केवलं पुष्पषण्डेषु नगरोपवनेषु च । उद्यानवनकुञ्जेषु सदैव परिशीलितः
तो फक्त फुलांच्या बागांमध्ये, नगराजवळच्या वनीत आणि उद्यानातील झाडीतच नेहमी वावरलेला आहे.
विहर्तुम् एष जानाति सह राजकुमारकैः । कीर्णपुष्पोपकारासु स्वकास्व् अजिरभूमिषु
राजकुमारांसोबत खेळायला तो जाणतो, आणि आपल्या अंगणात फुलांनी सजलेल्या जागांमध्ये तो आनंदाने रमतो.
अद्य त्व् अतितरां ब्रह्मन् मम भाग्यविपर्ययात् । हिमेनेवाहतः पद्मस् सम्पन्नो हरितः कृशः
आज, हे ब्राह्मण, माझ्या नशिबाच्या उलटफेरीमुळे मी जणू हिमाने सुकलेले कमळ आहे; जे कधी हिरवेगार व फुललेले होते, ते आता कोमेजून गळून गेले आहे.
नात्तुम् अन्नानि शक्नोति न विहर्तुं गृहावनौ । अन्तःखेदपरीतात्मा तूष्णीं तिष्ठति केवलम्
त्याला ना अन्न खाता येते, ना घरात किंवा बाहेर कुठे आनंद मिळतो; त्याचे मन आतून दुःखाने भरून गेले आहे, आणि तो फक्त शांतपणे बसून राहतो.
सदारस् सहभृत्यो ऽहं तत्कृते मुनिनायक । शरदीव पयोवाहो नूनं निस्सहतां गतः
पत्नी आणि सेवकांसह मीही, हे मुनीश्रेष्ठ, त्याच्यामुळे अगदी असहाय्य झालो आहे, जणू शरद ऋतूतील पाऊस नसलेले ढग.
ईदृशो ऽसौ सुतो बाल आधिना विवशीकृतः । कथं ददामि तं तुभ्यं योद्धुं सह निशाचरैः
माझा हा मुलगा अजून लहान आहे, दुःखाने अगदी हतबल झाला आहे; अशा अवस्थेत मी त्याला राक्षसांशी लढायला तुमच्याकडे कसा देऊ?
अपि बालाङ्गनासङ्गाद् अपि साधो सुधारसात् । राज्याद् अपि सुखायैष पुत्रस्नेहो महामते
अति बुद्धिमान मित्रा, मुलावरचं प्रेम हे तरुण स्त्रियांच्या संगापेक्षा, अमृताच्या स्वादापेक्षा, किंवा राज्यसत्तेपेक्षाही जास्त आनंद देणारं असतं.
ये दुरन्ता महारम्भास् त्रिषु लोकेषु खेददाः । पुत्रस्नेहेन सन्तो ऽपि कुर्वते ते न संश्रयम्
तीनही लोकांतले कठीण आणि दमवणारे उद्योग संत लोक सहजपणे करत नाहीत, पण मुलावरच्या प्रेमासाठी मात्र ते काहीही मागेपुढे पाहत नाहीत.
असवो ऽथ धनं दारास् त्यज्यन्ते मानवैस् सुखम् । न पुत्रा मुनिशार्दूल स्वभावो ह्य् एष जन्तुषु
मुनिश्रेष्ठा, माणसं आपला जीव, धन किंवा पत्नी सहज सोडू शकतात, पण मुलांना मात्र नाही. सर्व जीवांची हीच स्वाभाविक वृत्ती आहे.
राक्षसाः क्रूरकर्माणः कूटयुद्धविशारदाः । रामस् तान् योधयत्व् इत्थम् उक्तिर् एवातिदुस्सहा
राक्षस क्रूर कृत्य करणारे आणि कपटी युद्धात पटाईत असतात. रामाने त्यांच्याशी लढावं, ही कल्पनाच सहन करायला फार कठीण आहे.