ആകാശാദ് ഏവ യോ ജാതസ് സ വ്യോമൈവാമലം ഭവേത് । സഹകാരീണി നോ സന്തി കാരണാണ്യ് അസ്യ കാനിചിത്
ആകാശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ ശുദ്ധമായ ആകാശം തന്നെയാകും; അവനു യാതൊരു സഹകാരികളും കാരണങ്ങളും ഇല്ല.
സമ്ബന്ധഃ പ്രാക്തനേനാസ്യ ന മനാഗ് അപി കര്മണാ । അസ്തി വന്ധ്യാസുതസ്യേവ തഥാജാതാകൃതേര് ഇവ
അവനു മുൻജന്മത്തിലെ പ്രവർത്തികളുമായി ഒരു ചെറിയ ബന്ധവും ഇല്ല; വന്ധ്യയുടെ മകനോടോ, ജനിക്കാത്ത രൂപത്തോടോ ഉള്ള ബന്ധംപോലെയാണ് അതു.
തസ്മാദ് അജാത ഏവൈഷ സ്വയമ്ഭൂര് അജ ഏവ ച । നൈതസ്യ പൂര്വകര്മാസ്തി നഭസീവ മഹാദ്രുമഃ
അതിനാൽ അവൻ ജനിച്ചവനല്ല, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നവനും, ആരും സൃഷ്ടിച്ചതുമല്ല. അവനു മുമ്പത്തെ പ്രവൃത്തികളൊന്നുമില്ല, ആകാശത്തിൽ വലിയ വൃക്ഷം ഇല്ലാത്തതുപോലെ.
നൈതദ് അസ്യാവശം ചിത്തമ് അഭാവാത് പൂര്വകര്മണഃ । അദ്യ താവദ് അനേനാന്യന് ന കിഞ്ചിത് കര്മ സഞ്ചിതമ്
അവന്റെ മനസ്സ് പഴയ പ്രവൃത്തികളാൽ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അതൊന്നും അവനില്ല. ഇന്നുവരെ അവൻ മറ്റേതെങ്കിലും പ്രവൃത്തി സമ്പാദിച്ചിട്ടില്ല.
ഏഷ ആകാശകോശാത്മാ വിശദാകാശരൂപിണി । സമാധൌ സംസ്ഥിതോ നിത്യം കര്മാണ്യ് അസ്യ ന കാനിചിത്
അവൻ ആകാശത്തിന്റെ അന്തസ്സാണ്, തെളിഞ്ഞ ആകാശംപോലെയുള്ള രൂപം. അവൻ എപ്പോഴും സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, അവനു യാതൊരു പ്രവൃത്തികളും ഇല്ല.
പ്രാക്തനാനി ന സന്ത്യ് അസ്യ കര്മാണ്യ് അദ്യ കരോതി നോ । കിഞ്ചിദ് അപ്യ് ഏവമ് ഏഷോ ഽത്ര വിജ്ഞാനാകാശമാത്രകമ്
അവനു പഴയ പ്രവൃത്തികളില്ല, ഇപ്പോഴും ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. അതിനാൽ ഇതിൽ അവൻ ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനമാത്രമായ ആകാശം മാത്രമാണ്.
പ്രാണസ്പന്ദോ ഽസ്യ യത് കര്മ ലക്ഷ്യതേ ചാസ്മദാദിഭിഃ । ദൃശ്യതേ ഽസ്മാഭിര് ഏവൈതന് ന ത്വ് അസ്യാസ്ത്യ് അത്ര കര്മധീഃ
ജീവന്റെ ചലനം, നമ്മളും മറ്റുള്ളവരും അവനിൽ കാണുന്ന പ്രവൃത്തിയായി തോന്നുന്നു. എന്നാൽ, അതെല്ലാം നമ്മൾ മാത്രമാണ് കാണുന്നത്; അവനു അതിൽ പ്രവൃത്തി എന്നൊരു ധാരണ പോലും ഇല്ല.
ദേഹോ ഽസ്യ ദൃശ്യതേ ഽസ്മാഭിര് നൈഷ വേത്തി പരാത് പദാത് । ഭിന്നമ് ആകാശമ് ആത്മീയം ചിത്സ്തമ്ഭേ സാലഭഞ്ജികാമ്
അവന്റെ ശരീരം നമ്മൾ കാണുന്നു, പക്ഷേ അവനു അതിനെക്കുറിച്ച് അറിവില്ല. ഒരു തൂണിനുള്ളിൽ കൊത്തിയ രൂപം ആകാശം അറിയാത്തതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
അനുത്കീര്ണാ യഥാ സ്തമ്ഭേ സംസ്ഥിതാ സാലഭഞ്ജികാ । തഥൈഷ പരമാത്മാന്തസ് സ്വാത്മഭൂതസ് സ്ഥിതോ ദ്വിജഃ
തൂണിനുള്ളിൽ കൊത്തിയിട്ടില്ലാത്ത രൂപം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ഈ പരമാത്മാവ് സ്വയം സ്വരൂപമായി അകത്താണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, ദ്വിജനേ.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസി ശൂന്യത്വം ച യഥാമ്ബരേ । മാരുതേ ച യഥാ സ്പന്ദസ് തഥൈഷ പരമേ പദേ
ജലത്തിൽ ദ്രാവകത്വം പോലെയും, ആകാശത്തിൽ ശൂന്യത്വം പോലെയും, വായുവിൽ ചലനം പോലെയും, അതുപോലെയാണ് ഇദ്ദേഹം പരമാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്.
കര്മാണ്യ് അദ്യതനാന്യ് അസ്യ സഞ്ചിതാനി ന സന്തി ഹി । ന പൂര്വാണ്യ് ഏവ തേനേഹ ന സംസാരവശം ഗതഃ
ഇവന് ഇന്നത്തെ കർമ്മങ്ങളോ, പഴയ കർമ്മങ്ങളോ ഒന്നുമില്ല; അവന് ഈ ലോകചക്രത്തിന്റെ അധീനതയിലുമില്ല.
സഹകാരികാരണാനാമ് അഭാവേ യഃ പ്രജായതേ । നാസൌ സ്വകാരണാദ് ഭിന്നോ ഭവതീത്യ് അനുഭൂയതേ
സഹായക കാരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതിന്റെ കാരണം തന്നെയാണെന്ന് അനുഭവപ്പെടുന്നു.
നിര്മലാകാശകോശാത്മാ ദ്വിജ ഏഷ സ്വയമ്ഭവഃ । കര്താ ന പൂര്വം നാപ്യ് അദ്യ കഥമ് ആക്രമ്യതേ വദ
നിർമലമായ ആകാശംപോലെയുള്ള അന്തസ്സാണ് ഈ സ്വയംഭവനായ ദ്വിജന്റെ സ്വഭാവം; അവൻ മുമ്പോ ഇപ്പോഴോ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനല്ല—അവനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കാമെന്ന് പറയൂ.
യദൈഷ കലനാം ബുദ്ധ്യാ മൃത്യുനാമ്നീം കരിഷ്യതി । തദൈവ രഹിതോ ബുദ്ധ്യാ സ്വയമ് ഏവ മരിഷ്യതി
അവൻ ബുദ്ധിയാൽ മരണം എന്നത് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ ബുദ്ധി വിട്ട് അവൻ സ്വയം മരിക്കും.
പൃഥ്വ്യാദിമാന് അഹമ് അയമ് ഇതി യസ്യ സ്വനിശ്ചയഃ । സ പാര്ഥിവോ ഭവത്യ് ആശു ഗ്രഹീതും സ ച ശക്യതേ
ആഹം ഭൂമി മുതലായവയാൽ നിർമ്മിതൻ എന്നുറപ്പുള്ളവൻ, ഉടൻ ഭൂമിയുമായി ഒരുമിപ്പെടുന്നു. അത്തരം ഒരാളെ എളുപ്പത്തിൽ പിടിക്കാവുന്നതാണ്.
ഏഷ ത്വ് അപാര്ഥിവാകാരശ് ശുദ്ധവിജ്ഞാനരൂപവാന് । ദൃഢരജ്ജ്വേവ ഗഗനം ഗ്രഹീതും നൈവ യുജ്യതേ
പക്ഷേ, ഭൂമിയുടെ രൂപമില്ലാത്തവനും ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളവനും ആകാശം കയറ്റം കെട്ടിയ കയറുകൊണ്ട് പിടിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ പിടിക്കാനാവില്ല.
ഭഗവഞ് ജായതേ ശൂന്യഃ കഥം നാമ വദേതി മേ । പൃഥ്വ്യാദയഃ കഥം സന്തി ന സന്തി വദ വാ കഥമ്
ഭഗവൻ, ശൂന്യമായത് എങ്ങനെയാണ് ജനിക്കുന്നത്? അതു എങ്ങനെ ഉണ്ടെന്നു പറയപ്പെടുന്നു? ഭൂമി മുതലായവ ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ എങ്ങനെയാണ് അവ ഉണ്ടാകുന്നതും ഇല്ലാതാകുന്നതും? ദയവായി പറയൂ.
ന കദാചന ജാതോ ഽസൌ ന ച നാസ്തി കദാചന । ദ്വിജഃ കേവലവിജ്ഞാനഭാമാത്രം തത് തഥാ സ്ഥിതമ്
അത് ഒരിക്കലും ജനിച്ചിട്ടില്ല, ഒരിക്കലും ഇല്ലാതായിട്ടില്ല. അതു ശുദ്ധബോധം മാത്രം, അതുപോലെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
മഹാപ്രലയസമ്പത്തൌ ന കിഞ്ചിദ് അവശിഷ്യതേ । ബ്രഹ്മാസ്തേ ശാന്തമ് അജരമ് അനന്താത്മൈവ കേവലമ്
മഹാപ്രളയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ഒന്നും ശേഷിക്കില്ല; ശാന്തവും, വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും, അനന്തമായ ആത്മാവായ ബ്രഹ്മം മാത്രം അവശേഷിക്കും.
ചേത്യനിര്മുക്തചിന്മാത്രമ് അണൂനാമ് അണു വിദ്ധി തത് । തഥാ തദ് അണു യേനാസ്യ നികടേ ഽദ്രിനിഭം നഭഃ
അറിയപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് മോചിതമായ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ് അതു; അതാണ് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായത്. അടുത്ത് നോക്കുമ്പോൾ ആകാശം മലപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സ ചിന്മാത്രസ്വഭാവത്വാദ് ദേഹോ ഽഹമ് ഇതി ചേതസി । കാകതാലീയവദ് ഭാതമ് ആകാരം തേന പശ്യതി
അത് സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ശുദ്ധചൈതന്യമാകയാൽ, മനസ്സിൽ 'ഞാൻ ശരീരമാണ്' എന്ന ചിന്ത ഉയർന്നാൽ, അതിന് രൂപം ഉള്ളതുപോലെ തോന്നുന്നു; കാക്ക താളിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ യാദൃശ്ചികമായ ഒരു സംഗമം പോലെ.
സ ഏഷ ബ്രാഹ്മണസ് തസ്മിന് സര്ഗാദാവ് അമ്ബരോദരേ । സ്വയം ഭാതസ് സ്വയമ്ഭൂത്വം ഗതോ ഭാത്യ് അജരാമരഃ
ഈ ബ്രഹ്മം സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ആകാശത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ, സ്വയം പ്രകാശിച്ച്, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നവനായി, വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും അമരനും ആയി തെളിയുന്നു.
നാസ്യ ദേഹോ ന കര്മാണി ന കര്തൃത്വം ന വാസനാ । ഏഷ ശുദ്ധചിദാകാശോ വിജ്ഞാനഘനമ് ആതതമ്
അവനു ശരീരമോ പ്രവർത്തനങ്ങളോ ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഭാവമോ ആന്തരവാസനകളോ ഒന്നുമില്ല; അവൻ ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ആകാശം, മുഴുവൻ ജ്ഞാനത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പ്രാക്തനം വാസനാജാലം കിഞ്ചിദ് അസ്യ ന വിദ്യതേ । കേവലം വ്യോമരൂപസ്യ ഭാരൂപസ്യേവ തേജസഃ
അവനിൽ പഴയ വാസനകളുടെ ഒരു സൂക്ഷ്മതയും ഇല്ല; അവൻ വെറും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവൻ, പ്രകാശം ഭാരംപോലുള്ളതല്ലാത്തതുപോലെ.
കേവലം വേദനാമാത്രാദ് ഏവമ് ഏഷോ ഽവലോക്യതേ । വേദനാമാത്രസംശാന്താവ് ഈദൃശോ ഽപി ന ദൃശ്യതേ
അവനെ വെറും അനുഭവം കൊണ്ടാണ് അറിയാൻ കഴിയുന്നത്; ആ അനുഭവം പോലും ശാന്തമായാൽ, ഇങ്ങനെയുള്ളവനെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
തസ്മാദ് യഥാ ചിദാകാശസ് തഥാ തത്പ്രതിപത്തയഃ । കുതഃ കിലാത്ര പൃഥ്വ്യാദേഃ കീദൃശസ് സമ്ഭവഃ കഥമ്
അതിനാൽ, ബോധത്തിന്റെ ആകാശം എങ്ങിനെയോ അതിന്റെ ഗ്രഹണങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; അപ്പോൾ ഭൂമി മുതലായവ ഇവിടെയുണ്ടാകാൻ എങ്ങനെയാണ് സാധ്യമാകുന്നത്?
ഏതദാക്രമണേ മൃത്യോ തസ്മാന് മാ യത്നവാന് ഭവ । ഗ്രഹീതും യുജ്യതേ വ്യോമ ന കദാചന കേനചിത്
ഇത് പിടിക്കാനുള്ള ശ്രമം വെറുതെ, മരണമേ, അതിനാൽ നീ അതിന് ശ്രമിക്കേണ്ട. ആകാശം ആരാലും ഒരിക്കലും പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബ്രഹ്മൈവ കഥിതോ ബ്രഹ്മംസ് ത്വയാ മേ പ്രപിതാമഹഃ । സ്വയമ്ഭൂര് അജ ഏകാത്മാ വിജ്ഞാനാത്മേതി മേ മതിഃ
ബ്രഹ്മമേ, എന്റെ വലിയപ്പൻ എന്നോട് പറഞ്ഞത് ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്നു തന്നെ. സ്വയം ജനിച്ചവൻ, ജനനമില്ലാത്തവൻ, ഒരേ ആത്മാവായവൻ, ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ — ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം.
ഏവമ് ഏതന് മയാ രാമ ബ്രഹ്മൈഷ കഥിതസ് തവ । വിവാദമ് അകരോന് മൃത്യുര് യമേനൈതത്കൃതേ പുരാ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, രാമാ, ഞാൻ നിന്നോട് ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത്. ഇതു സംബന്ധിച്ച് പുരാതനകാലത്ത് മരണവും യമനും തമ്മിൽ വാദം നടന്നിരുന്നു.
മന്വന്തരേ സര്വഭക്ഷോ യദാ മൃത്യുര് ഹരന് പ്രജാഃ । ബലമ് ഏത്യ് അബ്ജജാക്രാന്താവ് ആരമ്ഭമ് അകരോത് സ്വയമ്
ഒരു മന്വന്തരത്തിൽ, സകലത്തെയും വിഴുങ്ങുന്ന മരണം ജീവികളെ പിടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ശക്തി നേടി, പദ്മജനനായിടത്ത് തന്റെ പ്രവർത്തനം സ്വയം ആരംഭിച്ചു.