ଯୋଗଵାସିଷ୍ଠଃ

ତତସ୍ ତେଷାଂ ଵିନାଶାର୍ଥମ୍ ଉଦ୍ଯତସ୍ ତପସାଂ ନିଧିଃ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଅଯୋଧ୍ଯାମ୍ ଅଭ୍ଯଯାତ୍ ପୁରୀମ୍

ତେଣୁ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ତପସ୍ଵୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜ ନେଇ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉଥିଲେ।

ସ ରାଜ୍ଞୋ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଦ୍ଵାରାଧ୍ଯକ୍ଷାନ୍ ଉଵାଚ ହ । ଶୀଘ୍ରମ୍ ଆଖ୍ଯାତ ମାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ କୌଶିକଂ ଗାଧିନସ୍ ସୁତମ୍

ରାଜାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦ୍ୱାରପାଳମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ କୌଶିକ ଏଠାରେ ଆସିଛି ବୋଲି ତୁରନ୍ତ ଖବର ଦିଅ।'

ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ଵାସ୍ସ୍ଥା ରାଜଗୃହଂ ଯଯୁଃ । ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମନସସ୍ ସର୍ଵେ ତେନ ଵାକ୍ଯେନ ଚୋଦିତାଃ

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ରାଜମହଳକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତେ ଗତ୍ଵା ରାଜଭଵନଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମ୍ ଋଷିଂ ତତଃ । ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ଆଵେଦଯାମ୍ ଆସୁଃ ପ୍ରତୀହାରପତିଂ ତଦା

ସେମାନେ ରାଜଭବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାପରେ ମହାରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ଅଥାସ୍ଥାନଗତଂ ଭୂପଂ ରାଜମଣ୍ଡଲମାଲିତମ୍ । ସମୁପେତ୍ଯ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ଯାଷ୍ଟୀକୋ ଽସୌ ଵ୍ଯଜିଜ୍ଞପତ୍

ତାପରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ତ୍ୱରାରେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ସଭାରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜମଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲା, ସେଠାରେ ଗିଏ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।

ଦେଵ ଦ୍ଵାରି ମହାତେଜା ବାଲଭାସ୍କରଭାସ୍ଵରଃ । ଜ୍ଵାଲାରୁଣଜଟାଜୂଟଃ ପୁମାଞ୍ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଵସ୍ଥିତଃ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପୁରୁଷ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ଯିଏ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲାଲ ଜ୍ୱାଳା ପରି ଜଟା ଥିବା, ଏବଂ ବଡ଼ ତେଜସ୍ୱୀ।

ସଚାମରପତାକାଢ୍ଯଂ ସାଶ୍ଵେଭପୁରୁଷାଯୁଧମ୍ । କୃତଵାଂସ୍ ତଂ ପ୍ରଦେଶଂ ଯସ୍ ତେଜୋଭିଃ କୀର୍ଣକାଞ୍ଚନମ୍

ସେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଚାମର, ପତାକା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମଣିଷ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହ ସୁଶୋଭିତ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସେଠା ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି।

ଵକ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାନ୍ ଆଶୁ ଯାଷ୍ଟୀକା ନିଵେଦଯତ ରାଜନି । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମୁନିଃ ପ୍ରାପ୍ତ ଇତ୍ଯ୍ ଅନୁଦ୍ଧତଯା ଗିରା

ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ନମ୍ରତା ସହ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ, ଯେ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

ଇତି ଯାଷ୍ଟୀକଵଚନମ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ନୃପସତ୍ତମଃ । ସ ସମନ୍ତ୍ରୀ ସସାମନ୍ତଃ ପ୍ରୋତ୍ତସ୍ଥେ ହେମଵିଷ୍ଟରାତ୍

ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାନ୍ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସାମନ୍ତମାନେ ସହିତ ସୁନା ମଞ୍ଚରୁ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ପଦାତିର୍ ଏଵ ମହତାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଵୃନ୍ଦେନ ପାଲିତଃ । ଵସିଷ୍ଠଵାମଦେଵାଭ୍ଯାଂ ସହ ସାମନ୍ତସଂସ୍ତୁତଃ

ବଡ଼ ରାଜାମାନେ ପଦଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଏକ ଭାରି ଦଳ ସହିତ, ତାଙ୍କର ସାମନ୍ତମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ଓ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବାମଦେବଙ୍କ ସହ ଏହି ଯାତ୍ରା ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

ଜଗାମ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ । ଦଦର୍ଶ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ଦ୍ଵାରଭୂମାଵ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତମ୍

ସେ ଯେଉଁଠାରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଖିଲେ।

କେନାପି କାରଣେନୋର୍ଵୀତଲମ୍ ଅର୍କମ୍ ଇଵାଗତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମେଣ ତେଜସାକ୍ରାନ୍ତଂ କ୍ଷାତ୍ରେଣ ଚ ମହୌଜସା

କିଛି କାରଣରୁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତେଜ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଜରାଜରଢଯା ନିତ୍ଯଂ ତପଃପ୍ରସରରୂକ୍ଷଯା । ଜଟାଵଲ୍ଲ୍ଯା ଵୃତସ୍କନ୍ଧଂ ସସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରମ୍ ଇଵାଚଲମ୍

ବୟସ ଓ ତପସ୍ୟାର ଦ୍ୱାରା ସଦା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ଜଟା ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା, ସେଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଉପଶାନ୍ତଂ ଚ କାନ୍ତଂ ଚ ଦୀପ୍ତମ୍ ଅପ୍ରତିଘଂ ତଥା । ନିଭୃତଂ ଚୋର୍ଜିତାକାରଂ ଦଧାନଂ ଭାସ୍ଵରଂ ଵପୁଃ

ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅବିରୋଧ, ନିର୍ବିକାର ଓ ଗମ୍ଭୀର ରୂପରେ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ପେଶଲେନାତିଭୀମେନ ପ୍ରସନ୍ନେନାକୁଲେନ ଚ । ଗମ୍ଭୀରେଣାତିପୂର୍ଣେନ ତେଜସା ରଞ୍ଜିତପ୍ରଜମ୍

ସେ ମୃଦୁ ଏବଂ ଭୟଜନକ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଗଭୀର, ଅତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜରେ ଜନମାନେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।

ଅନନ୍ତଜୀଵିତଦଶାସଖୀମ୍ ଏକାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ । ଧାରଯନ୍ତଂ କରେ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଂ ଵୀଣାମ୍ ଅମ୍ଲାନମାନସମ୍

ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଏକ ମୃଦୁ ବୀଣା ଧରିଥିଲେ, ମନ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ରହିଲା। ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ଏକ ନିର୍ମଳ ଓ ଅନନ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ ନାମକ ମିତ୍ର।

କରୁଣାକ୍ରାନ୍ତଚେତସ୍ତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରସନ୍ନମଧୁରେକ୍ଷିତୈଃ । ଈକ୍ଷଣୈର୍ ଅମୃତେନେଵ ସଂସିଞ୍ଚନ୍ତମ୍ ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ

ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନେ ହେଉଥିଲା, ସେ ନଜରରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଅମୃତ ଛିଟାଉଛନ୍ତି।

ସିତାସିତତତାପାଙ୍ଗଂ ଧଵଲପ୍ରୋନ୍ନତଭ୍ରୁଵମ୍ । ଆନନ୍ଦଂ ଚ ଭଯଂ ଚାନ୍ତଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଅଵେକ୍ଷିତୁଃ

ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଧଳା କେବେ କଳା, ଭୂଷିତ ଓ ଉଚ୍ଚ ଭୃକୁଟି ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୟ ଦୁହିଁ ଦେଇଥିଲେ।

ମୁନିମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଭୂପାଲୋ ଦୂରାଦ୍ ଏଵାନତାକୃତିଃ । ପ୍ରଣନାମ ଗଲନ୍ମୌଲିମଣିମାଲିତଭୂତଲମ୍

ମୁନିଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ରାଜା ନମ୍ର ଭାବରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କର ମୁକୁଟର ମଣି ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଗଲା।

ମୁନିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵନେର୍ ଈଶଂ ଭାସ୍ଵାନ୍ ଇଵ ଶତକ୍ରତୁମ୍ । ତତ୍ରାଭିଵାଦଯାଂ ଚକ୍ରେ ମଧୁରୋଦାରଯା ଗିରା

ମୁନି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଭୂମିର ନାଥଙ୍କୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରନ୍ତି, ସେପରି ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ କଥାରେ ଅଭିବାଦନ କଲେ।

ତତୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ସ୍ଵାଗତାଦିକ୍ରମେଣୈନଂ ପୂଜଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଆଦୃତାଃ

ତାପରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଚିତ ଆଦର ଓ ସ୍ୱାଗତ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।

ଅଶଙ୍କିତୋପନୀତେନ ଭାସ୍ଵତା ଦର୍ଶନେନ ତେ । ସାଧୋ ସ୍ଵନୁଗୃହୀତାସ୍ ସ୍ମୋ ରଵିଣେଵାମ୍ବୁଜାକରାଃ

ହେ ମହାନ, ଆପଣଙ୍କର ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛୁ, ଯେପରି ରବିଙ୍କ ଆଲୋକରେ ପଦ୍ମଗୁଛି ଖୁସି ହୁଏ।

ଯଦ୍ ଅନାଦି ଯଦ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ଯଦ୍ ଅପାଯଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ତଦ୍ ଆନନ୍ଦସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାନ୍ ମୁନେ

ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଯାହା ଅଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଯାହାର କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ସେଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଆମେ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପାଇଛୁ, ହେ ମୁନି।

ଅଦ୍ଯ ଵର୍ତାମହେ ନୂନଂ ଧର୍ମ୍ଯାଣାଂ ଧୁରି ଧର୍ମତଃ । ଭଵଦାଗମନସ୍ଯେମେ ଯଦ୍ ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତାଂ ଗତାଃ

ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମେ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଇଛୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଆମ ପାଇଁ ହେବା ଧର୍ମର ଫଳ।

ଏଵଂ ପ୍ରକଥଯନ୍ତୋ ଽତ୍ର ରାଜାନୋ ଽଥ ମହର୍ଷଯଃ । ଆସନେଷୁ ସଭାସ୍ଥାନମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ସମୁପାଵିଶନ୍

ଏପରି ଆଲୋଚନା କରିବା ସମୟରେ, ରାଜାମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସଭାରେ ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ।

ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଵଲିତଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଭୀତସ୍ ତମ୍ ଋଷିମ୍ ଆଗତମ୍ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋ ରାଜା ସ୍ଵଯମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଏକ ଭୟଭିତ ଋଷି ଆସୁଛନ୍ତି, ତେବେ ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ସ୍ୱୟଂ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।

ସ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାର୍ଘ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତଂ ରାଜାନଂ ପର୍ଯପୂଜଯତ୍

ସେ ରାଜାଙ୍କ ହାତରୁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।

ସ ରାଜ୍ଞା ପୂଜିତସ୍ ତେନ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନସ୍ ତଦା । କୁଶଲଂ ଚାପ୍ଯଯଂ ଚୈଵ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ ନରାଧିପମ୍

ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ମୁନି ଖୁସିରେ ଅନ୍ନଦାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଵସିଷ୍ଠେନ ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ଯଥାର୍ହଂ ଚାର୍ଚଯିତ୍ଵୈନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାନାମଯଂ ତତଃ

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ମିଳି, ସେ ମହାମୁନି ହସି ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।