കേവലം പുഷ്പഷണ്ഡേഷു നഗരോപവനേഷു ച । ഉദ്യാനവനകുഞ്ജേഷു സദൈവ പരിശീലിതഃ
പൂക്കളുള്ള തോട്ടങ്ങളിലും നഗരത്തിലെ ഉപവനങ്ങളിലും, ഉദ്യാനങ്ങളിലോ കാട്ടിലെ കുഞ്ചുകളിലോ മാത്രം അവൻ എപ്പോഴും സുഖമായി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വിഹര്തുമ് ഏഷ ജാനാതി സഹ രാജകുമാരകൈഃ । കീര്ണപുഷ്പോപകാരാസു സ്വകാസ്വ് അജിരഭൂമിഷു
രാജകുമാരന്മാരോടൊപ്പം സ്വന്തം അങ്കണങ്ങളിൽ, പൂക്കൾ ചിതറുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ കളിക്കാൻ മാത്രമേ അവൻ അറിയൂ.
അദ്യ ത്വ് അതിതരാം ബ്രഹ്മന് മമ ഭാഗ്യവിപര്യയാത് । ഹിമേനേവാഹതഃ പദ്മസ് സമ്പന്നോ ഹരിതഃ കൃശഃ
ബ്രഹ്മണേ, ഇന്നെനിക്ക് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ തിരിച്ചടി കൊണ്ടു, തണലേറ്റ് ചോര്ന്നുപോയ താമരപൂവുപോലെയാണ് അവസ്ഥ. ഒരിക്കൽ പച്ചപ്പും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞിരുന്നതു, ഇപ്പോൾ ഉണങ്ങിയും ക്ഷീണിച്ചും കിടക്കുന്നു.
നാത്തുമ് അന്നാനി ശക്നോതി ന വിഹര്തും ഗൃഹാവനൌ । അന്തഃഖേദപരീതാത്മാ തൂഷ്ണീം തിഷ്ഠതി കേവലമ്
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും കഴിയുന്നില്ല, വീട്ടിലും പുറത്തും സന്തോഷിക്കാനും കഴിയുന്നില്ല. ഉള്ളിൽ ദു:ഖം നിറഞ്ഞു, അവൻ ഒന്നും ചെയ്യാതെ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
സദാരസ് സഹഭൃത്യോ ഽഹം തത്കൃതേ മുനിനായക । ശരദീവ പയോവാഹോ നൂനം നിസ്സഹതാം ഗതഃ
മഹർഷിയേ, ഭാര്യയെയും അനുചരന്മാരെയും കൂടെക്കൊണ്ടു ഞാനും അവനെക്കൊണ്ടു പൂർണ്ണമായും അശക്തനായി. ശരത്കാലത്തിലെ മഴമേഘംപോലെ സഹായം ഒന്നുമില്ലാതെ ആകുന്നു.
ഈദൃശോ ഽസൌ സുതോ ബാല ആധിനാ വിവശീകൃതഃ । കഥം ദദാമി തം തുഭ്യം യോദ്ധും സഹ നിശാചരൈഃ
ഇവൻ ഇങ്ങനെ ഒരു ബാലനാണ്, ദു:ഖം കൊണ്ടു പൂർണ്ണമായി അശക്തനായി. ഇങ്ങനെയുള്ളവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ നിങ്ങളെക്കായി രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്ന അസുരന്മാരുമായി യുദ്ധത്തിനായി നൽകും?
അപി ബാലാങ്ഗനാസങ്ഗാദ് അപി സാധോ സുധാരസാത് । രാജ്യാദ് അപി സുഖായൈഷ പുത്രസ്നേഹോ മഹാമതേ
മഹാമനസിന്, ബാലയുവതികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും അമൃതത്തിന്റെ രുചിയിലും രാജ്യം ഭരിക്കുന്നതിലും കൂടുതലാണ് മകനോടുള്ള സ്നേഹം നൽകുന്ന സന്തോഷം.
യേ ദുരന്താ മഹാരമ്ഭാസ് ത്രിഷു ലോകേഷു ഖേദദാഃ । പുത്രസ്നേഹേന സന്തോ ഽപി കുര്വതേ തേ ന സംശ്രയമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ പോലും ഏറ്റവും ദുഷ്കരവും ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും, മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തിനായി, സംതൃപ്തരായവരും ചെയ്യാൻ മടിക്കാറില്ല.
അസവോ ഽഥ ധനം ദാരാസ് ത്യജ്യന്തേ മാനവൈസ് സുഖമ് । ന പുത്രാ മുനിശാര്ദൂല സ്വഭാവോ ഹ്യ് ഏഷ ജന്തുഷു
മനുഷ്യർക്ക് ജീവനും സമ്പത്തും ഭാര്യയെയും എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയും, മഹർഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, പക്ഷേ മകന്മാരെ വിട്ടുനൽകാൻ അവർക്കു കഴിയില്ല — ജീവികൾക്കുള്ള സ്വഭാവം ഇതാണ്.
രാക്ഷസാഃ ക്രൂരകര്മാണഃ കൂടയുദ്ധവിശാരദാഃ । രാമസ് താന് യോധയത്വ് ഇത്ഥമ് ഉക്തിര് ഏവാതിദുസ്സഹാ
ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികളും വഞ്ചനാപൂർണ്ണമായ യുദ്ധത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ രാക്ഷസന്മാരെ നേരിട്ട് രാമൻ പോരാടണമെന്ന് ചിന്തിച്ചാൽ പോലും അത്രയും സഹിക്കാനാവാത്തതാണ്.