କେଵଲଂ ପୁଷ୍ପଷଣ୍ଡେଷୁ ନଗରୋପଵନେଷୁ ଚ । ଉଦ୍ଯାନଵନକୁଞ୍ଜେଷୁ ସଦୈଵ ପରିଶୀଲିତଃ
ସେ କେବଳ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ, ନଗର ଉପବନ ଓ ବନ ଉପବନର କୁଞ୍ଜରେ ହିଁ ସଦା ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଅଟୁଛନ୍ତି।
ଵିହର୍ତୁମ୍ ଏଷ ଜାନାତି ସହ ରାଜକୁମାରକୈଃ । କୀର୍ଣପୁଷ୍ପୋପକାରାସୁ ସ୍ଵକାସ୍ଵ୍ ଅଜିରଭୂମିଷୁ
ସେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ନିଜ ଅଙ୍ଗନାରେ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଖେଳିବା କେମିତି ଜାଣନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵ୍ ଅତିତରାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମମ ଭାଗ୍ଯଵିପର୍ଯଯାତ୍ । ହିମେନେଵାହତଃ ପଦ୍ମସ୍ ସମ୍ପନ୍ନୋ ହରିତଃ କୃଶଃ
ଏ ଦିନ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ଭାଗ୍ୟର ଦୁର୍ଦ୍ଦିନରେ, ମୁଁ ଏକ ହିମ ପଡ଼ିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ହୋଇଯାଇଛି; ଯେଉଁଠିକି ଏକ ସମୟରେ ହରିତ ଓ ଫୁଲିଥିଲା, ଏବେ କ୍ଷୀଣ ଓ ମର୍ମରା ହୋଇଯାଇଛି।
ନାତ୍ତୁମ୍ ଅନ୍ନାନି ଶକ୍ନୋତି ନ ଵିହର୍ତୁଂ ଗୃହାଵନୌ । ଅନ୍ତଃଖେଦପରୀତାତ୍ମା ତୂଷ୍ଣୀଂ ତିଷ୍ଠତି କେଵଲମ୍
ସେ ଖାଇ ପାରୁନାହାନ୍ତି, ଘରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ ମନ ରଖି ପାରୁନାହାନ୍ତି; ମନ ଭିତରେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛି, କିଛି କହିବା ନାହିଁ, ଚୁପଚାପ ବସି ରହିଯାନ୍ତି।
ସଦାରସ୍ ସହଭୃତ୍ଯୋ ଽହଂ ତତ୍କୃତେ ମୁନିନାଯକ । ଶରଦୀଵ ପଯୋଵାହୋ ନୂନଂ ନିସ୍ସହତାଂ ଗତଃ
ମୁଁ ମୋର ଘରବାଳି ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରକୃତି ଅସହାୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳରେ ମେଘ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଏ।
ଈଦୃଶୋ ଽସୌ ସୁତୋ ବାଲ ଆଧିନା ଵିଵଶୀକୃତଃ । କଥଂ ଦଦାମି ତଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସହ ନିଶାଚରୈଃ
ମୋ ପୁଅ ଏପରି, ଏକ ଶିଶୁ, ଦୁଃଖରେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଇଛି—ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେଇପାରିବି, ଯେଉଁଠିକି ତାଙ୍କୁ ରାତିର ଦାନବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ?
ଅପି ବାଲାଙ୍ଗନାସଙ୍ଗାଦ୍ ଅପି ସାଧୋ ସୁଧାରସାତ୍ । ରାଜ୍ଯାଦ୍ ଅପି ସୁଖାଯୈଷ ପୁତ୍ରସ୍ନେହୋ ମହାମତେ
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତା ଯେଉଁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରେ ଯୁବତୀଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ, ଅମୃତର ସ୍ୱାଦ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମାନ ନୁହେଁ।
ଯେ ଦୁରନ୍ତା ମହାରମ୍ଭାସ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଖେଦଦାଃ । ପୁତ୍ରସ୍ନେହେନ ସନ୍ତୋ ଽପି କୁର୍ଵତେ ତେ ନ ସଂଶ୍ରଯମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଅତି କଠିନ ଓ କ୍ଲେଶଦାୟକ କାମ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତା ପାଇଁ ସେମାନେ କିଛି ମନେ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଅସଵୋ ଽଥ ଧନଂ ଦାରାସ୍ ତ୍ଯଜ୍ଯନ୍ତେ ମାନଵୈସ୍ ସୁଖମ୍ । ନ ପୁତ୍ରା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ଵଭାଵୋ ହ୍ଯ୍ ଏଷ ଜନ୍ତୁଷୁ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ଧନ କିମ୍ବା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ସହଜରେ ଛାଡିପାରନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ଏମିତି ନୁହେଁ—ଏହିଁ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ।
ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରୂରକର୍ମାଣଃ କୂଟଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ । ରାମସ୍ ତାନ୍ ଯୋଧଯତ୍ଵ୍ ଇତ୍ଥମ୍ ଉକ୍ତିର୍ ଏଵାତିଦୁସ୍ସହା
ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଚତୁର ଚଳାକ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଠାଇବା କଥା ମାତ୍ର ମୋ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ।