చిన్తానాం లోలవృత్తీనాం లలనానామ్ ఇవాభితః । అర్పయత్య్ అవశశ్ చేతో జ్వాలానామ్ ఆత్మజం యథా
మనస్సు చంచలమైన ఆలోచనల వశమై, ఎలా ఒక చిన్నపిల్లను అగ్నిలో వేసినట్టు, తనను తానూ వాటికి అప్పగిస్తుంది.
తే తే దోషా దురారమ్భాస్ తత్ర తం తాదృశాశయమ్ । తరుణం ప్రవిలుమ్పన్తి దృశ్యాస్ తే నైవ యే మునే
అతి కష్టంగా పోగొట్టగలిగే ఎన్నో దోషాలు, అటువంటి యవ్వనపు మనసును నాశనం చేస్తాయి; కనబడే వాటివల్ల కాదు, ఓ మునీ!
మహానరకబీజేన సన్తతభ్రమదాయినా । యౌవనేన న యే నష్టా నష్టా నాన్యేన తే జనాః
ఎవరిని యవ్వనం అనే మహానరకానికి మూలమైనది, ఎప్పుడూ తిరుగుతూ ఉండే దానివల్ల నాశనం చేయలేకపోతే, వారిని మరేదీ నాశనం చేయలేదు.
నానారసమయీ చిత్రా వృత్తాన్తనిచయోమ్భితా । భీమా యౌవనభూర్ యేన తీర్ణా ధీరస్ స ఉచ్యతే
వివిధ కథలతో, అనేక సంఘటనలతో నిండిన భయంకరమైన యవ్వనాన్ని దాటి వెళ్లినవాడే నిజమైన జ్ఞాని అని అంటారు.
నిమేషభాసురాకారమ్ ఆలోలఘనగర్జితమ్ । విద్యుత్ప్రకాశమ్ అనిశం యౌవనం మే న రోచతే
యువత వయస్సు మెరుపు వలె ఒక్క క్షణమే మెరిసి, మేఘాలా గర్జనలతో అలజడి కలిగి, మెరుపులా కనిపించి మాయమైపోతుంది. ఇలాంటి యవ్వనంలో నాకు ఆనందం లేదు.
వివిధావర్తబహులం పఙ్కలగ్నం జడాశయమ్ । తరఙ్గభఙ్గురం భీమం యౌవనం మే న రోచతే
యువత వయస్సు ఎన్నో తిప్పలు, సమస్యలతో నిండినది, మట్టిలో చిక్కుకున్నది, మూర్ఖత్వంతో కూడినది, అలలు సులభంగా విరిగిపోవడంలా భయంకరంగా ఉంటుంది. ఇలాంటి యవ్వనంలో నాకు ఆనందం లేదు.
సర్వస్యాగ్రేసరం పుంసః క్షణమాత్రమనోహరమ్ । గన్ధర్వనగరప్రఖ్యం యౌవనం మే న రోచతే
యువత వయస్సు అందరికంటే ముందుండి, క్షణమాత్రం ఆకర్షణీయంగా కనిపించి, గంధర్వ నగరంలా మాయగా ఉంటుంది. ఇలాంటి యవ్వనంలో నాకు ఆనందం లేదు.
ఇషుప్రపాతమాత్రం హి సుఖదం దుఃఖభాసురమ్ । దాహదోషప్రదం నిత్యం యౌవనం మే న రోచతే
యువత వయస్సు బాణం పడిపోవడానికంత సేపు మాత్రమే సుఖం ఇస్తుంది, బాధతో ప్రకాశిస్తుంది, ఎప్పుడూ కాలిపోతూ దోషాలను కలిగిస్తుంది. ఇలాంటి యవ్వనంలో నాకు ఆనందం లేదు.
మధురం స్వాదు తిక్తం చ దూషణం దోషభూషణమ్ । సురాకల్లోలసదృశం యౌవనం మే న రోచతే
తీపిగా, రుచిగా, అయినా చేదుగా, లోపాలతో నిండినదిగా, తప్పుల అలంకారాలతో కూడినదిగా, మద్యం పొంగుతున్నట్లు — యౌవనం నాకు ఇష్టం లేదు.
అసత్యం సత్యసఙ్కాశమ్ అచిరాద్ విప్రలమ్భదమ్ । స్వప్నాఙ్గనాసఙ్గసమం యౌవనం మే న రోచతే
నిజమైనదిలా కనిపించినా, అసత్యమైనది, త్వరలోనే మోసపూరితమైనదిగా మారిపోతుంది; కలలో ఒక స్త్రీని ఆలింగనం చేసినట్టే — యౌవనం నాకు ఇష్టం లేదు.
క్షణప్రకాశతరలం మిథ్యారచితచక్రికమ్ । అలాతచక్రప్రతిమం యౌవనం మే న రోచతే
ఒక్క క్షణమే మెరుపుగా ఉండి, మాయతో నిర్మించబడినదిగా, గాల్లో గీయబడిన చక్రంలా — యౌవనం నాకు ఇష్టం లేదు.
మృదుస్ఫారతరోదారమ్ అన్తశ్శూన్యం క్షణక్షతమ్ । శరదమ్బుదసఙ్కాశం యౌవనం మే న రోచతే
బయటకు మృదువుగా, ఉప్పొంగినట్టుగా, గొప్పదిగా కనిపించినా, లోపల ఖాళీగా, ఒక్క క్షణంలోనే గాయపడిపోయేలా, శరదృతువులోని మేఘంలా — యౌవనం నాకు ఇష్టం లేదు.
ఆపాతమాత్రరమణం సద్భావరహితాన్తరమ్ । వేశ్యాస్త్రీసఙ్గమప్రఖ్యం యౌవనం మే న రోచతే
ఈ యౌవనం క్షణికమైన ఆనందాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది, లోపల అసలు సారం లేదు. ఇది వేశ్యతో కలయికలాంటి అనుభూతి. నాకు ఇలాంటి యౌవనం ఇష్టం లేదు.
యే కేచన దురారమ్భాస్ తే సర్వే సర్వదుఃఖదాః । తారుణ్యే సన్నిధిం యాన్తి మహోత్పాతా ఇవ క్షయే
ఏదైనా కష్టమైన పనులు ఉన్నా, అవన్నీ అన్ని విధాల బాధలు కలిగిస్తాయి. అవి యౌవనంలో చేరి, చివరికి పెద్ద అపాయంలా మారతాయి.
హార్దాన్ధకారకారిణ్యా భైరవాకారవాన్ అపి । యౌవనాజ్ఞానయామిన్యా బిభేతి భగవాన్ అపి
హృదయాన్ని చీకటిగా చేసే, భయంకరమైన రూపం దాల్చిన యౌవన అజ్ఞాన రాత్రిని, పరమేశ్వరుడికూడా భయపడతాడు.
సువిస్మృతశుభాచారం బుద్ధివైధుర్యదాయినమ్ । దదాత్య్ అతితరామ్ ఏష భ్రమం యౌవనవిభ్రమః
ఈ యౌవన మోహం మంచి ఆచారాన్ని మరిపించి, బుద్ధిని గందరగోళంగా చేస్తుంది. ఇది మోసాన్ని అత్యంతంగా పెంచుతుంది.
కాన్తావియోగజాతేన హృది దుర్ధర్షవహ్నినా । యౌవనే దహ్యతే జన్తుస్ తరుర్ దావాగ్నినా యథా
ప్రియమైనవారి విడిపోవడం వల్ల హృదయంలో పుట్టే భయంకరమైన అగ్ని యవ్వనంలో ఉన్న మనిషిని అడవిలో మంటలు చెట్టును కాల్చినట్టు కాల్చేస్తుంది.
విస్తీర్ణాపి ప్రసన్నాపి పావన్య్ అపి హి యౌవనే । మతిః కలుషతామ్ ఏతి ప్రావృషీవ తరఙ్గిణీ
యవ్వనంలో మనసు ఎంత విస్తృతంగా, నిర్మలంగా, పవిత్రంగా ఉన్నా, వర్షాకాలంలో నది ముదురు నీటిగా మారినట్టు అది మలినమవుతుంది.
శక్యతే ఘనకల్లోలభీమా రోధయితుం నదీ । న తు తారుణ్యతరలా తృష్ణాతరలితాన్తరా
ఎంత పెద్ద అలలు ఉన్న నదిని అయినా ఆపవచ్చు, కానీ యవ్వనంలో తలెత్తే ఆశలతో కలిగే అంతరంగపు తాహతిని మాత్రం అదుపు చేయడం సాధ్యం కాదు.
సా కాన్తా తౌ స్తనౌ పీనౌ తే విలాసాస్ తద్ ఆననమ్ । తారుణ్య ఇతి చిన్తాభిర్ యాతి జర్జరతాం జనః
ఆమెనే ప్రియురాలు, అవే ఆమె గుండ్రని వక్షోజాలు, అవే ఆమె ఆకర్షణలు, అది ఆమె ముఖం — ఇలాంటి యవ్వనపు ఆలోచనల వల్ల మనిషి క్రమంగా క్షీణించి పోతాడు.
తరత్తరలతృష్ణార్తం యువానమ్ ఇహ సాధవః । పూజయన్తి న తుచ్ఛేహం జరత్తృణలవం యథా
ఇక్కడ వేగంగా మారే తృష్ణతో బాధపడే యువకుడిని మంచివారు ఎప్పుడూ గౌరవించరు. అది ఎలాగంటే, విలువలేని పొడి గడ్డి తుప్పును ఎవరూ పట్టించుకోనట్లు.
నాశాయైవ మదాన్ధస్య దోషమౌక్తికధారిణః । అభిమానమహేభస్య నిత్యాలానం హి యౌవనమ్
యౌవనం ఎప్పుడూ అహంకారమనే పెద్ద ఏనుగుకు కట్టినట్లే ఉంటుంది. అది తప్పుల ముత్యాలతో అలంకరించబడి, గర్వంతో మత్తులో ఉన్నవాడిని నాశనానికి తీసుకెళ్తుంది.
మనోవిపులమూలానాం దోషాశీవిషధారిణామ్ । రోషరోదనవృక్షాణాం యౌవనం నవకాననమ్
మనస్సులో లోతైన మూలాలు కలిగిన కోపం, దుఃఖం అనే చెట్లకు, తప్పుల పాములు ఉన్న కొత్త అడవి యౌవనమే.
రసకేసరసమ్బాధం కువికల్పదలాకులమ్ । దుశ్చిన్తాచఞ్చరీకాణాం పుష్కరం విద్ధి యౌవనమ్
యౌవనాన్ని ఆనందపు రేణువులతో నిండిన, తప్పు ఊహల తాడులతో కమ్ముకున్న, దుఃచింత అనే తేనెటీగలు గుంపుగా తిరిగే కమలంగా తెలుసుకో.
కృతాకృతకుపక్షాణాం హృత్సరస్తీరచారిణామ్ । ఆధివ్యాధివిహఙ్గానామ్ ఆలయో నవయౌవనమ్
మనసు అనే సరస్సు తీరాల్లో తిరిగే, చేయడం చేయకపోవడం అనే రెక్కలతో ఉన్న బాధలు, వ్యాధుల పక్షులకు, కొత్త యవ్వనం నివాసంగా ఉంటుంది.
జడానాం గతసఙ్ఖ్యానాం కల్లోలానాం విలాసినామ్ । అనపేక్షితమర్యాదో వారిధిః పూర్ణయౌవనమ్
పూర్తిగా వచ్చిన యవ్వనం అనేక సంఖ్యలేని, జడమైన, ఆటపాటలతో కూడిన అలలకు, ఏ హద్దులకూ లొంగని సముద్రంలా ఉంటుంది.
సర్వేషాం గుణపర్ణానామ్ అపనేతుం రజస్ తతః । అపనేతుం స్థితో దక్షో విషమో యౌవనానిలః
యవ్వనపు గాలి, అసమంగా ఉండి, నైపుణ్యంతో, అన్ని మంచితనపు ఆకుల మీద ఉన్న రజస్సు అనే ధూళిని తొలగించేందుకు నిలుస్తుంది.
నయన్తి పాణ్డుతాం వక్త్రమ్ ఆకులావకరోత్కటాః । ఆరోహన్తి పరాం కోటిం రూక్షా యౌవనపాంసవః
యవ్వనపు కఠినమైన మట్టి ధూళి ముఖాన్ని పాండురంగా చేసి, కలవరాన్ని, బాధను కలిగిస్తూ, అత్యంత ఎత్తుకు చేరుతుంది.
ఉద్బోధయతి దోషాలీం నికృన్తతి గుణావలీమ్ । నరాణాం యౌవనోల్లాసో విలాసో దుష్కృతశ్రియః
మనుషులలో యవ్వనం ఉల్లాసంగా ఉన్నప్పుడు, అది ఎన్నో దోషాలను మేల్కొలిపి, ఉన్న మంచి లక్షణాలను తొక్కేసి, చెడు పనులకు గొప్ప ఆకర్షణగా మారుతుంది.
శరీరపఙ్కజరజశ్ చఞ్చలాం మతిషట్పదీమ్ । నిబధ్య మోహయత్య్ ఏష నరం యౌవనచన్ద్రమాః
యవ్వన చంద్రుడు శరీర పద్మపు ధూళితో మనస్సు అనే తేనెటీగను బంధించి, ఆ మనిషిని మాయలో పడేస్తాడు.