തെ ദൂരെയാക്കി, ധൈര്യശാലിയായ സജ്ജനേ, പരമാവസ്ഥ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ മാത്രം അകത്തുതന്നെ ലഭിക്കാവുന്നതാണ്.
വിചാരയാചാര്യപരമ്പരാണാം മതേന സത്യേന സിതേന താവത് । യാവദ് വിശുദ്ധാം സ്വയമ് ഏവ ബുദ്ധാമ് അനന്തരൂപാം പരതാമ് ഉപൈഷി
ആചാര്യന്മാരുടെ പരമ്പരയിലെ അഭിപ്രായങ്ങൾ പരിശോധിച്ച്, അവയുടെ സത്യവും വ്യക്തതയും ഉൾക്കൊണ്ടാൽ, നീ തന്നെ ശുദ്ധവും രൂപരഹിതവും ഉന്നതമായ ബോധാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.
ആര്യസങ്ഗമയുക്ത്യാദൌ പ്രജ്ഞാം വൃദ്ധിം നയേദ് ബലാത് । തതോ മഹാപുരുഷതാ മഹാപുരുഷലക്ഷണൈഃ
ആര്യന്മാരുടെ സാന്നിധ്യവും യുക്തിപ്രയോഗവും ഉപയോഗിച്ചാൽ, ജ്ഞാനം ബലമായി വർദ്ധിപ്പിക്കാം. അതിന് ശേഷം മഹാപുരുഷന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ മഹാപുരുഷത്വം ലഭിക്കും.
യോ യോ യേന ഗുണേനേഹ പുരുഷഃ പ്രവിരാജതേ । ശിക്ഷേത തം തമ് ഏവാശു തസ്മാദ് ബുദ്ധിവിവൃദ്ധയേ
ഇവിടെ ആരാര്ക്ക് എങ്ങനെയൊരു ഗുണം ഉണ്ടോ, അതു തന്നെ അതിൽ നിന്നു വേഗത്തിൽ പഠിക്കണം, ബുദ്ധി വളരാൻ അതു സഹായിക്കും.
മഹാപുരുഷതാ ത്വ് ഏഷാ ശമാദിഗുണശാലിനീ । സമ്യഗ്ജ്ഞാനം വിനാ രാമ സിദ്ധിമ് ഏതി ന കസ്യചിത്
ശാന്തി പോലെയുള്ള ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഈ മഹാത്മാവായിത്തീരുന്നത്, രാമാ, ശരിയായ അറിവില്ലാതെ ആരും സിദ്ധിയിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ല.
ജ്ഞാനാച് ഛമാദയോ യാന്തി വൃദ്ധിം സത്പുരുഷക്രമാത് । ശ്ലാഘനീയാഃ ഫലേനാന്തര് വൃഷ്ടേര് ഇവ നവാങ്കുരാഃ
അറിവിൽ നിന്ന് ശാന്തിയും മറ്റു ഗുണങ്ങളും മഹാത്മാക്കളുടെ ക്രമത്തിൽ വളരുന്നു; മഴയിൽ നിന്നുള്ള പുതിയ മുളകൾ പോലെ, അവയുടെ ഉള്ളിലെ ഫലത്തിനായി ഇവയെ പ്രശംസിക്കാം.
ശമാദിഭ്യോ ഗുണേഭ്യശ് ച വര്ധതേ ജ്ഞാനമ് ഉത്തമമ് । അന്നാത്മകേഭ്യോ യജ്ഞേഭ്യശ് ശാലിവൃഷ്ടിര് ഇവോത്തമാ
ശാന്തി പോലെയുള്ള ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്തമമായ അറിവ് വളരുന്നു, ഭക്ഷ്യയാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മികച്ച അരി വിളവു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ.
ഗുണാശ് ശമാദയോ ജ്ഞാനാച് ഛമാദിഭ്യസ് തഥാ ജ്ഞതാ । പരസ്പരം വിവര്ധേതേ ഏതേ ഽബ്ദസരസീ യഥാ
ശാന്തി പോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്നു. അങ്ങനെ തന്നെ, ജ്ഞാനം ശാന്തിയും മറ്റു ഗുണങ്ങളും വഴി വളരുന്നു. ഇവ പരസ്പരം വളർച്ച നേടുന്നു, ഒരു നദിയും സമുദ്രവും പോലെ.
ജ്ഞാനം സത്പുരുഷാചാരാജ് ജ്ഞാനാത് സത്പുരുഷക്രമഃ । പരസ്പരം ഗതൌ വൃദ്ധിം ജ്ഞാനസത്പുരുഷക്രമൌ । ഏകോ ഽപി നൈതയോസ് താവത് പുരുഷസ്യേഹ സിധ്യതി
ജ്ഞാനം നല്ലവരുടെ ആചാരത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നു. ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് നല്ലവരുടെ വഴി ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് മുന്നേറുമ്പോൾ മാത്രമേ വളർച്ചയുണ്ടാകൂ; ഇതിൽ ഒന്നുമാത്രം മനുഷ്യനു സമ്പൂർണ്ണത നൽകുന്നില്ല.
യഥാ കലമരക്ഷിണ്യാ ഗീത്യാ വിതതതാരയാ । ഖഗോത്സാദേന സഹിതോ ഗീതാനന്ദഃ പ്രസാധ്യതേ
പാടുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളുടെ ഗാനം പക്ഷിയുടെ ഉണർവുള്ള കുരലുമായി ചേർന്നാൽ ആനന്ദം പൂർണ്ണമാകുന്നതുപോലെ,
ജ്ഞാനസത്പുരുഷേഹാഭ്യാമ് അകര്ത്രാ കര്തൃരൂപിണാ । തഥാ പുംസാ നിരിച്ഛേന സമമ് ആസാദ്യതേ പദമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, ജ്ഞാനവും നല്ലവരോടുള്ള സാന്നിധ്യവും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ചെയ്യുന്നതെന്ന ഭാവം ഇല്ലാത്തവനും പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.
സദാചാരക്രമഃ പ്രോക്തോ മയൈഷ രഘുനന്ദന । തഥോപവേശ്യതേ സമ്യഗ് അയം ജ്ഞാനക്രമോ ഽധുനാ
രഘുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, ഞാൻ നല്ല പെരുമാറ്റത്തിന്റെ ക്രമം ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചു. ഇപ്പോൾ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ക്രമം ഞാൻ ശരിയായി വിശദീകരിക്കാം.
ഇദം യശസ്യമ് ആയുഷ്യം പുരുഷാര്ഥഫലപ്രദമ് । തജ്ജ്ഞാദ് ആപ്താത്മശാസ്ത്രാര്ഥാച് ഛ്രോതവ്യം കില ധീമതാ
ഇത് പ്രശസ്തവും ആയുസ്സിന് ഉത്തമവും മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാൻ സഹായിക്കുന്നതുമാണ്. അതിനാൽ, വിശ്വസനീയനും ശാസ്ത്രാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയവനും ആയ ഒരാളിൽ നിന്ന് ബുദ്ധിമാൻ ഈ ഉപദേശം കേൾക്കണം.
ശ്രുത്വാ തു ബുദ്ധിനൈര്മല്യാദ് ബലാദ് യാസ്യസി സത്പദമ് । യഥാ കതകസംശ്ലേഷാത് പ്രസാദമ് അവശം പയഃ
ഇത് കേട്ടശേഷം, മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാൽ നീ നിർബന്ധമായി സത്യാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തും. കറ്റകവൃക്ഷത്തിന്റെ സ്പർശം വെള്ളം സ്വാഭാവികമായി ശുദ്ധമാകുന്നതുപോലെ.
വിദിതവേദ്യമ് ഇദം ഹി മനോ മുനേ വിവശമ് ഏവ ഹി യാതി പരം പദമ് । യദ് അവബുദ്ധമ് അഖണ്ഡിതമ് ഉത്തമം തദവബോധദശാം ന ജഹാതി ഹി
മഹർഷേ, മനസ്സിന് അറിഞ്ഞുകൂടിയതെല്ലാം അറിഞ്ഞാൽ, അതു സ്വയം പരമാവസ്ഥയിലേക്കു എത്തും. അതുപോലെ, അത്യുത്തമമായ, അഖണ്ഡമായ അവബോധം ലഭിച്ചാൽ, ആ അവസ്ഥ മനസ്സു വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
വാഗ്ഭാഭിര് ബ്രഹ്മവിദ് ബ്രഹ്മ ഭാതി സ്വപ്ന ഇവാത്മനി । യദ് ഇദം തത് സ്വശബ്ദാര്ഥൈര് യോ യദ് വേത്തി സ വേത്തു തത്
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവൻ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ബ്രഹ്മമായി തിളങ്ങുന്നു, സ്വപ്നത്തിൽ ഒരാൾ തനിക്കുള്ളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ. ഈ ലോകം അതിന്റെ പേരിന്റെ അർത്ഥംകൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ആരാരും എന്ത് അറിയുന്നുവോ, അതു അവൻ അറിയട്ടെ.
ന്യായേനാനേന സര്വസ്മിന് സര്ഗേ ബ്രഹ്മാമ്ബരേ സതി । കിമ് ഇദം കസ്യ വക്ഷീതി ചോദ്യചഞ്ചുര് നിരാകൃതഃ
ഈ വിധത്തിലുള്ള ചിന്തയിലൂടെ, സൃഷ്ടിയിലെ എല്ലായിടത്തും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വിശാലത നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, 'ഇത് എന്ത്? ആരുടേതാണ്?' എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ അർത്ഥശൂന്യമായിപ്പോകുന്നു.
അഹം താവദ് യഥാജ്ഞാനം യഥാവസ്തു യഥാക്രമമ് । യഥാസ്വഭാവം വച്മീദം തത് സര്വം ശ്രൂയതാം ബുധാഃ
എനിക്ക് എങ്ങനെ മനസ്സിലായോ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും ക്രമത്തിലും സ്വഭാവപ്രകാരം ഞാൻ ഇതെല്ലാം വിശദീകരിക്കും. ജ്ഞാനികൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കട്ടെ.
സ്വപ്നവത് പശ്യതി ജഗച് ചിന്നഭോ ദേഹവിന്മയമ് । സ്വപ്നസംസാരദൃഷ്ടാന്താ ഇഹൈവാന്തസ് സമന്വിതാഃ
സ്വപ്നത്തിൽ ലോകം കാണുന്നതുപോലെ, ചൈതന്യം ഈ ശരീരരൂപമുള്ള ലോകത്തെയും കാണുന്നു. ഇവിടെ തന്നെയാണ് സ്വപ്നവും ലോകജീവിതവും തമ്മിലുള്ള ഉപമകൾ ഒന്നിച്ച് കാണാം.
മുമുക്ഷുവ്യവഹാരോക്തിമയാത് പ്രകരണാദ് അനു । അഥോത്പത്തിപ്രകരണം മയേദം പരികഥ്യതേ
മുക്തിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാഗം കഴിഞ്ഞ്, ഇപ്പോൾ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാഗം ഞാൻ വിശദമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.
ബന്ധോ ഽയം ദൃശ്യസദ്ഭാവോ ദൃശ്യാഭാവേ ന ബന്ധനമ് । ന സമ്ഭവതി ദൃശ്യം തു യഥേദം തച് ഛൃണു ക്രമാത്
ബന്ധനം എന്നത് കാണുന്നവയുടെ നിലനില്പാണ്; കാണുന്നതു ഇല്ലെങ്കിൽ ബന്ധനം ഇല്ല. കാണുന്നതു എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നത് ഞാൻ ക്രമമായി വിശദീകരിക്കാം, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.