యే హి పాశ్చాత్యజన్మానః ప్రాజ్ఞా రాజసజాతయః । ప్రాప్నువన్తి స్వయం ప్రాప్యం తే జనా జనకో యథా
పశ్చిమ దేశాలలో రాజవంశంలో పుట్టిన జ్ఞానులు కూడా, జనకుడు చేసినట్లే, తాము సాధించవలసినది తామే సాధించుకుంటారు.
తావత్ తావద్ విజిత్యారీన్ ఇన్ద్రియాఖ్యాన్ యతేత హ । యావద్ ఆత్మాత్మనైవాయమ్ ఆత్మన్య్ ఏవ ప్రసీదతి
ఇంద్రియమనే శత్రువులను మళ్లీ మళ్లీ జయించేందుకు ప్రయత్నించాలి; ఆత్మ తనంతట తానే తనలో సంతృప్తి పొందే వరకు ఈ ప్రయత్నం కొనసాగించాలి.
ప్రసన్నే సర్వగే దేవే దేవేశే పరమాత్మని । స్వయమ్ ఆలోకితే సర్వాః క్షీయన్తే దుఃఖదృష్టయః
సర్వవ్యాపకుడైన దేవుడు, దేవతలకు అధిపతియైన పరమాత్ముడు సంతోషించి, తనను తానే దర్శించుకున్నప్పుడు, అన్ని దుఃఖ దృష్టులు నశించిపోతాయి.
ముష్టయో మోహబీజానాం వృష్టయో వివిధాపదామ్ । కుదృష్టయః క్షయం యాన్తి తస్మిన్ దృష్టే పరావరే
మాయా విత్తనాల వల్ల కలిగే బాధలు, రకరకాల అపాయాల వర్షాలు, తప్పు దృష్టికోణాలు — ఇవన్నీ పరమాత్మను, ఆ పరమార్థాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు అంతమవుతాయి.
సదా జనకవద్ రామ సర్వారమ్భవతాత్మనా । ప్రజ్ఞయాత్మానమ్ ఆలక్ష్య లక్ష్మీవాన్ ఉత్తమో భవ
రామా, ఎప్పుడూ జనకునిలా, అన్ని పనులనుండి మనసు విడిపించుకొని, జ్ఞానంతో తనను తాను తెలుసుకుంటూ, ఐశ్వర్యవంతుడిగా, ఉత్తముడిగా మారు.
నిత్యమ్ ఆత్తవిచారస్య పశ్యతశ్ చఞ్చలం జనమ్ । జనకస్యేవ కాలేన స్వయమ్ ఆత్మా ప్రసీదతి
ఎప్పుడూ విచారణలో నిమగ్నమై, చంచలమైన జనాన్ని గమనించే వారికి, జనకునిలా, కాలక్రమంలో ఆత్మ స్వయంగా ప్రశాంతంగా మారుతుంది.
న దైవం న చ కర్మాణి న ధనాని న బన్ధవః । శరణం భవభీతానాం స్వప్రయత్నాద్ ఋతే నృణామ్
ఈ లోకజీవితానికి భయపడే వారికి, తమ స్వంత ప్రయత్నం తప్ప, విధి, కర్మలు, ధనం, బంధువులు ఏవీ ఆశ్రయం కావు.
యే దైవనిష్ఠాః కర్మాదికువికల్పపరాయణాః । తేషాం మన్దా మతిస్ తాత నానుగమ్యా వినాశినీ
ఓ ప్రియమైనవాడా, దురదృష్టాన్ని నమ్మి, ఎన్నో రకాల కర్మలు చేయడంలో మునిగిపోయినవారి బుద్ధి మాంద్యంగా ఉంటుంది. వాళ్ల మార్గం అనుసరించదగినది కాదు, అది నాశనానికి దారి తీస్తుంది.
వివేకం పరమ్ ఆశ్రిత్య విలోక్యాత్మానమ్ ఆత్మనా । ధియా విరాగోద్ధురయా సంసారజలధిం తరేత్
వివేకాన్ని బలంగా ఆశ్రయించి, తనను తానే తెలుసుకుంటూ, వైరాగ్యంతో ఉన్న బుద్ధిని ఉపయోగించి, ఈ సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవాలి.
ఏషా సా కథితా రామ నభఃఫలనిపాతవత్ । సుఖదా జ్ఞానసమ్ప్రాప్తిర్ అజ్ఞానతరుశాతనీ
ఓ రామా, ఇదే చెప్పబడింది — సుఖాన్ని ఇచ్చే జ్ఞానం లభించడం, అది ఆకాశంలో నుంచి పండు పడినట్టు వస్తుంది; అజ్ఞానమనే వృక్షాన్ని అది నాశనం చేస్తుంది.
జనకస్యేవ సద్బుద్ధేస్ స్వయమ్ ఏవ వివేకినః । వికాసమ్ ఏత్య్ అయం దేహీ దేవః ప్రాతర్ ఇవామ్బుజమ్
యథార్థమైన బుద్ధి ఉన్న జనకుని లోపల ఎలా వికాసం కలిగిందో, అలాగే వివేకం కలిగిన జ్ఞానిలో కూడా ఈ జీవుడు సహజంగా ఉదయపు కమలంలా వికసిస్తాడు.
సంశాన్తమననం చిత్తం విచారేణ విలీయతే । గలద్వర్ణాకృతిస్పర్శమ్ ఆతపేన హిమం యథా
మనస్సు శాంతంగా మారినప్పుడు, విచారణ ద్వారా అది కరిగిపోతుంది. ఇది ఎలాగంటే, మంచు తన రంగు, రూపం, స్పర్శను కోల్పోయి ఎండలో కరిగిపోవడంలా.
అయమ్ ఏవాహమ్ ఇత్య్ అస్యాం నిశాయామ్ ఉదితే క్షయే । స్వయం సర్వగతస్ స్ఫారస్ స్వాలోకస్ సమ్ప్రవర్తతే
'నేను ఇదే' అనే భావన అజ్ఞానపు రాత్రిలో మాయమైతే, అప్పుడే స్వయంగా అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ప్రకాశించే స్వరూపపు వెలుగు వెలుగుతుంది.
అయమ్ ఏవాహమ్ ఇత్య్ అస్మిన్ సఙ్కోచే విలయం గతే । అనన్తభువనవ్యాపీ విస్తారస్ సమ్ప్రజాయతే
'నేను ఇదే' అనే సంకోచం లయమైతే, అనంతమైన లోకాలన్నింటినీ వ్యాపించే విస్తృతమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది.
జనకేన పరిత్యక్తా యథాహఙ్కారవాసనా । తథా త్వమ్ అపి సద్బుద్ధే విచార్యాన్తః పరిత్యజ
యథా జనకుడు అహంకారపు వాసనలను వదిలిపెట్టినట్లు, నీవు కూడా వివేచనతో నీలోపల వాటిని పూర్తిగా విడిచిపెట్టు.
అహఙ్కారామ్బుదే క్షీణే చిద్వ్యోమ్ని విమలే ఽమలః । నూనం ప్రకటతామ్ ఏతి స్వాలోకో భాస్కరః పరః
అహంకారమనే మేఘం మనస్సు అనే నిర్మలమైన ఆకాశంలో కరిగిపోతే, తప్పకుండా పరమాత్ముడి స్వప్రకాశమైన సూర్యుడు స్పష్టంగా వెలుగుతాడు.
ఏతావద్ ఏవాతితమో యద్ అహమ్భావభావనమ్ । తస్మిఞ్ శమమ్ ఉపాయాతే ప్రకాశ ఉపజాయతే
‘నేను’ అనే భావన పెంపొందించడమే చీకటి. అది శాంతించినప్పుడు, వెలుగు పుట్టుకొస్తుంది.
నాహమ్ అస్మి న చాన్యో ఽస్తి న చ నాస్తీతి భావితమ్ । మనః ప్రశాన్తిమ్ ఆయాతం నోపాదేయేషు మజ్జతి
‘నేను లేను, ఇంకొకరు లేరు, లేనిదీ లేదు’ అని మనసులో బలంగా స్థిరపడితే, మనస్సు ప్రశాంతమవుతుంది; అది పొందవలసిన వాటిలో చిక్కుకోదు.
ఉపాదేయానుపతనం హేయైకాన్తవివర్జనమ్ । యద్ ఏతన్ మనసో రామ తం బన్ధం విద్ధి నేతరత్
రామా, పొందదగిన వాటిని వెంబడించడం, వదిలేయదగిన వాటిని దూరం చేయడం—ఇవి మాత్రమే మనస్సుకు బంధనం. వేరే దేమీ కాదు అని తెలుసుకో.
మా ఖేదం భజ హేయేషు మోపాదేయపరో భవ । హేయాదేయదృశౌ త్యక్త్వా శేషస్థస్ స్వస్థతాం వ్రజ
వదిలేయాల్సిన వాటి గురించి బాధపడకూ, పొందాల్సిన వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోకూ. వదిలిపెట్టడం, పొందడం అనే భావాలు రెండూ విడిచిపెట్టి, మిగిలిన దాంట్లో స్థిరంగా ఉండి, మనశ్శాంతిని పొందు.
యేషామ్ ఇదమ్ ఉపాదేయమ్ ఇదం హేయమ్ ఇతి స్థితిః । విలీనా తే న వాఞ్ఛన్తి న త్యజన్తీహ నేతరే
ఈది పొందాలి, అది వదిలేయాలి అనే భావనలేని వారు అంతరించిపోయినవారే; వాళ్లు ఇక్కడ ఏదీ కోరరు, ఏదీ వదిలిపెట్టరు, ఇతరుల్లా కాదు.
హేయోపాదేయకలనే క్షీణే యావన్ న చేతసి । న తావత్ సమతా భాతి సాభ్రే వ్యోమ్నీవ చన్ద్రికా
పొందడం, వదిలిపెట్టడం అనే లెక్కలు మనసులో తగ్గిపోకపోతే, సమభావం కనిపించదు. అది మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలో చంద్రకాంతి కనిపించనట్టే.
అవస్త్వ్ ఇదమ్ ఇదం వస్తు యస్యేతి లులితం మనః । తస్మిన్ నోదేతి సమతా శాహోట ఇవ మఞ్జరీ
ఇది అసత్యం, ఇది సత్యం, ఇది నాది అని మనసు కలవరపడితే, అందులో సమభావం పుట్టదు. అది ఎండిపోయిన కొమ్మపై పువ్వు పూయనట్టే.
యుక్తాయుక్తైషణా యత్ర లాభాలాభవిలాసినీ । సమతాస్వచ్ఛతా తత్ర కుతో నైరాశ్యహాసినీ
సరైనదీ, తప్పైనదీ అనే కోరికలు లాభం, నష్టం మధ్య ఆడుకుంటున్నప్పుడు, అక్కడ సమత్వం, నిర్మలత ఎలా ఉంటాయి? నిరాశ లేకుండా చిరునవ్వు ఎలా కలుగుతుంది?
ఏకస్మిన్ బ్రహ్మతత్త్వే ఽస్మిన్ విద్యమానే నిరామయే । నానానానాతయా నిత్యం కిమ్ అయుక్తిః క్వ యుక్తతా
ఈ ఒకటి మాత్రమే, కలుషతలేని బ్రహ్మతత్త్వం ఉన్నప్పుడు, అక్కడ తప్పు, సరి అనే భావాలకు స్థానం ఎక్కడ? భిన్నత్వం అనే భావం అర్థమేంటి?
ఈప్సితానీప్సితాశఙ్కే మర్కట్యౌ చిత్తపాదపే । చఞ్చలే స్ఫురతో యస్మిన్ కుతస్ తస్యేహ సోమ్యతా
మనస్సు అనే వృక్షంలో ఆశ, భయం అనే కోతులు, ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి అని ఎగిరిపడుతున్నప్పుడు, అలాంటి చంచలమైన స్థితిలో శాంతి ఎలా ఉంటుంది?
నిరాశతా నిర్భయతా నిత్యతా సమతా జ్ఞతా । నిరీహతా నిష్క్రియతా సోమ్యతా నిర్వికల్పతా
నిరాశ లేకపోవడం, భయం లేకపోవడం, స్థిరత్వం, సమత్వం, జ్ఞానం, కోరికలు లేకపోవడం, క్రియలు చేయకపోవడం, మృదుత్వం, సందేహం లేకపోవడం—
ధృతిర్ మైత్రీ స్మృతిస్ తుష్టిర్ ముదితా మృదుభాషితా । హేయోపాదేయనిర్ముక్తం జ్ఞం యాన్తి వనితా రతాః
ధైర్యం, స్నేహం, జ్ఞాపకం, సంతృప్తి, ఆనందం, మృదువుగా మాట్లాడటం — ఇవన్నీ స్వీకారం, వదిలిపెట్టడం అనే భావాల నుండి దూరంగా ఉండి, సత్యాన్ని ఆశ్రయించిన జ్ఞానులకు సహజంగా చేరుతాయి.
ధావమానమ్ అధో భోగాంశ్ చిత్తం ప్రత్యాహరేద్ బలాత్ । ప్రత్యాహారేణ పతితమ్ అధో వారీవ సేతునా
మనస్సు భోగాలవైపు పరుగెత్తుతుంటే దాన్ని బలవంతంగా వెనక్కు తీసుకురావాలి; ఇలా నియంత్రణచేత, అది ఆనకట్టతో ఆపబడిన నీటిలా నిలిపివేయబడుతుంది.
బాహ్యాన్ అర్థాన్ ఇమాంస్ త్యక్త్వా తిష్ఠన్ గచ్ఛన్ స్వపఞ్ శ్వసన్ । సర్వథా సర్వదా సర్వాన్ ఆన్తరాంశ్ చ నివారయేత్
బయటి విషయాలను వదిలేసి, నిలబడి ఉన్నా, నడుస్తున్నా, నిద్రపోతున్నా, ఊపిరి పీలుస్తున్నా — ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, మనస్సులో వచ్చే అన్ని ఆలోచనలను నియంత్రించాలి.