ଯୋଗଵାସିଷ୍ଠଃ

ଜଗାମ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ । ଦଦର୍ଶ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ଦ୍ଵାରଭୂମାଵ୍ ଅଧିଷ୍ଠିତମ୍

ସେ ଯେଉଁଠାରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଖିଲେ।

କେନାପି କାରଣେନୋର୍ଵୀତଲମ୍ ଅର୍କମ୍ ଇଵାଗତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମେଣ ତେଜସାକ୍ରାନ୍ତଂ କ୍ଷାତ୍ରେଣ ଚ ମହୌଜସା

କିଛି କାରଣରୁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତେଜ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଜରାଜରଢଯା ନିତ୍ଯଂ ତପଃପ୍ରସରରୂକ୍ଷଯା । ଜଟାଵଲ୍ଲ୍ଯା ଵୃତସ୍କନ୍ଧଂ ସସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରମ୍ ଇଵାଚଲମ୍

ବୟସ ଓ ତପସ୍ୟାର ଦ୍ୱାରା ସଦା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ଜଟା ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା, ସେଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଉପଶାନ୍ତଂ ଚ କାନ୍ତଂ ଚ ଦୀପ୍ତମ୍ ଅପ୍ରତିଘଂ ତଥା । ନିଭୃତଂ ଚୋର୍ଜିତାକାରଂ ଦଧାନଂ ଭାସ୍ଵରଂ ଵପୁଃ

ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅବିରୋଧ, ନିର୍ବିକାର ଓ ଗମ୍ଭୀର ରୂପରେ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ପେଶଲେନାତିଭୀମେନ ପ୍ରସନ୍ନେନାକୁଲେନ ଚ । ଗମ୍ଭୀରେଣାତିପୂର୍ଣେନ ତେଜସା ରଞ୍ଜିତପ୍ରଜମ୍

ସେ ମୃଦୁ ଏବଂ ଭୟଜନକ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଗଭୀର, ଅତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜରେ ଜନମାନେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।

ଅନନ୍ତଜୀଵିତଦଶାସଖୀମ୍ ଏକାମ୍ ଅନିନ୍ଦିତାମ୍ । ଧାରଯନ୍ତଂ କରେ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଂ ଵୀଣାମ୍ ଅମ୍ଲାନମାନସମ୍

ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଏକ ମୃଦୁ ବୀଣା ଧରିଥିଲେ, ମନ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ରହିଲା। ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ଏକ ନିର୍ମଳ ଓ ଅନନ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ ନାମକ ମିତ୍ର।

କରୁଣାକ୍ରାନ୍ତଚେତସ୍ତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରସନ୍ନମଧୁରେକ୍ଷିତୈଃ । ଈକ୍ଷଣୈର୍ ଅମୃତେନେଵ ସଂସିଞ୍ଚନ୍ତମ୍ ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ

ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନେ ହେଉଥିଲା, ସେ ନଜରରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଅମୃତ ଛିଟାଉଛନ୍ତି।

ସିତାସିତତତାପାଙ୍ଗଂ ଧଵଲପ୍ରୋନ୍ନତଭ୍ରୁଵମ୍ । ଆନନ୍ଦଂ ଚ ଭଯଂ ଚାନ୍ତଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତମ୍ ଅଵେକ୍ଷିତୁଃ

ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଧଳା କେବେ କଳା, ଭୂଷିତ ଓ ଉଚ୍ଚ ଭୃକୁଟି ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୟ ଦୁହିଁ ଦେଇଥିଲେ।

ମୁନିମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ଭୂପାଲୋ ଦୂରାଦ୍ ଏଵାନତାକୃତିଃ । ପ୍ରଣନାମ ଗଲନ୍ମୌଲିମଣିମାଲିତଭୂତଲମ୍

ମୁନିଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ରାଜା ନମ୍ର ଭାବରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ତାଙ୍କର ମୁକୁଟର ମଣି ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଗଲା।

ମୁନିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵନେର୍ ଈଶଂ ଭାସ୍ଵାନ୍ ଇଵ ଶତକ୍ରତୁମ୍ । ତତ୍ରାଭିଵାଦଯାଂ ଚକ୍ରେ ମଧୁରୋଦାରଯା ଗିରା

ମୁନି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଭୂମିର ନାଥଙ୍କୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରନ୍ତି, ସେପରି ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ କଥାରେ ଅଭିବାଦନ କଲେ।

ତତୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାସ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ସ୍ଵାଗତାଦିକ୍ରମେଣୈନଂ ପୂଜଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଆଦୃତାଃ

ତାପରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଚିତ ଆଦର ଓ ସ୍ୱାଗତ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।

ଅଶଙ୍କିତୋପନୀତେନ ଭାସ୍ଵତା ଦର୍ଶନେନ ତେ । ସାଧୋ ସ୍ଵନୁଗୃହୀତାସ୍ ସ୍ମୋ ରଵିଣେଵାମ୍ବୁଜାକରାଃ

ହେ ମହାନ, ଆପଣଙ୍କର ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛୁ, ଯେପରି ରବିଙ୍କ ଆଲୋକରେ ପଦ୍ମଗୁଛି ଖୁସି ହୁଏ।

ଯଦ୍ ଅନାଦି ଯଦ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ଯଦ୍ ଅପାଯଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ତଦ୍ ଆନନ୍ଦସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାନ୍ ମୁନେ

ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଯାହା ଅଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଯାହାର କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ସେଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଆମେ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପାଇଛୁ, ହେ ମୁନି।

ଅଦ୍ଯ ଵର୍ତାମହେ ନୂନଂ ଧର୍ମ୍ଯାଣାଂ ଧୁରି ଧର୍ମତଃ । ଭଵଦାଗମନସ୍ଯେମେ ଯଦ୍ ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତାଂ ଗତାଃ

ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମେ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଇଛୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ଆମ ପାଇଁ ହେବା ଧର୍ମର ଫଳ।

ଏଵଂ ପ୍ରକଥଯନ୍ତୋ ଽତ୍ର ରାଜାନୋ ଽଥ ମହର୍ଷଯଃ । ଆସନେଷୁ ସଭାସ୍ଥାନମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ସମୁପାଵିଶନ୍

ଏପରି ଆଲୋଚନା କରିବା ସମୟରେ, ରାଜାମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସଭାରେ ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ।

ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଵଲିତଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଭୀତସ୍ ତମ୍ ଋଷିମ୍ ଆଗତମ୍ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋ ରାଜା ସ୍ଵଯମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଏକ ଭୟଭିତ ଋଷି ଆସୁଛନ୍ତି, ତେବେ ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ସ୍ୱୟଂ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।

ସ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାର୍ଘ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତଂ ରାଜାନଂ ପର୍ଯପୂଜଯତ୍

ସେ ରାଜାଙ୍କ ହାତରୁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।

ସ ରାଜ୍ଞା ପୂଜିତସ୍ ତେନ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନସ୍ ତଦା । କୁଶଲଂ ଚାପ୍ଯଯଂ ଚୈଵ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ ନରାଧିପମ୍

ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ମୁନି ଖୁସିରେ ଅନ୍ନଦାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଵସିଷ୍ଠେନ ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ଯଥାର୍ହଂ ଚାର୍ଚଯିତ୍ଵୈନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛାନାମଯଂ ତତଃ

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ମିଳି, ସେ ମହାମୁନି ହସି ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

କ୍ଷଣଂ ଯଥାର୍ହମ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ସମେତ୍ଯ ଚ । ତେ ସର୍ଵେ ହୃଷ୍ଟମନସୋ ମହାରାଜନିଵେଶନେ

ଏକାପରେକା ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଯଥୋଚିତାସନଗତା ମିଥସ୍ ସଂଵୃଦ୍ଧତେଜସଃ । ପରସ୍ପରେଣ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ ସର୍ଵେ ଽନାମଯମ୍ ଆଦରାତ୍

ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଆସନରେ ବସି, ପରସ୍ପର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବଢ଼ାଇଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏକାପରେକା ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

ଉପଵିଷ୍ଟାଯ ତସ୍ମୈ ସ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଯ ଧୀମତେ । ପାଦ୍ଯମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ଗାଶ୍ ଚୈଵ ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ବସିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପାଦଧୋଇ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଗାଁ ବାରମ୍ବାର ଦାନ କଲେ।

ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ଵିଧିଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମ୍ ଅଭାଷତ । ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଯତୋ ଵାକ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ପ୍ରୀତମନା ନୃପଃ

ବିଧିମତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଜା ହସି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନେ ହାତ ଜୋଡି ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଯଥାମୃତସ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଯଥା ଵର୍ଷମ୍ ଅଵର୍ଷକେ । ଯଥାନ୍ଧସ୍ଯେକ୍ଷଣପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଭଵଦାଗମନଂ ତଥା

ଯେପରି ଅମୃତ ମିଳିଲେ, ଯେପରି ଅବର୍ଷାରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ଧ ଲୋକ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଲେ, ସେହିପରି ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନ ମୋ ପାଇଁ।

ଯଥେଷ୍ଟଧନସମ୍ପର୍କଃ ପୁତ୍ରଜନ୍ମାପ୍ରଜାଵତଃ । ସ୍ଵପ୍ନଦୃଷ୍ଟାର୍ଥଲାଭଶ୍ ଚ ଭଵଦାଗମନଂ ତଥା

ଯେପରି ଇଚ୍ଛିତ ଧନ ମିଳିଲା, ନିରସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୁଅ ହେଲା, କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ଜିନିଷ ଜାଗ୍ରତରେ ମିଳିଲା, ସେପରି ଆପଣଙ୍କର ଆସିବା।

ଯଥେପ୍ସିତେନ ସଂଯୋଗ ଇଷ୍ଟସ୍ଯାଗମନଂ ଯଥା । ପ୍ରଣଷ୍ଟସ୍ଯ ଯଥା ଲାଭୋ ଭଵଦାଗମନଂ ତଥା

ଯେପରି ଇଚ୍ଛାକୃତ ବସ୍ତୁ ସହିତ ମିଳନ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କର ଆସିବା, କିମ୍ବା ହରାଇଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ଫେରି ପାଇବା, ସେପରି ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନ।

ଯଥା ହର୍ଷୋ ନଭୋଗତ୍ଯା ମୃତସ୍ଯ ପୁନର୍ ଆଗମାତ୍ । ତଥା ତ୍ଵଦାଗମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାମୁନେ

ଯେପରି ଆକାଶକୁ ଯିବାରୁ ଆନନ୍ଦ ହୁଏ, କିମ୍ବା ମୃତ ଭାବିଥିବା ଜଣେ ଫେରି ଆସିଲେ ଯେମିତି ଖୁସି ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କର ଆଗମନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାମୁନି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛି।

ବ୍ରହ୍ମଲୋକନିଵାସୋ ହି କସ୍ଯ ନ ପ୍ରୀତିମ୍ ଆଵହେତ୍ । ମୁନେ ତଵାଗମସ୍ ତଦ୍ଵତ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ବ୍ରଵୀମି ତେ

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବସିଥାଏ, ତାଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟରେ କିଏ ଖୁସି ହେବେ ନାହିଁ? ମୁନି, ଆପଣଙ୍କର ଆସିବା ଏହିପରି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

କଶ୍ ଚ ତେ ପରମଃ କାମଃ କିଂ ଚ ତେ କରଵାଣ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ପାତ୍ରଭୂତୋ ଽସି ମେ ଵିପ୍ର ପ୍ରାପ୍ତଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ

ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା କଣ? ମୁଁ କଣ କରିଦେବି? ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋ ପାଖରେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଅତି ଧାର୍ମିକ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି।