ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁ ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—“ରାମା, ଏହି ଭାବ ଯେ, ‘ମୋତେ କିଏ ଅନ୍ୟଜଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଉଛି’, ଏହା ଏକ ଭ୍ରମ ଓ ଅପରାଧୀ ଚିନ୍ତା। ଏହି ଭାବକୁ ଧରି ରଖିଥିବା ଲୋକ ଏକ ନିମ୍ନ ଜଣ, ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଜୀବନରେ ହଜାର ହଜାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆସେ ଓ ଯାଏ, ତଥାପି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଲୋକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଆଚରଣର ଅଟୁଟ ସୀମାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ରତ୍ନ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ ଆସେ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଉଦ୍ୟମକୁ ‘ମାନବ ଉଦ୍ୟମ’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି; ଏହା ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ସଫଳ ହୁଏ। କାର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଏହା ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୁଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନନ୍ତ ଓ ସମ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଉପାଦ୍ୟାୟ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟମକୁ ‘ଭାଗ୍ୟ’ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହି ପରିଭାଷା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଠିକ୍। କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବି ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ସଦା ସଦା ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦୁଇ ଜଗତର ଉପକାର କରେ। ଯେପରିକି ଗତକାଲିର ଅପକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ, ଏଭଳି ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ; ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କର। ଉଦ୍ୟମର ଫଳ ନିଜ ହାତରେ ଏକ ଆମ୍ଳ ଫଳ ପରି ପ୍ରକାଶ ହୁଏ; ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ଅନଦେଖା କରି ଭାଗ୍ୟ ଭ୍ରମରେ ଏକାଗ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟ ନିଜ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ କାରଣ ଫଳ ବିହୀନ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ଅସତ୍ୟ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ହେ ଶୁଭ ଭାବନା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ, ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କର। ଶାସ୍ତ୍ର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ଦେଶୀୟ ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଫଳ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଏହା ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ, ମନ କିଛି ଅନ୍ୟ ଚାହିଁନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ—ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ଉଦ୍ୟମ ଭାବେ କୁହାଯାଏ। ଉଦ୍ୟମର ଫଳ ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଆସେ ବୋଲି ଜାଣି, ସଦା ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ତାହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂରଣ ହୁଏ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକ ଓ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଦ୍ୱାରା। ଭାଗ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟମକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ମନ ଦ୍ୱାରା ସଦା ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଲୋକମାନେ ସଦା ସଦା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ସେବନ କରି ଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଜୀବ ଜନ୍ମର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧା ରହି, ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୁଏ; ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରି, ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। ଶାନ୍ତି ଅପ୍ରତିହତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧ, ଯାହା ହେଉଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କ ସଂଗ। ଏକ ରୋଗ ମୁକ୍ତ ଶରୀର ଓ ଅଳ୍ପ ଦୁଃଖ ଥିଲେ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଏମିତି ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କର, ଯେପରି ଆଉ କେବେ ଜନ୍ମ ନ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ ପାଇଯିବେ। ଯେଉଁମାନେ ଉଦ୍ୟମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଭାଗ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଭୋଗକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେନ୍ତି। ଚେତନା, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଚଳାଚଳ—ଏଗୁଡିକ ମାନବ ଉଦ୍ୟମର ରୂପ, ଏଠୁ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମନର ଅନୁଭୂତି ଯେପରି, ଅନ୍ତର ଚଳାଚଳ ତାହା ଅନୁସାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଶରୀର ତାହା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ଫଳ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ଶିଶୁବାସ୍ଥାରୁ ଏହି ଉଦ୍ୟମ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଭାଗ୍ୟ କେଉଁଠି ଦେଖିଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ହେଲେ, ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ର ଦାନବ ଗୁରୁ ହେଲେ। ଅନେକ ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ କଷ୍ଟରେ ପୀଡିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପଦ ପାଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ମହାନ ଲୋକମାନେ ଧନୀ ଓ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଘିରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନରକର ଅତିଥି ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଇଛି। ହଜାର ଜନ୍ମ ଓ ନାନା ଅବସ୍ଥାରେ, ଜୀବମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଏକମାତ୍ର ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଶାସ୍ତ୍ର, ଉପାଦ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ—ଏହି ତିନି ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ସବୁଠି ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ପ୍ରମାଣିତ, କେବେ ଭାଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ମନ ଅଶୁଭ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ, ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇବା ଉଚିତ—ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର। ଯାହା ଏକାଗ୍ର, ଉପକାରୀ ଓ ଅପରାଧ ନୁହେଁ, ତାହାକୁ ଉଦ୍ୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଏହିପରି ଉପାଦ୍ୟାୟମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ମୋ ଉଦ୍ୟମ ବଢ଼ିଲେ, ଫଳ ଶୀଘ୍ର ଆସେ; ଏହିପରି ମୁଁ ଫଳ ପାଉଛି ଏକାମାତ୍ର ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ଦେଖିଯାଏ; ଉଦ୍ୟମ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ପଥ; ଭାଗ୍ୟ ହେଉଛି କେବଳ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ମନ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ବାସନା। ଉଦ୍ୟମର କ୍ରମ ସଦା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରମାଣିତ; ଏହି ଜଗତରେ ଦୂର ଦେଶକୁ ଯିବା ଫଳ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁ ଖାଉଛି ସେ ତୃପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି, ଖାଉ ନଥିବା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଯାଉଛି ସେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ଯାଉ ନଥିବା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ କଥା କହୁଛି ସେ କହିପାରିବେ, କହୁ ନଥିବା ନୁହେଁ—ଏଭଳି ଉଦ୍ୟମ ଲୋକଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।