ପଶୁର୍ ଅଜ୍ଞୋ ହ୍ଯ୍ ଅମୂର୍ତୋ ଽପି ଦୁଃଖସ୍ଯୈଵୈଷ ଭାଜନମ୍ । ଚେତନତ୍ଵାଚ୍ ଚେତତୀଦମ୍ ଅତ୍ଯନର୍ଥସ୍ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତଃ
ଏକ ପଶୁ, ଯଦିଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ନିରାକାର, ତଥାପି ସେ ଦୁଃଖର ପାତ୍ର ହୁଏ; କାରଣ ସେ ସଚେତନ ଥିବାରୁ, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରେ ଏବଂ ଏଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ରହିଥାଏ।
ଚେତ୍ଯନିର୍ମୁକ୍ତତା ଯା ସ୍ଯାଦ୍ ଅଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖତାଥଵା । ଅସ୍ଯ ସା ଭରିତାଵସ୍ଥା ତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନାନୁଶୋଚତି
ଯେତେବେଳେ କେହି ଜଡବସ୍ତୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ କିମ୍ବା ଅଜଡ ଦିଗକୁ ଝୁକିଥାଏ, ସେହିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଅବସ୍ଥା; ଏହି କଥା ଜାଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଆଉ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନି।
ଭିଦ୍ଯତେ ହୃଦଯଗ୍ରନ୍ଥିଶ୍ ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵସଂଶଯାଃ । କ୍ସୀଯନ୍ତେ ଚାସ୍ଯ କର୍ମାଣି ତସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ପରାପରେ
ଯେତେବେଳେ ପରମ ଓ ଅପରମକୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ହୃଦୟର ଗଠି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂରିଯାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଶେଷ ହୁଏ।
ତସ୍ଯ ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖତ୍ଵଂ ତୁ ଚେତ୍ଯାସମ୍ଭଵନଂ ଵିନା । ରୋଦ୍ଧୁଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ତୁ ଚେତ୍ଯଂ ଶାମ୍ଯତୁ ଵୈ କଥମ୍
ତାଙ୍କର ବସ୍ତୁପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ ବସ୍ତୁ ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ ଛାଡି ଅନ୍ୟଥା ରୋକିହେବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ବସ୍ତୁ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କେମିତି ଶାନ୍ତ ହେବ?
ସାଧୁସଙ୍ଗମସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରୈସ୍ ସଂସାରାର୍ଣଵତାରକଃ । ଦୃଶ୍ଯତେ ପରମାତ୍ମା ଯସ୍ ସ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵଦ କୀଦୃଶଃ
ଯିଏ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢିବା ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ରୂପୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ ଏବଂ ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ପରମାତ୍ମା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ କୁହ।
ଯଦ୍ ଏତଚ୍ ଚେତନଂ ଜୀଵୋ ଵିଶୀର୍ଣୋ ଜନ୍ମଜଙ୍ଗଲେ । ଏତମ୍ ଆତ୍ମାନମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି ଯେ ତେ ଽଜ୍ଞାଃ ପଣ୍ଡିତା ଅପି
ଏହି ଚେତନା, ଯାହା ଜୀବ ଭାବରେ ଜନ୍ମର ଜଙ୍ଗଲରେ ବିକିରଣ ହୋଇଛି, ଯେମାନେ ଏହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନୀ।
ଜୀଵ ଏଵେହ ସଂସାରଶ୍ ଚେତନାଦ୍ ଦୁଃଖସନ୍ତତେଃ । ଅସ୍ମିଞ୍ ଜ୍ଞାତେ ନାଵିଜ୍ଞାତଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଭଵତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ଏଠାରେ ଜୀବ ହିଁ ସଂସାର, ଚେତନା ଓ ଦୁଃଖର ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହାକୁ ଯେବେ ଜଣାଯାଏ, ସେତେବେଳେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଜଣା ରହିନଥାଏ।
ଜ୍ଞାଯତେ ପରମାତ୍ମା ଚେଦ୍ ରାମ ତଦ୍ ଦୁଃଖସନ୍ତତିଃ । କ୍ଷଯମ୍ ଏତି ଵିଷାଵେଶଶାନ୍ତାଵ୍ ଇଵ ଵିଷୂଚିକା
ହେ ରାମ, ଯଦି ପରମାତ୍ମାକୁ ଜଣାଯାଏ, ତେବେ ଦୁଃଖର ଶୃଙ୍ଖଳା ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ବିଷ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ବିଷୂଚିକା ରୋଗ ଶମିତ ହୁଏ।
ରୂପଂ କଥଯ ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯଥାଵତ୍ ପରମାତ୍ମନଃ । ଯସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ନରୋ ମୋହାତ୍ ସମଗ୍ରାତ୍ ସନ୍ତରିଷ୍ଯତି
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ମୋତେ ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କର, ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଓ ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ।
ଦେଶାଦ୍ ଦେଶାନ୍ତରଂ ଦୂରଂ ପ୍ରାପ୍ତାଯାସ୍ ସଂଵିଦୋ ଵପୁଃ । ନିମେଷେଣୈଵ ଯନ୍ ମଧ୍ଯେ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଚେତନା ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଦୂର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ଯେଉଁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମାତ୍ର କ୍ଷଣରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେଇ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଅତ୍ଯନ୍ତାଭାଵ ଏଵାସ୍ତି ସଂସାରସ୍ଯ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ଯସ୍ମିନ୍ ବୋଧମହାମ୍ଭୋଧୌ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଏହି ସଂସାର ଓ ଜଗତର ଅବସ୍ଥାରେ କେବଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ଜାଗୃତିର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ସେଠି ଥିବାଟିଏ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯକ୍ରମୋ ଯତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତମ୍ ଅଲଂ ଗତଃ । ଯଦ୍ ଅନାକାଶମ୍ ଆକାଶସ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ଅନୁକ୍ରମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଆକାଶ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ଆକାଶ ସମାନ, ସେଇ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଅଶୂନ୍ଯମ୍ ଇଵ ଯଚ୍ ଛୂନ୍ଯଂ ଯସ୍ମିଞ୍ ଶୂନ୍ଯଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ସର୍ଗୌଘେ ସତି ଯଚ୍ ଛୂନ୍ଯଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁଥିରେ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ କେବେ ଖାଲି ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଜଗତ ବସିଛି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଶୂନ୍ୟତା ରହିଥାଏ—ସେଇ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଯନ୍ ମହାଚିନ୍ମଯମ୍ ଅପି ବୃହତ୍ପାଷାଣଵତ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ଜଡଂ ତ୍ଵ୍ ଅଜଡମ୍ ଏଵାନ୍ତସ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ବଡ଼ ପାଥର ପରି ଅଡ଼ିଗ ରହିଛି; ବାହାରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଭିତରେ ସଦା ଜାଗୃତ—ସେଇ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ସର୍ଵଂ ଯେନ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସଙ୍ଗମମ୍ । ସ୍ଵରୂପସତ୍ତାମ୍ ଆପ୍ନୋତି ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯେଉଁଠି ଭିତର ଓ ବାହାର ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏକାତ୍ମତାରେ ଲିନ୍ ହୁଏ, ଏବଂ ନିଜର ସ୍ୱରୂପ ସତ୍ତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ସେଇ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଯଥାଲୋକୋ ଯଥା ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଅମ୍ବରେ । ତଥେଦଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ଯତ୍ର ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯେପରି ଆଲୋକରେ ପ୍ରଭା, ଆକାଶରେ ଶୂନ୍ୟତା ରହିଥାଏ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଯେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ—ସେଇ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ସର୍ଵତଃ ପରମାତ୍ମୈଷ କଥଂ ନାମାଵବୁଧ୍ଯତେ । ଇଯତୋ ଽସ୍ଯ ଜଗନ୍ନାମ୍ନୋ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯାସମ୍ଭଵଃ କୁତଃ
ଏହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମାତ୍ମାକୁ କିପରି ଚିହ୍ନିହେବା ଯାଏନାହିଁ? କାରଣ, ଏହି ପରମାତ୍ମା ଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଭ୍ରମସ୍ଯ ଜାଗତସ୍ଯାସ୍ଯ ଜାତସ୍ଯାକାଶଵର୍ଣଵତ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତାଭାଵସମ୍ବୋଧେ ଯଦି ରୂଢିର୍ ଅଲଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ସଂସାର ମୃଗମରୀଚିକା କିମ୍ବା ଆକାଶର ରଙ୍ଗ ପରି ଅସତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନତାର ସ୍ପଷ୍ଟ ବୋଧ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର କିଛି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତି ଥାଏ, ତେବେ ତାହା ହେଉ।
ତଜ୍ ଜ୍ଞାତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରୂପଂ ଭଵେନ୍ ନାନ୍ଯେନ କର୍ମଣା । ଦୃଶ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତାଭାଵତସ୍ ତୁ ଋତେ ନାନ୍ଯା ଶୁଭା ଗତିଃ
ବ୍ରହ୍ମର ଏହି ସ୍ୱରୂପ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରପଞ୍ଚର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଅତ୍ଯନ୍ତାଭାଵସମ୍ପତ୍ତୌ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଯଥାସ୍ଥିତେଃ । ଶିଷ୍ଯତେ ପରମାର୍ଥୋ ଽସୌ ବୁଧ୍ଯତେ ଜ୍ଞାଯତେ ତତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରପଞ୍ଚର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ ଯଥା ଅଛି, ସେପରି ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପରମାର୍ଥ ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ; ଏହିପରି ସମୟରେ ତାହାକୁ ବୁଝିବା ଓ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ନ ଚିଦ୍ ଅପ୍ରତିବିମ୍ବାସ୍ତି ଦୃଶ୍ଯାଭାଵାଦ୍ ଋତେ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵ ଵିନା ପ୍ରତିବିମ୍ବେନ କିଲାଦର୍ଶୋ ଽଵତିଷ୍ଠତେ
ଚେତନାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୃଶ୍ୟ ବିନା ହୁଏନାହିଁ; ଯେପରି, ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଛାଡ଼ି ଦର୍ପଣ କେଉଁଠି ଅଛି ବୋଲି କହିପାରିବି?
ଜଗନ୍ନାମ୍ନୋ ଽସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ସତ୍ତାସମ୍ଭଵନଂ ଵିନା । ବୁଧ୍ଯତେ ପରମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ନ କଦାଚନ କେନଚିତ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ବିଶ୍ୱ ନାମକ ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସମ୍ଭବ ନହେଲେ, କେହି କେବେ ମଧ୍ୟ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରେନାହିଁ।
ଇଯତୋ ଦୃଶ୍ଯଜାଲସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସ୍ଯ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ମୁନେ କଥମ୍ ଅସତ୍ତାସ୍ତି କ୍ଵ ମେରୁସ୍ ସର୍ଷପୋଦରେ
ମୁନି, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ବିଶ୍ୱ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ସେତେବେଳେ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନତା କେଉଁଠି? ମସ୍ତର ଦାଣା ଭିତରେ କଣ ମହାମେରୁ ପାହାଡ଼ ରହିପାରିବ?
ଦିନାନି କତିଚିଦ୍ ରାମ ଯଦି ତିଷ୍ଠସ୍ଯ୍ ଅଖିନ୍ନଧୀଃ । ସାଧୁସଙ୍ଗମସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରପରମସ୍ ତଦ୍ ଅହଂ କ୍ଷଣାତ୍
ହେ ରାମ, କିଛି ଦିନ ଯଦି ତୁମେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ମନେ ସାଧୁମାନେଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲାଗି ରୁହ, ତେବେ ମୁଁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ—
ପ୍ରମାର୍ଜଯାମି ତେ ଦୃଶ୍ଯଂ ବୋଧେ ମୃଗଜଲଂ ଯଥା । ଦୃଶ୍ଯାଭାଵେ ଦ୍ରଷ୍ଟୃତା ଚ ଶାମ୍ଯେଦ୍ ବୋଧୋ ଽଵଶିଷ୍ଯତେ
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରପଞ୍ଚକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅପସାରଣ କରିଦେବି, ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କରାଯାଏ। ଦୃଶ୍ୟ ନଥିଲେ, ଦର୍ଶକ ଭାବ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୃତ୍ଵଂ ସତି ଦୃଶ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵଂ ସତ୍ଯ୍ ଅଵେକ୍ଷକେ । ଏକତ୍ଵଂ ସତି ହି ଦ୍ଵିତ୍ଵେ ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ଚୈକତ୍ଵଵେଦନେ
ଦର୍ଶକ ଭାବ କେବଳ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ ଅଛି, ଦୃଶ୍ୟ ଭାବ କେବଳ ଦର୍ଶକ ଥିଲେ ଅଛି। ଏକତ୍ୱ ଥିଲେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଅଛି, ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଜଣାଗଲେ ଏକତ୍ୱ ଅଛି।
ଏକାଭାଵେ ଦ୍ଵଯୋର୍ ଏଵ ସିଦ୍ଧିର୍ ଭଵତି ନାତ୍ର ହି । ଦ୍ଵିତ୍ଵୈକ୍ଯଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯତ୍ଵକ୍ଷଯେ ସଦ୍ ଅଵଶିଷ୍ଯତେ
ଏକଟି ନଥିଲେ, ଦୁଇଟିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହୁଏନି। ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଏବଂ ଏକତ୍ୱ, ଦର୍ଶକ ଓ ଦୃଶ୍ୟର ଭାବ ଶେଷ ହେଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଅହନ୍ତାଦି ଜଗଦ୍ଦୃଶ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ତେ ମାର୍ଜଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତାସତ୍ତ୍ଵସଂଵିତ୍ତ୍ଯା ମନୋମକୁରତୋ ମଲମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି 'ମୁଁ' ଭାବ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦୃଶ୍ୟକୁ, ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଯେପରି ଦର୍ପଣର ମଳ ମନେ ହଟାଯାଏ, ସେପରି ଦୂର କରିଦେବି।
ନାସତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଭାଵୋ ନାଭାଵୋ ଵିଦ୍ଯତେ ସତଃ । ଯତ୍ ତୁ ନାସ୍ତି ସ୍ଵଭାଵେନ କଃ କ୍ଲେଶସ୍ ତତ୍ପ୍ରମାର୍ଜନେ
ଅସତ୍ୟର କେବେଉଁଠି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଏବଂ ସତ୍ୟର କେବେଉଁଠି ନାସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ଯାହା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ କେଉଁ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ପ୍ରୟାସ ଦରକାର?
ଜଗଦ୍ ଆଦାଵ୍ ଅନୁତ୍ପନ୍ନଂ ଯଚ୍ ଚେଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତମ୍ । ତତ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ଵିମଲେ ବ୍ରହ୍ମ ଚିତ୍ତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵବୃଂହିତମ୍
ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲା; ଏବଂ ଏବେ ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଟି ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ନିଜ ଆତ୍ମା, ଯାହା ନିଜ ଚେତନାରେ ବ୍ୟାପିତ ହୋଇଛି।